Spontane stakingen bij Bpost na reorganisaties: "Postbode moet werken, lopen, springen"

"We zijn een bedrijf in volle transitie", legt Bpost-woordvoerder Mathieu Goedefroy uit. "Momenteel geven we 26.000 mensen werk in België en het is onze ambitie een van de grootste werkgevers te blijven. Maar de realiteit is dat we elk jaar 10 procent minder brieven te verwerken krijgen. De krantenverdeling verdwijnt ook meer en meer uit ons aanbod."

"Daar staat tegenover dat we veel meer pakjes verdelen. Nu zijn we nog een postbedrijf, maar de toekomst van Bpost, dat zijn niet de brieven. In sommige Scandinavische landen worden nu al geen brieven meer aan huis bedeeld. Vermoedelijk gaat het in ons land ook die richting uit. Het profiel van de postbode verandert radicaal. We moeten een moderne, concurrentiële speler blijven."

"We kunnen dus niet anders dan reorganiseren. Daarom hertekenen we de bezorgingsrondes, en we doen dat niet 1 keer, maar elk anderhalf jaar. De ene postbode heeft nu soms veel meer pakjes dan de andere. Ik snap dat dat een enorme verandering is voor wie al 30 jaar brieven rondbrengt. Maar de meeste postbodes snappen dat ook. Als je weet dat elk distributiecentrum elk anderhalf jaar reorganiseert, dan begrijp je meteen dat de stakingen van de jongste tijd uitzonderingen zijn.”

De bezorgingsrondes worden gemaakt op basis van een computerprogramma, 'Georoute'. "Dat programma houdt rekening met heel wat parameters", legt Goedefroy uit. "Dat gaat bijvoorbeeld over de afstanden tussen postbussen. Maar ook over het transportmiddel van de postbode: rijdt die met de fiets of heeft hij een elektrische bestelwagen?"

"Plaatselijke situaties veranderen voortdurend. Een brievenbus die verplaatst wordt, verkeerssituaties die veranderen. Uit data kan blijken dat 2 straten combineren heel goed werkt, maar als het verkeer plots wijzigt, kan het uiteindelijk een slecht idee zijn."

Ook lokale situaties spelen een rol. "Een pakjes- of brievenronde in West-Vlaanderen is niet hetzelfde als in pakweg het centrum van Brussel", zegt Goedefroy. "In landelijke gebieden nemen postbodes vaker de elektrische bestelwagen dan de fiets. De afstanden zijn anders, het verkeer is anders. Maar de werkdruk voor een postbode moet vergelijkbaar zijn, waar hij ook werkt. Wie grotere afstanden moet afleggen, moet bijvoorbeeld minder bussen doen."

"Juist daarom laten we niet alles over aan computers. Over al die, door de computer berekende rondes, gaat steeds een menselijk oog. Ook in Veurne doen de plaatselijke managers dat. Zij zijn vaak zelf postbode geweest, zij weten hoe het werkt en kennen het terrein het best. Het is echt geen eenrichtingsverkeer."

“Ja, maar dat menselijk oog is dan toch vooral een economisch oog", reageert Bruno Derveaux van de socialistische vakbond. "Het oog dat rendement wil zien. Kijk, het beeld uit oude toneelstukken van postbodes die ’s middags al dronken waren en veel tijd hadden om te kletsen aan de cafétoog, dat is allang voorbij. Maar nu is de slinger doorgeslagen naar de andere kant. De postbode moet werken, lopen, springen. Zijn sociale rol is voor geen 2 procent meer aanwezig, en dat is heel jammer.”

Derveaux verwacht dat de protesten van de jongste tijd niet de laatste zullen zijn. "Bpost transformeert inderdaad naar een pakjesbedrijf. Dat vergt een enorme aanpassing van onze postbodes. Tot nog niet zo lang geleden ging nog veel personeel al om 5 uur ’s ochtends aan de slag. Rond 13 uur waren ze klaar en konden ze bijvoorbeeld nog een flexi-job doen. Bovendien: als je biologische klok 30 jaar op vroege ochtenddiensten was afgesteld, dan weegt het best als je plots tot ver na de middag op ronde moet."

Derveaux heeft er alle begrip voor dat de rol van Bpost verandert. "We moeten die transformatie gewoon door", zegt hij. "Het gaat echt razendsnel. Voor 2025 was de prognose dat de brievenpost met 7 procent zou dalen, maar in sommige gebieden blijkt het nu al 20 procent te zijn. Ook in andere activiteiten zit er druk op het systeem. De krantenbedeling is niet meer exclusief in handen van Bpost. Recent verloor Bpost ook de contracten met Aldi en met Delhaize om hun reclamefolders te verdelen."

"Alleen moet je veranderingen doorvoeren met veel respect voor individuele omstandigheden. Iemand die 35 jaar voor Bpost werkt, of iemand die 2 jaar aan boord is: dat is niet hetzelfde."

“Bpost houdt daar te weinig rekening mee bij al die reorganisaties. Het moet de rondetijden minder scherp zetten, bijvoorbeeld. Het kan toch niet dat sommige postbodes gevaarlijke toeren moeten beginnen uithalen in het verkeer, om tijd te winnen? Soms met alle gevolgen van dien voor de postbodes zelf, maar ook voor de andere weggebruikers", aldus Derveaux.

"Geen enkele postbode vraagt mij om opnieuw een ronde te krijgen die maar 5 of 6 uren duurt. Maar ze willen ook geen 9 of 10 uur doen over hun ronde. Kan je hen ongelijk geven?"

Derveaux wil niettemin positief blijven. "Ook bij Bpost bewegen er dingen. Kijk naar de staking in Veurne. Via individuele gesprekken met alle postbodes wil Bpost op dit moment alvast minstens luisteren. Maar dat moet ook: we zullen er maar uitgeraken als er op basis van gesprekken voorstellen komen."