In Republika Srpska, het deel van Bosnië en Herzegovina waar vooral Bosnische Serviërs wonen, is Ana Trisic-Babic benoemd tot tijdelijke president. Daarmee erkent Milorad Dodik nu ook zelf dat hij geen president meer is. De pro-Russische nationalist werd eerder dit jaar al veroordeeld en uit zijn ambt gezet.
Servische deelrepubliek in Bosnië stelt overgangspresident aan: Dodik legt zich neer bij einde presidentschap
Mats Switsers
Gepubliceerd:
Zaterdag benoemde het parlement Ana Trisic-Babic tot aan de verkiezingen op 23 november als interim-president. Het parlement trok ook enkele separatistische wetten in die onder Dodik werden ingevoerd, zoals het verbod van de landelijke politie en rechters om hun werk te doen op het grondgebied van de Servische deelrepubliek Republika Srpska.
Met de aanstelling van een interim-president doet Dodik nu, maanden na zijn veroordeling, afstand van zijn presidentsambt. Hij domineerde 27 jaar de politiek van Republika Srpska en Bosnië en Herzegovina.
Voor veel Bosniërs betekent de definitieve terugtrekking van de voormalige president een opluchting. Weinig mensen geloofden dat zijn separatistische maatregelen daadwerkelijk tot een gewapend conflict zouden leiden, maar de bevroren conflicten in de regio blijven hoe dan ook bijzonder gevoelig voor heropflakkering.
Hoe zit Bosnië en Herzegovina in elkaar?
Het land bestaat uit 2 delen: de Republika Srpska en de Federatie van Bosnië en Herzegovina. In de eerste regio woont een meerderheid van Bosnische Serviërs. In het andere deel zijn de Kroatische en Bosnische bevolkingsgroepen sterk vertegenwoordigd. De Servische gemeenschap belijdt het orthodoxe geloof, terwijl de Kroatische en Bosnische gemeenschappen respectievelijk katholiek en islamitisch zijn.
Milorad Dodik stond als president aan het hoofd van de Republika Srpska, die een eigen bestuur en parlement heeft. Het centrale bestuur van het land heeft relatief weinig macht door de verdeeldheid in Bosnië en Herzegovina. Een president van de Bosnische, Kroatische en Servische gemeenschap vormen samen het drietal leiders.
Dodik’s veroordeling en separatistische plannen veroorzaken spanningen
Een rechtbank in Sarajevo had Dodik in februari al veroordeeld omdat hij weigerde zich te houden aan de beslissingen van de internationale gezant Christian Schmidt, die toezicht houdt op de uitvoering van de Dayton-akkoorden uit 1995. De vredesakkoorden maakten 30 jaar geleden een einde aan een bijna 4 jaar durende oorlog die ruim 100.000 mensen het leven kostte.
Dodik verwierp de uitspraak destijds en zei dat hij aan de macht zou blijven zolang hij de steun behield van het Bosnisch-Servische parlement, dat door zijn bondgenoten wordt gecontroleerd. De regering van de Republika Srpska noemde het vonnis "onconstitutioneel en politiek gemotiveerd". In augustus werd hij door het hof van beroep veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf en werd hij voor 6 jaar uit zijn politieke ambt gezet.
Tijdens zijn ambtstermijn eiste Dodik steeds meer autonomie op voor Republika Srpska en stuurde hij zelfs aan op een afscheiding van Bosnië en Herzegovina. De Bosniakken (moslims) en Bosnische Kroaten, de twee andere grote bevolkingsgroepen van het land, zijn daar tegen en waarschuwden voor een nieuw conflict. De spanningen liepen daardoor de afgelopen jaren steeds hoger op.
Met de veroordeling van Dodik kwamen die spanningen in een stroomversnelling terecht. De voormalige president kocht zijn celstraf af met een geldboete en erkende daarmee in feite de uitspraak en het hof. Officiële besluiten werden niet langer door hem, maar door de vicepresidenten van Republika Srpska ondertekend.
Nadat hij eerder had gezegd dat zijn partij de nieuwe verkiezingen zou boycotten, kwam hij eerder deze maand toch met een kandidaat. Daarmee erkende hij dat hij geen president meer was.
Afnemende steun dwingt Dodik tot terugtrekking
Dat Dodik ondanks zijn hardnekkige verzet uitgerekend nu een stap opzij doet, komt vermoedelijk doordat hij steeds meer geïsoleerd raakte. Steun van andere partijen bleef op die manier uit en de bevolking weigerde zich aan te sluiten bij een verkiezingsboycot.
Ook de regionale steun die de voormalige president genoot, bleek niet onvoorwaardelijk. Zowel de Russische president Vladimir Poetin als de Servische president Aleksandar Vučić steunden Dodik oorspronkelijk, maar schaarden zich nooit publiekelijk achter zijn plan om het land te splitsen.
