Online scheiden wordt populairder: "495 euro in plaats van 1.500 euro"

Elk jaar scheiden zo’n 20.000 koppels in ons land. De meesten gaan daarvoor langs bij een advocaat, notaris of bemiddelaar. Maar scheiden kan ook online. Wie ernaar zoekt op het internet, ziet vooral Nederlandse sites – daar is het al wat bekender - maar ook meer Vlaamse juristen springen op de kar en maken het mogelijk om online te scheiden.

Zo ook advocaat Peter-Jan De Meulenaere uit Brugge. Hij ontwikkelde met zijn kantoor LawBase een eigen softwaretool voor echtscheidingen. (Ex-)partners kunnen hem gratis gebruiken.

"Het programma stelt automatisch een echtscheidingsovereenkomst samen", legt de advocaat uit. Zo'n overeenkomst met onderlinge toestemming is een juridisch document waarin beide partners alle afspraken vastleggen over hun scheiding zoals de verdeling van de inboedel, een onroerend goed, hoe de regeling met de kinderen is, wie alimentatie betaalt.

"We hebben zelfs AI-hulp voorzien, die verbeteringen in een overeenkomst kan aanbrengen of zelf een voorstel doet. Mensen kunnen ook extra uitleg krijgen, over bijvoorbeeld wetgeving", zegt De Meulenaere nog.

Zo’n echtscheidingsovereenkomst invullen duurt volgens de tool gemiddeld een halfuurtje - als je alles bij de hand hebt tenminste. Denk aan een trouwboekje, een overzicht van schulden en/of alle bezittingen, een eventueel huwelijkscontract en informatie over de kinderen. 

Tot daar is het gratis. “Pas op het einde komen wij”, zegt Demeulenaere. “Als advocaten controleren we de overeenkomst, geven we suggesties en bieden we de partners de mogelijkheid om het dossier te laten bekrachtigen door de rechtbank.” Zo’n ‘advocatencontrole’ kost 200 euro, voor de bekrachtiging door de familierechtbank wordt 299 euro gevraagd. Voor 499 euro kan je bij De Meulenaere dus online scheiden. 

De prijs is dan ook de grootste reden waarom mensen voor de online aanpak kiezen. “Een gemiddelde scheiding kost ongeveer 1.000 à 1.500 euro, afhankelijk van de situatie - of er kinderen zijn, een huis of grond, schulden, enzovoort”, zegt Hans Van Nijverseel van juristenkantoor Hegis Legal.

“Een eenvoudige scheiding zonder kinderen kost bij ons 495 euro. Zijn er kinderen en onroerend goed te verdelen, dan betaal je tot 695 euro. We werken met een voorafbetaling, om wanbetalingen te vermijden, en zo kunnen we de prijzen laag houden.”

Van Nijverseel is econoom en werkte jarenlang als advocaat, maar hing de toga aan de haak. Hij geeft nu (online) juridisch advies.

"De advocatuur is een krabbennest", zegt hij. "Te veel advocaten in België proberen te overleven. De gewone burger denkt dat ze geld verdienen als slijk, maar dat klopt niet. Veel dorpsadvocaten halen alle truken van de foor boven om te kunnen blijven draaien, en verliezen het ethische uit het oog. Bij ons weet je meteen hoeveel je betaalt."

Online scheiden kan bij Van Nijverseel al 8 jaar. Hij hielp intussen meer dan 1.000 koppels scheiden. Maar wordt het zo niet té gemakkelijk?

"Het is niet zomaar gewoon een knop induwen en ‘oeps, ik ben gescheiden’", klinkt het. "Je moet ons pakket op voorhand aankopen, een vragenlijst invullen, stukken nalezen, handtekeningen zetten. Dat vergt wel wat moeite."

Een echtscheiding is ook pas juridisch bindend als ze wordt goedgekeurd door de rechtbank. "Ik heb nog niemand horen klagen dat hij of zij te snel gescheiden is", zegt Van Nijverseel en hij verwijst naar zijn reviews. "Mensen voelen zich beter behandeld. We zijn telefonisch bereikbaar en via e-mail. En wie wil, kan langskomen."

"Sommigen hebben wel wat schrik om op voorhand te betalen en dat begrijp ik ook. Je hoort wel vaker: 'Als het te mooi is om waar te zijn is het meestal niet waar'."

Advocaat Peter-Jan De Meulenaere vindt online scheiden emotioneel minder belastend. "Vroeger moest je je meerdere keren verplaatsen, vaak in pijnlijke omstandigheden. Nu kan scheiden in de vertrouwde sfeer van je eigen woning."

Advocaat.be, een initiatief van de Orde van Vlaamse Balies, weet niet hoeveel advocatenkantoren online scheiden intussen mogelijk maken, maar juicht de digitalisering toe.

"Advocaten zijn ondernemers, en vrije concurrentie hoort daarbij", zegt Advocaat.be-voorzitter Peter Callens. "Samen met innovatie hoort dat bij een moderne advocatuur. Dat moedigen wij uiteraard aan. Natuurlijk verwachten wij wél dat advocaten steeds op deskundige wijze hun diensten verlenen, maar dit doen ze naar eigen oordeel. Logischerwijze moeten dit soort tools voldoen aan de deontologische regels van de advocatuur."

De Federatie van het Notariaat heeft wel bedenkingen. "Ik ben een grote voorstander van digitalisering, het maakt het werk efficiënter en transparanter. Maar in het geval van een scheiding is het luikje menselijkheid wel heel belangrijk", zegt notaris Jelle Van Hove, woordvoerder van Notaris.be.

"Een scheiding is een keerpunt in iemands leven, en dat toevertrouwen aan algoritmes en parameters: daar heb ik toch wat schrik voor. Een computer trekt zich niets aan van culturele gevoeligheden, een voorgeschiedenis of een mondigere partner."

"Mensen komen nu al bij ons met een scheidingsovereenkomst van ChatGPT", besluit advocaat De Meulenaere. "Dat heeft ons aan het denken gezet: hoe kunnen we dat beter doen? Met de juiste software kunnen we meer klanten beter bedienen. Het is een hulpmiddel, geen vervanging."