In amper 3 jaar tijd is Fire Point uitgegroeid tot een van de meest toonaangevende defensiebedrijven in Oekraïne. Wat begon als een castingbureau voor film- en televisieproducties waar president Zelensky - toen nog acteur - mee heeft samengewerkt, is in recordtijd een onmisbare factor geworden voor de drones- en rakettenproductie van Oekraïne. Toch krijgt het bedrijf ook heel wat kritiek.
Hoe castingbureau in 3 jaar tijd een van de belangrijkste (en meest omstreden) wapenbedrijven van Oekraïne werd
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Fire Point is in 3 jaar tijd uitgegroeid tot een van de belangrijkste defensiebedrijven in Oekraïne, gespecialiseerd in drones en raketten.
Het bedrijf maakte in 2022 de ommezwaai van castingbureau naar wapenbedrijf, kort na de Russische inval, en haalde dit jaar bijna 1 miljard euro aan contracten binnen.
Fire Point produceert vooral goedkope drones en Flamingo-raketten, die tot 3.000 kilometer ver kunnen vliegen en gericht zijn op Russische doelen.
Er loopt een onderzoek naar mogelijke corruptie, prijsopdrijving en banden met zakenman Timur Mindich, mede-oprichter van Kvartal 95.
Er zijn zorgen over de kwaliteit van de producten, maar Fire Point zegt dat "de aanvankelijke kwaliteitsproblemen zijn verholpen" en dat hun drones nu betrouwbaar Russische doelen raken.
In 2016 gaat de romantische komediefilm '8 beste afspraakjes' in première in Oekraïne met in de hoofdrol niemand minder dan Volodymyr Zelensky, nu president, toen nog acteur en comedian. Een deel van de film werd opgenomen aan de oevers van de Dnjepr, een locatie die zorgvuldig werd uitgekozen door een castingbedrijf voor de filmindustrie.
Opvallend: net zoals Zelensky de overstap maakte van de mediasector naar de politiek, evolueerde ook het castingbedrijf, later omgedoopt tot Fire Point, in amper een paar jaar tijd tot één van de meest veelbelovende en snelgroeiende bedrijven in de Oekraïense defensiesector.
Roze raketten
De plotse opmars van het bedrijf is tekenend voor hoe de Oekraïense defensie-industrie nu in sneltempo van de grond komt. Het zijn vaak erg kleine bedrijfjes, gerund door vrijwilligers, die nu in een stroomversnelling uitgroeien tot volwaardige defensiebedrijven. Mede dankzij de steun van de Oekraïense overheid. Toch valt de snelle en omvangrijke groei van Fire Point op tussen al die bedrijven.
Fire Point maakte in 2022, kort na de start van de Russische inval in Oekraïne, de ommezwaai van castingbureau naar defensiebedrijf. Omdat het bedrijf veel ervaring had met complexe productieprocessen, kon het snel aan de technologie en mankracht geraken om raketten en drones te produceren.
Met succes, want in amper 3 jaar groeide het uit tot een van de belangrijkste bedrijven voor de Oekraïense defensie-industrie. Dit jaar alleen al haalt het voor net geen 1 miljard euro aan contracten binnen, waarmee het een van de belangrijkste leveranciers is voor het Oekraïense leger.
Fire Point specialiseert zich vooral in de productie van raketten en drones. Onder meer de Flamingo-raketten, een door Oekraïne ontwikkeld langafstandskruisraketsysteem dat tot 3.000 kilometer ver zou kunnen vliegen, worden door Fire Point gemaakt. De naam heeft de raket te danken aan een productiefoutje, waardoor ze roze van de transportband rolden.
Oekraïne hoopt met de raketten dit jaar nog op regelmatige basis doelwitten tot diep in Rusland te kunnen raken.
Toch probeert het bedrijf zich vooral te profileren op vlak van droneproductie. Opvallend: daarbij gebruikt Fire Point geen duurder aluminium, titanium of kevlar, maar beperkt het zich tot goedkope materialen als plastiek, piepschuim, multiplex, en een type carbon dat eigenlijk gebruikt wordt in racefietsen.
Op 30 verschillende locaties in Oekraïne worden die 'goedkopere drones' nu aan de lopende band geproduceerd. Om je een idee te geven, in Oekraïense militaire termen betekent goedkoop (volgens een schatting in 2024) voor iets meer dan 50.000 euro per stuk. Naar eigen zeggen zouden ze honderden van die drones per maand kunnen produceren, maar die cijfers zijn moeilijk te verifiëren.
Fire Point geeft Oekraïne een extra stevige positie aan de onderhandelingstafel met Rusland: de drones van het bedrijf kunnen grote schade toebrengen aan de Russische olie- en gasinfrastructuur en zijn er dus op gericht het land vooral economisch onder druk te zetten. Dat moet van Oekraïne een te vrezen tegenstander maken.
Kritiek op mogelijke corruptie
Toch is het voor Fire Point niet allemaal rozengeur en maneschijn. Zo is er aanzienlijke bezorgdheid over mogelijke corruptie bij het Oekraïense defensiebedrijf. Gezien de geschiedenis van corruptie die het land kende, is die bezorgdheid ook niet volledig onterecht.
Analisten en activisten hebben al langer hun bezorgdheden geuit over de manier waarop Oekraïne miljoenen toekent aan nationale defensiebedrijven. Dat er uit veiligheidsoverwegingen een zweem van geheimhouding hangt rond veel militaire uitgaven in Oekraïne doet daar natuurlijk ook niet veel goed aan.
De Oekraïense anti-corruptie-instantie NABU (National Anti-Corruption Bureau of Ukraine) heeft een onderzoek ingesteld naar het bedrijf.
Heel concreet hebben de beschuldigingen betrekking tot de mogelijke prijsopdrijving en overheidscontracten. Het onderzoek richt zich op de vraag of Fire Point de kosten van componenten heeft opgevoerd of het aantal geleverde drones heeft gemanipuleerd.
Daarnaast wordt onderzocht of er banden zijn tussen Fire Point en Timur Mindich, een zakenman die mede-eigenaar is van Kvartal 95, de televisiestudio die mede werd opgericht door president Volodymyr Zelensky.
Volgens de krant The Kyiv Independent zou Mindich nog altijd winsten van het bedrijf ontvangen als anonieme eigenaar. Het bedrijf reageert dat Mindich heeft aangeboden zijn aandelen te verkopen, maar dat de bedrijfsleiding dat geweigerd heeft.
Naast de financiële zorgen en twijfels over de bedrijfsleiding zijn er ook vragen over de productkwaliteit van de drones en raketten van Fire Point. Sommige bronnen melden dat de snelle productie en beperkte middelen mogelijk ten koste gaan van de kwaliteitscontrole. Desondanks heeft het bedrijf verklaard dat het samenwerkt met de onderzoekers en dat eventuele kwaliteitsproblemen inmiddels zijn opgelost.
"De aanvankelijke kwaliteitsproblemen zijn verholpen en de FP‑1 (hun belangrijkste drone), blaast nu betrouwbaar Russische raffinaderij-installaties op, veroorzaakt branden en zaait chaos, precies waarvoor hij is ontworpen", reageert Fire Point.
Fire Point beweert dat zijn drones verantwoordelijk zijn voor 60 procent van de Oekraïense aanvallen op Russische doelen. De droneaanvallen van het Oekraïense leger leggen Rusland dagelijks onder vuur. De contracten van het bedrijf dit jaar zijn goed voor ongeveer 10 procent van de Oekraïense defensie-uitgaven.
