Terwijl orkaan Melissa nog onderweg was naar Jamaica, doken heel wat nepbeelden op van verwoestende stormen en verdwaalde haaien in zwembaden. Op TikTok, Instagram en Facebook worden zowel AI-beelden als oude beelden van andere stormen gebruikt om views en likes te sprokkelen. Verschillende compilatievideo's zijn al miljoenen keren bekeken.
Hoe nepbeelden van haaien in het zwembad viraal gingen nog vóór orkaan Melissa Jamaica bereikte
In het kort
Wat? Op TikTok, Instagram en Facebook circuleren nepbeelden van stormschade en haaien in zwembaden, zogenaamd veroorzaakt door orkaan Melissa in Jamaica.
Maar? In werkelijkheid gebruiken sommige video's oude beelden of werden de video's gemaakt met artificiële intelligentie. De beelden werden al online gedeeld nog voor orkaan Melissa Jamaica bereikte. De beelden worden gedeeld om zoveel mogelijk aandacht, views en likes te verzamelen.
Bomen die uit de grond worden getrokken of haaien die rondzwemmen in het zwembad van een resort. Nog voor orkaan Melissa het eiland Jamaica bereikte, waren al heel wat beelden van verwoesting te zien op TikTok, Instagram en Facebook.
Ook persagentschap AFP identificeerde meerdere nepvideo's op TikTok. Na een melding verwijderde TikTok tientallen van de video’s.
1. Oude stormbeelden hergebruikt
Er circuleren verschillende video's met onheilspellende beelden die de storm zouden tonen. Zo zijn er beelden van een hond die met veel moeite door een poort kruipt, een dak dat van een huis wordt losgerukt en een hevige storm die een boom afkraakt. Eén video werd zelfs meer dan een miljoen keer bekeken.
De beelden zijn echter telkens van stormen in het verleden. Dat kunnen we achterhalen door op de screenshot van de beelden te zoeken via een Google Lens. Daardoor vinden we dat de hond gefilmd werd tijdens een storm in Servië in 2023. Ook de video van de afgekraakte boom verscheen al in 2023, die toen een storm in Mesa, Arizona meende te tonen. De locatie en het tijdstip van het losgerukte dak is onduidelijk. De oudste video daarvan komt uit 2023 in de buurt van New Orleans.
Tijdens onze zoektocht naar de originele beelden merkten we op dat dezelfde beelden vaak worden hergebruikt wanneer een nieuwe storm opduikt. De video met de hond deed in 2024 al eens dienst als beeld voor orkaan Milton terwijl de afgekraakte boom onder meer figureerde in video's over orkaan Erin eerder dit jaar. Het afgerukte dak wordt dan weer toegeschreven aan tal van stormen zoals je kan zien in de zoekresultaten van Google Lens hieronder.
Conclusie:
Online circuleren verschillende beelden die de stormschade van orkaan Melissa in Jamaica zouden tonen.
In werkelijkheid blijken het oude beelden te zijn van eerdere stormen.
We beoordelen de claim dat deze video's de stormschade van orkaan Melissa tonen dus als onwaar.
2. Haaien in het zwembad met de hulp van AI
Een video op Instagram toont haaien in het zwembad van een hotel. Orkaan Melissa zou ervoor hebben gezorgd dat de dieren vanuit de zee in het zwembad terechtkwamen. De beelden zijn inmiddels meer dan vier miljoen keer bekeken. In de reacties twijfelen veel mensen aan de echtheid en vragen ze zich af of het om AI gaat.
Opvallend is een wazige vlek die zich naar de hoeken van het beeld verplaatst. Dat wijst erop dat er een watermerk is verwijderd, vermoedelijk van een AI-generator zoals Sora.
Bovendien zijn geen oudere versies van de video terug te vinden waardoor het niet kan gaan om de schade van orkaan Melissa in Jamaica. Die had het eiland nog niet bereikt toen de video werd gedeeld.
We vinden op TikTok ook een tweede video met zogezegd haaien in het zwembad van een hotel. Op basis van visuele elementen kunnen we opnieuw concluderen dat het om AI gaat.
Zo ziet een haai die uit het water komt er onrealistisch uit, het dier lijkt tegelijk op de rand én in het zwembad te zitten. Ook het gebouw op de achtergrond vertoont een vreemde vervorming in het dak.
Het fenomeen van nepbeelden van orkanen met haaien is niet nieuw . Al in 2011, tijdens orkaan Irene, doken voorbeelden op. Ook zonder AI bestonden deze nepbeelden dus. Toen ging het om bewerkte foto’s.
Conclusie:
Online circuleren verschillende beelden van haaien die zwembaden van hotels in Jamaica zouden hebben overgenomen door de ravage van orkaan Melissa.
Op het moment dat de beelden online verschenen, was orkaan Melissa nog niet in Jamaica aangekomen. Ook zijn er duidelijke aanwijzingen dat de video’s met artificiële intelligentie zijn gemaakt.
We beoordelen de claim dat dit echte beelden zijn van orkaan Melissa dus als onwaar.
3. Spectaculaire AI-beelden van het oog van de storm
In verschillende video's lijkt iemand tijdens een passagiersvlucht het oog van de storm te filmen. De spectaculaire video's krijgen telkens netjes de hele orkaan in beeld en worden samen meer dan 10 miljoen keer bekeken.
De video's zijn niet echt. "Een orkaan is een heel groot roterend lagedrukgebied, vaak honderden kilometers breed, met in het midden een gat", volgens VRT-weerman Bram Verbruggen. Zo een orkaan ligt neer, evenwijdig met het wolkendek. Een orkaan waarvan het oog opzij kijkt, bestaat niet. "Dat kan niet kantelen", aldus weerman Bram.
Er staat ook soms gewoonweg #madewithai in het onderschrift van de video's. Daarnaast werden commerciële vluchten omgeleid om niet door het noodweer te moeten vliegen zoals te zien hieronder via de website flightradar24.com.
Hoewel commerciële vluchten werden omgeleid, vloog het Amerikaanse leger wel door de storm om data te verzamelen. Echte beelden daarvan vind je hier.
Conclusie:
Verschillende video's zouden orkaan Melissa tonen vanuit een passagiersvliegtuig.
De video's tonen een orkaan die niet past in het wolkendek en commerciële vluchten komen niet in de buurt van de storm
We beoordelen de claim dat dit echte beelden zijn van orkaan Melissa dus als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
