België overweegt om geld van de Russische nationale bank, dat bevroren staat bij het bedrijf Euroclear, vrij te geven als lening aan Oekraïne. Dat zegt Europarlementslid Johan Van Overtveldt (N-VA). Het delicate voorstel komt van de EU, maar België vraagt wel om garanties. Toch is het een gevaarlijk idee, aldus politiek commentator Rik Van Cauwelaert. "Tegoeden van nationale banken genieten een soort onschendbaarheid."
België overweegt Russisch geld Euroclear vrij te geven, maar zet "geloofwaardigheid van financiële systeem op het spel"
Giel Bosmans
Gepubliceerd:
Steeds meer Europese landen schaarden zich de afgelopen weken achter het plan van de Europese Unie om Russisch geld, dat al sinds het begin van de oorlog in Oekraïne bevroren staat bij het Belgische financiële bedrijf Euroclear, uit te lenen aan Oekraïne.
Wat moet je weten over de Russische tegoeden bij Euroclear?
Bij het Belgische bedrijf Euroclear staat sinds 2022 een grote som geld van de Russische Centrale Bank geblokkeerd. Het gaat om een sanctie van de Europese Unie vanwege de Russische invasie van Oekraïne.
Het bedrijf maakt al jaren winst op die Russische tegoeden – de teller staat volgens de laatste gegevens van Euroclear op 194 miljard euro - en betaalt daarop belastingen aan de Belgische fiscus. Dat levert ons land tot 1,3 miljard euro per jaar op.
Dat bedrag gebruikt onze regering voor steun aan Oekraïne en valt dus onder de militaire uitgaven. De regering rekende er ook de komende jaren nog op, want het geld is belangrijk om het Belgische defensiebudget naar 2 procent van het bbp op te trekken. Ook de winst die Euroclear zelf boekt, wordt afgeroomd door de EU en doorgesluisd naar Oekraïne. Maar aan de tegoeden zelf werd nog niet geraakt.
Maar de Europees Commissie wil verder gaan en het Russische geld gebruiken voor een nieuwe herstellening aan Oekraïne. Pas wanneer de oorlog voorbij is, de sancties opgeheven worden en Rusland aan Oekraïne een vergoeding betaalt voor de aangerichte oorlogsschade, zou Oekraïne de geleende bevroren Russische cash moeten terugbetalen aan Europa.
Dat plan is juridisch bijzonder ingewikkeld, maar België staat ook op de rem. Zo is er bezorgdheid omdat Rusland dit zou kunnen interpreteren als een oorlogsdaad. Premier Bart De Wever drong er bij zijn Europese collega's op aan om de mogelijke risico's van de onderneming te delen.
Komende donderdag komen de Europese leiders bij elkaar voor een top in Brussel. Daar zullen ze de Europese Commissie de opdracht geven om het voorstel juridisch alvast verder uit te werken, nu er nog heel wat zorgen en onduidelijkheden zijn.
Wat moet gebeuren met de bevroren Russische tegoeden bij het Brusselse Euroclear?
Europarlementslid van N-VA Johan Van Overtveldt vertelt in Terzake dat België het voorstel nu toch "sterk overweegt".
"Het gaat niet om een confiscatie, maar om het gebruik van dat geld als garantie voor een lening aan Oekraïne", zegt hij. "Oekraïne heeft, bovenop wat het land nu al krijgt van Europa, behoefte aan 30 tot 40 miljard per jaar. Dan is de verleiding zeer groot om het geld dat daar staat te gaan gebruiken voor die extra behoefte."
"Op dit moment zijn de voorstellen van de Europese Commissie onvoldoende", zegt hij. "Men spreekt over garanties aan België en Euroclear, maar de concrete invulling is op dit moment niet duidelijk. Premier De Wever heeft gelijk als hij zegt dat die garanties zeer sterk en zeer solide moeten zijn. Anders dreigen zowel Euroclear als de Belgische staat in een heel onaangename situatie terecht te komen."
Van Overtveldt bespreekt het idee dat Rusland, bijvoorbeeld na een deal met de Verenigde Staten, na een einde aan de oorlog geen herstelbetaling moet of wil betalen aan Oekraïne. "Dan zal de Europese solidariteit moeten spelen, want dan zouden we dat geld minstens gedeeltelijk gebruikt hebben", zegt hij.
"Dan zullen er andere wegen bewandeld moeten worden om dat geld effectief terug op te hoesten. Het is onmogelijk dat Euroclear of België dat alleen zouden doen. Het is dus heel logisch dat De Wever de solidariteit vraagt van alle landen die Oekraïne willen steunen, nagenoeg de hele EU dus."
Johan Van Overtveldt (N-VA): "Op dit moment zijn de voorstellen van de Europese Commissie onvoldoende"
Of dit plan ook risicovol voor België is? "Van Poetin weet je natuurlijk nooit hoe hij op situaties zal reageren en hoe hij bepaalde acties zal interpreteren, bijvoorbeeld als een oorlogsdaad", zegt hij. "We zullen op dat moment moeten afwachten hoe de situatie zich verder ontwikkelt en wat de reacties zijn."
"Maar als we ernstig zijn over onze steun aan Oekraïne, zullen we op een of andere manier voor bijkomende middelen moeten zorgen. Zeker gezien de Verenigde Staten de handen voor een groot stuk van Oekraïne aftrekken."
Tegoeden van nationale banken moeten onschendbaar zijn
"Ik vind het gevaarlijk dat dit overwogen wordt", reageert Rik Van Cauwelaert, politiek commentator bij De Tijd. "Volgens meneer Van Overtveldt is dit geen confiscatie, maar dat kan het wel worden als blijkt dat Rusland niet bereid is te betalen."
"Ten tweede genieten de tegoeden van nationale banken een soort onschendbaarheid. Dat is een internationale afspraak, men blijft daar af. Dat is ook gebeurd met Duitse tegoeden tijdens de Tweede Wereldoorlog."
Je zet de geloofwaardigheid van een cruciale financiële instelling als Euroclear en van het Europese financiële systeem op het spel
Rik Van Cauwelaert, politiek commentator bij De Tijd
"Stel dat er een akkoord komt tussen de VS, Rusland en eventueel Oekraïne en de Amerikaanse president Trump beslist om zijn sancties op te schorten, waar staan wij dan met Europa?", zegt hij. "België is ook aandeelhouder van Euroclear, dat mogen we ook niet vergeten."
Van Cauwelaert hoopt dat België volhoudt en het plan kan afwenden. "Dit is cruciaal", zegt hij. "Als dit doorgaat, zet je de geloofwaardigheid van een cruciale financiële instelling als Euroclear en van het Europese financiële systeem op het spel."
