Digitaal vanaf 2030 en sancties die in hele EU opgevolgd worden: Europees Parlement scherpt rijbewijsregels aan

Tijdens een rijexamen zal voortaan getest worden of de bestuurder de risico's van de dode hoek en het openen van autodeuren kent. Ook zal hij gewezen worden op het gevaar van telefoongebruik achter het stuur en rijhulpsystemen. 

De nadruk zal ook meer komen te liggen op de aanwezigheid van voetgangers, kinderen, fietsers en andere kwetsbare weggebruikers in het verkeer. 

Je rijbewijs voor een motorfiets of auto zal voortaan 15 jaar geldig zijn. Let wel op: als je in een EU-lidstaat woont waar je identiteitskaart dient als rijbewijs, dan kan dat land er alsnog voor kiezen om de geldigheidsduur te verkorten naar 10 jaar. Dat is ook de huidige geldigheidsduur van je rijbewijs. 

Het rijbewijs B zal ook gelden voor elektrische voertuigen tot 4,25 ton in plaats van 3,5 ton. Die aanpassing moet vooral de omschakeling naar elektrische aandrijving stimuleren, waarvan de batterij zwaarder is dan een klassieke verbrandingsmotor. 

Een rijbewijs voor een bus of vrachtwagen blijft 5 jaar geldig. EU-landen kunnen wel beslissen die geldigheidsduur te verkorten voor 65+'ers, zodat zij vaker op medische controle moeten gaan of een opfriscursus moeten volgen. 

Kathleen Van Brempt (Vooruit) vindt dat jammer: "Er is vandaag geen enkel wetenschappelijk bewijs dat het verplicht sneller laten vernieuwen van de rijbewijzen voor 70-plussers rechtvaardigt. Het zou beter zijn om de rijgeschiktheid permanenter te evalueren door de samenwerking met huisartsen te verbeteren en in te zetten op sensibilisering", zegt ze.

België heeft momenteel geen wetgeving over medische controles: bij bepaalde gezondheidsproblemen is het advies van een arts vereist, maar de patiënt moet daarvoor zelf het initiatief nemen. Voor bestuurders van vrachtwagens en bussen van categorie C, CE, D en DE is een medisch onderzoek elke vijf jaar wel verplicht. 

Beginnende bestuurders krijgen een proeftijd van ten minste 2 jaar, en krijgen ook strengere regels opgelegd voor rijden onder invloed of zonder veiligheidsgordel. Ook de sancties zullen strenger zijn voor hen. 

"Deze regels bestaan al in België", verduidelijkt Willems. "De Europese Unie wil die nu in elke lidstaat harmoniseren."

Jongeren vanaf 17 jaar kunnen een rijbewijs voor auto’s (categorie B) halen, maar zolang ze geen 18 zijn, mogen ze enkel rijden onder begeleiding van een ervaren bestuurder. 

Het behalen van een rijbewijs voor vrachtwagens (categorie C) wordt mogelijk vanaf 18 jaar en voor bussen (categorie D) vanaf 21 jaar, op voorwaarde dat de jongere in het bezit is van een getuigschrift van vakbekwaamheid. Anders blijft de minimumleeftijd 21 jaar voor vrachtwagens en 24 jaar voor bussen.

Vanaf 2030 zal je rijbewijs beschikbaar zijn op je smartphone. Stef Willems van verkeerscentrum VIAS legt uit hoe dat in zijn werk zal gaan: "Er zal een soort applicatie komen op je smartphone. Als je dan tegengehouden wordt door de politie, is dat digitaal rijbewijs ook rechtsgeldig."

"Je moet je smartphone dan uiteraard wel bij je hebben, en ervoor zorgen dat die opgeladen is", lacht Willems. "Maar normaal gezien zal je niet meer kunnen zeggen dat je je rijbewijs vergeten bent." 

Je zal wel nog steeds een fysiek rijbewijs kunnen aanvragen, en dat moet nog steeds binnen de 3 weken afgeleverd worden. 

Het land waarin je rijbewijs aangevraagd is, zal voortaan op de hoogte gesteld worden van roekeloos rijgedrag dat je in het buitenland hebt begaan. Andersom geldt dat ook. Denk aan de intrekking, schorsing of beperking van je rijbewijs. Zo willen het Europarlement dat sancties over de grenzen heen worden gehandhaafd. 

Nationale autoriteiten moeten elkaar ook op de hoogte houden als ze je rijbewijs ontzeggen na zware verkeersovertredingen, zoals rijden onder invloed of overdreven snelheid, of als je betrokken bent bij een dodelijk ongeval. Het zijn ook die overtredingen die ervoor kunnen zorgen dat je je rijbewijs in heel de EU kwijtgeraakt.