Belgisch getreuzel bij Oekraïense steun roept almaar meer vragen op: "Mogen blij zijn dat we niet meer kritiek krijgen"

"Ik ben eerlijk gezegd wel verbaasd", reageert Steven Van Hecke, hoogleraar Europese politiek aan de KU Leuven, als hem in De Ochtend op Radio 1 gevraagd wordt naar het nogal beperkte resultaat van de Europese top van gisteren.

De Europese Commissie wil de Russische tegoeden bij Euroclear gebruiken om een nieuwe lening aan Oekraïne te geven, zodat het zich kan blijven verdedigen tegen de Russische agressie. Maar een echt akkoord daarover bleef uit, vooral omdat Belgisch premier Bart De Wever dwarslag.

"Het was een bizar schouwspel. Vooral omdat er al een formulering de ronde deed, rond Europese solidariteit en 'risk sharing'. Versta: België zal niet alleen het risico lopen. Ik dacht dat die formulering ook zou terugkeren in de conclusies van de Europese Raad, maar dat was blijkbaar voor Bart De Wever niet voldoende."

Van Hecke heeft op zich wel begrip voor de positie van De Wever. "Hier staat wel het meeste Russische geld, maar dat is er ook in Frankrijk en Luxemburg. De Wever heeft dus wel een punt dat het niet alleen over België gaat en dat ons land niet alleen de grootste last mag dragen."

Maar toch snapt hij niet goed waar De Wever gisteren dan nog op uit was. "Het zijn ook 'maar' de conclusies van de Europese Raad. Dat is een politieke tekst en dat is dus niet juridisch afdwingbaar, zelfs als daar zogezegd spijkerharde garanties in zouden staan." Hij noemt het "een beetje bizar" dat De Wever dat überhaupt had verwacht. 

Daarom denkt Van Hecke dat De Wever gisteren vooral tijd gekocht heeft. "Hij heeft zijn punt kunnen maken. De andere collega's weten nu heel duidelijk dat België niet zomaar de eerste de beste oplossing zal slikken." 

"Nogmaals: dat is zijn volste recht. Zijn collega's hebben dat ook al in andere dossiers gedaan, they can live with that. En als er nu ook een oplossing uit de bus komt, kan het zelfs in zijn voordeel spelen. Want dan komt hij hieruit als een sterke leider die opkomt voor de belangen van zijn land."

Dat gezegd zijnde, vindt Van Hecke dat ons land niet al te luid te toeteren heeft als het gaat over Oekraïne. "De positie van België vind ik eerlijk gezegd zelfs problematisch. Het is al de derde keer dat we in zo'n situatie terechtkomen."

Hij verwijst naar controverse over de Russische diamanten die in Antwerpen worden verwerkt en naar de recordhoeveelheid Russisch gas die dit jaar via de aardgasterminal van Fluxys in Zeebrugge wordt doorgevoerd. "En nu zitten we dus met Euroclear. Sorry, die oorlog is bijna 4 jaar bezig. We wisten dat dat boven ons hoofd hing."

"We mogen van geluk spreken dat andere lidstaten niet meer kritiek geven op het feit dat wij zo met de voeten slepen in die dossiers. Wij lijken te denken dat dat wel gaat overwaaien." 

België staat bovendien ook niet bovenaan in het lijstje met landen die Oekraïne financieel steunen. "En we gebruiken dan nog eens de overwinsten op dat Russische geld bij Euroclear om onze eigen bijdrage te storten. Dat is een vestzak-broekzakoperatie die ons helemaal niets kost. We komen daar al bij al heel goed weg. Maar ook daar denk ik: the party is over."

"We zitten altijd te kijken naar landen die stokebrand spelen, zoals Hongarije of nu ook Slovakije, zeker als het gaat om de afhankelijkheid van Russisch gas en olie. We kijken ook via het sanctiepakket naar allerlei derde landen die Rusland sancties helpen omzeilen. Maar de les van deze episode is dat we als EU-lidstaat misschien toch ook eens in eigen boezem moeten kijken", merkt Van Hecke fijntjes op.

Hij denkt overigens dat er in december nog altijd een oplossing kan komen over de Russische tegoeden. Vanaf nu kunnen de Europese Commissie, de juridische dienst van de Raad, Euroclear en België dus aan de slag om een oplossing uit te werken. "Dan kan dat op een volgende Europese Raad worden afgeklopt."

"Maar voor de Oekraïners moet dit heel ontgoochelend zijn. We weten al van begin dit jaar dat de Amerikanen de oorlog niet meer zullen meefinancieren, dus dat we een structurele oplossing nodig hebben. Als die er dan heel laat komt, onder hoge tijdsdruk en met nog wat uitstel, is dat toch geen fraai schouwspel. In woorden zijn we heel sterk, maar in daden...?"