Verschil tussen voltijds werken en niet werken is nu meestal al meer dan 500 euro netto 

Activering, ervoor zorgen dat mensen werken in plaats van te leven van een uitkering, is een van de belangrijke punten in het regeerakkoord van deze federale regering. In het onderdeel 'Arbeidsmarkt' is het eerste actiepunt: "We vergroten het verschil tussen werken en niet-werken tot meer dan 500 euro". 

Maar wat blijkt nu? Van de niet-werkenden in België zou vandaag al 94,5 procent er met minstens 500 euro netto per maand op vooruitgaan door voltijds te werken, zelfs al gaat het om een job voor het minimumloon van ongeveer 2.070 euro. Dat blijkt uit simulaties in een nieuwe studie van het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck aan de Universiteit Antwerpen waar De Standaard vandaag over bericht. 

De onderzoekers keken naar het deel van de Belgen dat in theorie dus wel zou kunnen werken, maar dat in de praktijk (om uiteenlopende redenen) niet doet. Studenten, gepensioneerden of langdurig zieken horen daar dus niet bij.

Belgen die op dit moment niet werken en ook geen beroep doen op een uitkering, zouden vanzelfsprekend de meeste winst maken. Maar ook wie vandaag al een werkloosheidsuitkering ontvangt, zou gemiddeld meer dan 928 euro netto per maand op de bankrekening zien verschijnen. Voor wie een leefloon ontvangt, is dat 838 euro.

"Ik maak hierbij graag de kanttekening dat deze bedragen de meest voorzichtige inschatting zijn, omdat we hier gerekend hebben met het minimumloon", legt doctoraatsonderzoeker Elise Aerts uit aan VRT NWS. "Uiteraard weten we dat veel werknemers meer dan het minimumloon verdienen. Mochten we rekenen met een iets hoger loon, dan zou het plaatje er nog rooskleuriger uitzien."  

Enkel een kleine groep van laagopgeleide alleenstaande ouders met een hoog vervangingsinkomen zou geld verliezen als ze opnieuw aan het werk gaan. 

Aangezien werken loont, blijft de vraag wat sommige Belgen dan toch tegenhoudt om het te doen?  "Er spelen ook andere drempels op de arbeidsmarkt", legt Elise Aerts uit. "We zien dat er heel veel structurele, sociale en persoonlijke obstakels zijn. Heel belangrijk is bijvoorbeeld het gebrek aan flexibele en betaalbare kinderopvang. Het is een probleem om die te kunnen betalen en om die te vinden. En er zijn heel veel jobs, zeker voor het minimumloon, die onregelmatige uren hebben, geen 9-to 5-jobs zijn. Dan is het vaak ook moeilijk om kinderopvang te vinden buiten die vaste uren."

Voor sommige mensen is het gewoon ook moeilijk om een geschikte job te vinden. Soms is er volgens Aerts een mismatch tussen wat vacatures vragen en de vaardigheden van mensen die werkloos zijn. Daarnaast kunnen ook zaken zoals gezondheidsproblemen en discriminatie een rol spelen. "Er zijn zeker andere zaken die ook aangekaart moeten worden, zonder dat het beleid zich blindstaart op die 500 euro netto."

Dat de kloof in de realiteit voor de meeste Belgen al meer dan 500 euro netto bedraagt, is volgens de onderzoekers vooral te danken aan de werkbonussen die al langer bestaan in ons land.

Zo kunnen de laagste lonen rekenen op een fiscale werkbonus, een vermindering van de werknemersbijdrage aan de sociale zekerheid, en een sociale werkbonus, een belastingvermindering die rechtstreeks wordt toegekend via de personenbelastingen.

Al blijft het probleem van de zogenaamde 'promotievallen' wel bestaan. Dat betekent dat wanneer iemand die al werkt meer gaat verdienen, die werkbonussen geleidelijk aan wegvallen. Versta: de promotie brengt uiteindelijk financieel weinig op. "Daar botst het systeem wel degelijk op zijn limieten", legt Aerts uit. "Een loonsverhoging moet voor wie wel werkt ook netto wel nog steeds voldoende opbrengen."