"Stank van crisis": Ivan De Vadder legt de regeringscrisis uit, nu begrotingsgesprekken muurvast zitten

Spreek niet langer van een 'parfum de crise' in de Wetstraat: "Ik denk dat er een stank van crisis is", stelt Ivan De Vadder in De Ochtend op Radio 1.

De topministers van de federale regering gingen gisteren al na enkele uren uiteen zonder een akkoord over de begroting. Nochtans was het op voorhand de bedoeling om te onderhandelen tot aan de finish.

"Door de communicatie van andere partijen en het overnemen in de media daarvan, was de indruk ontstaan dat eerste minister Bart De Wever bereid zou zijn om een begrotingsinspanning te doen van 6 miljard, in plaats van 10 miljard. Dat heeft tot irritatie geleid", legt De Vadder uit.

Voor aanvang van de onderhandelingen gisteren zette De Wever daarom nog eens de puntjes op de 'i'. "10 miljard is het minimum: we onderhandelen tot we die lat halen", zei hij aan de ingang van de Wetstraat 16.

Maar op dat plan is alles geblokkeerd, omdat de standpunten van de verschillende partijen ook duidelijk zijn, stelt de Wetstraatjournalist. "De MR wil niet dat er geraakt wordt aan de koopkracht, geen lastenverhogingen dus."

"En daar zit natuurlijk een redenering achter: de Franstalige liberalen hebben de verkiezingen in Wallonië gewonnen door kiezers te overtuigen met beloftes rond koopkracht en lagere belastingen. Dan ga je die beloftes niet opgeven bij de eerste gesprekken."

"En dat laat andere partijen zoals Vooruit toe om zich een beetje achter de MR te verschuilen in hun protest tegen de indexsprong. Dat zijn 2 belangrijke maatregelen in dat plan van 10 miljard, en dan zit het vast", vat De Vadder samen.

Die tegenstelling tussen vooral de Franstalige liberalen en de socialisten is er al van in het begin. Maar omdat er geen ander werkbaar alternatief is om een regering te vormen, zijn de partijen tot elkaar veroordeeld. "Er is even gekeken naar de Open VLD, maar eigenlijk was dat gewoon niet werkbaar. Dus dit waren de partijen waarmee je een regering moest maken."

Iedereen wil wel dat de klus geklaard wordt, maar de lat ligt hoog, zegt De Vadder. "Er is een meerjarenbegroting vanuit het idee dat je de eerste jaren moet doorpakken. Als je wacht tot de volgende jaren wordt het een stuk moeilijker. Daarom verhoogt de eerste minister de druk en legt hij het voortbestaan van de regering op tafel."

En net als bij de andere partijen zit ook daar een strategie achter. "Bij De Wever speelt ook een electorale overweging. 'We gaan grondig moeten hervormen, we gaan de verrotting stoppen', zei hij vooraf. De N-VA moet die hervorming dus zo groot mogelijk maken."

Volgens Ivan De Vadder liggen er nu 3 scenario's op tafel. "Ofwel lukt het vrijdag, zaterdag of ergens volgende week en dan is er een meerjarenbegroting die hopelijk goedgekeurd raakt voor het einde van het jaar."

"Ofwel lukt dat niet, en dan krijgen we een systeem van voorlopige twaalfden. Dat wil zeggen dat de begroting van dit jaar in stukjes van 12 wordt gedeeld voor volgend jaar. Daarmee moet men dan op zijn minst de eerste 3 maanden verder kunnen. In een derde scenario gebeurt er niets. Dan gaat de eerste minister naar de koning en komt er een pauze."

Morgen zal De Wever eerst aparte gesprekken voeren met zijn vicepremiers om te zien hoe de kaarten nu liggen.

Vandaag wordt er niet onderhandeld omdat premier De Wever een Europese top bijwoont in Brussel. Op die top wordt beslist of Europa het Russisch geld dat bij het Belgische bedrijf Euroclear geblokkeerd staat, aan Oekraïne leent of niet. Ook dat kan een impact hebben op de begroting.

De 175 miljard euro aan Russische tegoeden levert Euroclear namelijk interesten op. Op deze winst betaalt de financiële instelling een vennootschapsbelasting in ons land van ongeveer 1,25 miljard euro per jaar. België gebruikt dat geld voor militaire steun aan Oekraïne.

In de woorden van premier De Wever is Euroclear "de kip die gouden eieren (in de vorm van steun aan Oekraïne, red.) legt." Als die intresten zouden wegvallen, betekent dat een serieuze hap uit de begroting.