Lichaam van overledene laten oplossen in water: crematorium in Wilrijk gaat als eerste in ons land 'aquameren'

Pontes stelt maandag het allereerste aquamatietoestel in ons land voor aan Vlaams minister voor Binnenland Hilde Crevits (CD&V). Daarmee kan het proefproject rond aquameren starten. Het moet een 3e manier worden, naast begraven en cremeren, om lichamen van overledenen te behandelen. Aquamatie werd eerder resomatie genoemd en zo heet het nog altijd in het buitenland.

Bij aquamatie of aquameren gaat een lichaam in een drukvat. Dat vat wordt gevuld met water met kaliumhydroxide. Dat chemisch product zit onder meer in poetsproducten en cosmetica. Na 3 tot 4 uur blijft alleen het skelet over. Dat is dan heel poreus en wordt tot poeder verwerkt.

"De uitvaartrituelen kunnen dus hetzelfde blijven als bij een crematie. De resten kunnen verstrooid worden of in een urne gedaan worden. Die kan je bewaren, begraven of laten bijzetten in een columbarium", zegt Tom Wustenberghs, algemeen directeur van Pontes.

Aquamatie zou wel milieuvriendelijker zijn. "Daar hebben we goede aanwijzingen voor. We gaan minder energie - fossiele brandstoffen - verbruiken en minder gassen uitstoten. Het zal wel een van de belangrijkste zaken zijn, die tijdens het proefproject onderzocht worden."

Wat er met de restvloeistof moet gebeuren zal ook onderzocht worden. "Buitenlandse voorbeelden hebben wel aangetoond, dat die redelijk neutraal is. Er zou bijvoorbeeld ook geen DNA of genetisch materiaal meer inzitten. Verder onderzoek zal ook moeten uitwijzen of er eventueel bepaalde milieumaatregelen moeten genomen worden."

Aquamatie wordt al toegepast in verschillende staten van de VS, in Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Ierland. In Zuid-Afrika koos aartsbisschop Desmond Tutu ervoor.

In ons land zal het nog even duren voor het voor iedereen toegankelijk is. De bevindingen van het proefproject moeten leiden tot nieuwe wetgeving. Die zal er ten vroegste in 2027 zijn.

En wat met de kostprijs dan? "Wij willen aquamatie voor hetzelfde tarief als een crematie gaan aanbieden. We willen niet dat mensen voor een bepaalde technologie gaan kiezen op basis van de prijs", zegt Wustenberghs.

"In het algemeen wordt aquamatie als een vriendelijkere, zachtere methode aangevoeld. Dan mag de kost dat niet in de weg staan. Het belangrijkste is dat ze de keuze gaan hebben."

Voorlopig is de technologie niet toegankelijk voor iedereen. Het proefproject zal gebeuren met lichamen die aan de wetenschap geschonken zijn.

Er zijn onderzoekers en experts bij betrokken van de Universiteit Antwerpen, de KU Leuven, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO), de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) en Aquafin. Naast milieu-effecten zullen ook onder meer ethische kwesties onderzocht worden.

Nog een vraag is, of het grote publiek ervoor openstaat. In het centrum van Antwerpen horen we verdeelde meningen. 

"Ik heb er geen enkel probleem mee, ik ben dan toch dood, het maakt me niet uit", zegt een vrouw schijnbaar onbewogen. Een man denkt er helemaal anders over: "Nee, geen optie voor mij. Ik vind het maar luguber. Geef mij maar een gewone crematie."

"Het lijkt me wel een zuivere manier, als er niet al te veel chemicaliën gebruikt worden", denkt een vrouw. "Als je ziet dat graven op begraafplaatsen amper nog onderhouden worden, kan het wel een goede oplossing zijn. Misschien moeten we er wel nog even aan wennen?" 

Veel mensen hebben er ook al over nagedacht. "Begraven onder een blauwe steen is niets voor mij", zegt een man.

"Ik heb 'veraarding' al overwogen. Dat is ook een nieuwe techniek. Het belangrijkste voor mij is, dat er geen resten meer overblijven en dat iedereen daar elk jaar verplicht naartoe moet. Je gaat terug naar de natuur, daar gaat het om. En hoe dat gebeurt, maakt voor mij niet zoveel uit."