Gezonde levensstijl van ouders vóór de zwangerschap bepaalt gezondheid van het kind, waarschuwen artsen UHasselt

Dokter Chahinda Ghossein, cardioloog in het Jessa Ziekenhuis in Hasselt en Erasmus MC in Rotterdam, is gespecialiseerd in hartfalen en hart- en vaatziekten bij vrouwen.

Samen met dokter Sevda Ece Kizilkilic (Universiteit Hasselt) en professor Paul Dendale (Universiteit Hasselt/Jessa Ziekenhuis) schreef ze een opiniestuk in het belangrijke medische tijdschrift The Lancet over het belang van een gezonde levensstijl vóór een zwangerschap.

"Ons stuk is een reactie op een commissie die stelt dat het voorkomen van hart- en vaatziekten zo vroeg mogelijk in het leven zou moeten beginnen, met name na de zwangerschap", legt Ghossein uit. "Waar wij op inhaken, is dat er een belangrijke fase vergeten wordt: wat er vóór de zwangerschap gebeurt."

"De programmering van de gezondheid van een kind begint in de baarmoeder van de moeder. De gezondheid van zowel de moeder als de vader voor de zwangerschap is dus ook bepalend voor de gezondheid van het kind dat nog geboren moet worden", zegt Ghossein. "Koppels zijn daar vaak niet van op de hoogte."

"Bij genetische ziektes is namelijk niet 1 stukje DNA de boosdoener, maar speelt ook mee of bepaalde stukjes DNA aan- of uitgezet worden. De levensstijl van zowel moeder als vader bepalen heel erg welke stukjes DNA aan- of uitstaan bij een kind wanneer het groeit in de baarmoeder."

De belangrijkste zaken waar je als ouder in spe best rekening mee houdt, zijn ook de belangrijkste risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Denk aan voeding, lichaamsbeweging, roken, alcohol en stress.

Wanneer je dan het beste begint in te zetten op een gezondere levensstijl? "Het liefst ben je daar natuurlijk je hele leven mee bezig", aldus Ghossein. "Maar we weten ook dat er momenten zijn waarbij de motivatie extra groot is. Die zou je moeten benutten."

"Sta er dus bij stil als je denkt: 'Ik heb nu een actieve kinderwens.' Of zelfs al wanneer die kinderwens nog veraf is. Is mijn gewicht op peil? Is mijn bloeddruk in orde? Als dat niet zo is, wat kan ik daar dan aan doen? Daar zijn heel wat programma's voor. Maar denk bijvoorbeeld ook aan stoppen met roken of alcoholgebruik."

"Je hoeft dat ook niet allemaal in je eentje te doen. Er zijn zorgprofessionals die je in dat traject kunnen begeleiden", vertelt Ghossein. 

"Het liefst begin je daar al een jaar van tevoren mee, want een aantal zaken zijn niet zo makkelijk aan te pakken. We weten allemaal dat verandering van levensstijl heel moeilijk is. Je moet er de tijd en ruimte voor nemen, maar het levert resultaten op voor je ongeboren kind en voor jezelf."

Wanneer een moeder voor de bevruchting rookte, met obesitas kampte of een te hoge bloeddruk had, merk je dat al in de eerste levensjaren van een kind. "Kinderen zijn dan gemiddeld zwaarder of hebben een hogere bloeddruk dan andere kinderen in die levensfase. Dat zet zich ook later in het leven door."

"Daarnaast merken we ook dat de cognitieve vaardigheden en het IQ van dat kind vaak lager zullen liggen en dat deze kinderen gemiddeld meer zorg nodig hebben. Allemaal nadelige gevolgen die al vastliggen voor een kind dat nog geboren moet worden", legt Ghossein uit.

Maar daar stopt het niet. Een ongezonde levensstijl vormt ook een risico voor een vrouw zelf wanneer ze een zwangerschap doormaakt. Zo ligt de kans op onder meer zwangerschapsvergiftiging, zwangerschapsdiabetes of vroeggeboorte aanzienlijk hoger. Ook dat heeft nadelige gevolgen voor de gezondheid van het kind.

"En wanneer je een zwangerschapsvergiftiging doormaakt, is de kans ook groter dat je na de bevalling op jongere leeftijd een hart- en vaatziekte krijgt. Dat is een vrouwspecifieke, grote risicofactor die we op dit moment nog te veel onderschatten", zegt de cardioloog.

"Daarom hebben we in het Jessa Ziekenhuis de 'Women’s Heart Clinic' opgezet. Vrouwen kunnen er terecht voor raad voor een zwangerschap, maar ook voor een cardiovasculaire check-up na een gecompliceerde zwangerschap of bij de menopauze."