AI-chatbots gaan regelmatig in de fout bij vragen over nieuws en actualiteit, zelfs wanneer ze toegang krijgen tot artikels van nieuwsmedia. Dat blijkt uit een onderzoek van 22 mediaorganisaties wereldwijd, waaraan ook VRT NWS deelnam. 4 chatbots gaven in 45 procent van de gevallen een antwoord dat op een of andere manier problematisch was.
AI-chatbots vaak in de fout bij vragen over nieuws en actualiteit: problemen in bijna helft antwoorden
In 't kort:
Uit een internationaal onderzoek waaraan VRT NWS deelnam blijkt dat bij vragen over nieuws, AI-chatbots in 45 procent van de gevallen problematische antwoorden geven.
De grootste problemen zijn foutieve bronvermelding (31 procent), onjuiste informatie (20 procent) en gebrek aan context (14 procent).
Chatbots hebben vooral moeite met recent nieuws of nieuws in ontwikkeling.
Ook als een chatbot zegt dat hij zich op een bepaalde bron baseert, zoals VRT NWS, kan je er niet altijd zeker van zijn dat de chatbot de informatie uit het VRT NWS-artikel waarheidsgetrouw weergeeft. Je leest dus nog altijd beter het originele artikel.
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het Uur van de Waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Bracht Elon Musk een nazigroet tijdens een toespraak begin dit jaar? Volgens ChatGPT had hij het niet zo bedoeld. Bronvermelding? VRT NWS. Bij VRT NWS staat te lezen dat hij zelf beweert dat hij het niet zo bedoelde. Nu zijn er natuurlijk ook mensen die de bewering van Elon Musk niet geloven. Maar ChatGPT beslist in plaats van de lezer en stelt de bewering voor als een feit.
Gemini, de AI-chatbot van Google, vond dan weer dat Paul Van Tigchelt nog altijd minister van Justitie was. En dat klopt al lang niet meer.
Het zijn twee voorbeelden van problematische antwoorden die naar boven zijn gekomen in een onderzoek onder leiding van de European Broadcasting Union (EBU) en BBC, waar VRT NWS aan deelnam. Daarbij is onderzocht hoe waarheidsgetrouw chatbots nieuwsfeiten weergeven. In bijna de helft (45 procent) van de antwoorden loopt wel iets fout. Bronvermelding is de grootste (31 procent) oorzaak van problemen.
Het is problematisch dat chatbots zo onzorgvuldig met onze content omspringen
Karel Degraeve, expert innovatie bij VRT NWS
Niet alleen de betrouwbaarheid van chatbots, maar ook de geloofwaardigheid van VRT NWS lijdt eronder, zegt Karel Degraeve, expert innovatie bij VRT NWS, in onze podcast 'Het uur van de waarheid': "Het is problematisch dat chatbots zo onzorgvuldig met onze content omspringen."
15 procent van de jongeren volgt nieuws via chatbots
In een bevraging van het Reuters Institute uit juni 2025 in 48 landen gaf 7 procent van de respondenten aan AI-chatbots te gebruiken voor nieuwsgaring. Bij mensen onder 25 stijgt dit percentage al tot 15 procent.
In februari 2025 publiceerde de BBC al eens een onderzoek dat naging hoe chatbots actualiteitsvragen beantwoorden. Daarbij werd specifiek gevraagd om telkens de BBC zelf als bron te gebruiken. Toen bleek dat 51 procent van alle antwoorden op een of andere manier problematisch was. 19 procent bevatte feitelijke onjuistheden – onjuiste feitelijke uitspraken, cijfers en datums – en 13 procent citeerde BBC-artikelen foutief.
VRT NWS deed mee aan grootschalig onderzoek
Nu is dat onderzoek dus op grotere schaal herhaald door 22 openbare omroepen, in 18 landen en in 14 verschillende talen. In mei en juni 2025 stelden de deelnemende nieuwsorganisaties, elk in hun eigen taal, vragen aan ChatGPT, Gemini, Copilot en Perplexity. Vragen over nieuws en actualiteit waarover wereldwijd bericht werd, zodat de resultaten konden vergeleken worden, maar ook nog een aantal lokale vragen.
Telkens gaven ze de chatbots de opdracht enkel de artikels van de deelnemende organisatie te gebruiken als bron, waar ze uitzonderlijk toegang toe kregen. Gewoonlijk zijn artikels, van VRT NWS althans, afgeschermd voor chatbots. De antwoorden werden door journalisten van de verschillende organisaties beoordeeld op onder andere accuraatheid, bronvermelding, context en onderscheid tussen feit en opinie.
Geen goeie resultaten
"De resultaten van het onderzoek zijn niet goed", zegt Degraeve. In 45 procent van de gevallen werd nieuwsinhoud fout weergegeven.
Vooral bronvermelding is vaak problematisch (31 procent). Chatbots schrijven geregeld een onjuiste claim toe aan een bepaald artikel, terwijl dat artikel die claim eigenlijk niet bevat. Accuraatheid (20 procent) en het bieden van onvoldoende context (14 procent) waren de volgende grootste problemen.
Ook de beste AI maakt fouten
Als we de chatbots vergelijken, dan is Gemini, de AI-chatbot van Google, de slechtste leerling van de klas. 76 procent van de antwoorden bevat betekenisvolle problemen. ChatGPT, Copilot en Perplexity doen het beter met telkens significante problemen in 30 à 40 procent van de gevallen. Het beste model tijdens de studie is dat van Perplexity. Maar ook dat model gaat nog in 31 procent van de gevallen de mist in.
In augustus 2025 voerde de Amerikaanse organisatie Newsguard een gelijkaardig onderzoek uit. Newsguard kwam toen tot een gelijkaardige conclusie: 1 op de 3 antwoorden bevatte foute informatie. Maar opvallend: Gemini kwam uit het onderzoek van Newsguard als een van de meer betrouwbare chatbots. De slechte prestatie van Gemini in dit onderzoek zou vooral te maken hebben met problemen rond bronvermelding.
Moeite met nieuws dat nog bezig is
De chatbots blijken het beste te scoren bij afgeronde nieuwsverhalen. Wanneer algemeen bekend is dat María Corina Machado de Nobelprijs voor de Vrede wint, weet een chatbot dat meestal ook. Moeilijker is het wanneer je actuele informatie zoekt rond nieuws dat zich nog ontwikkelt, zoals de nasleep van een ramp of de laatste gebeurtenissen in een oorlog.
Ondanks de slechte resultaten is er toch ook hoop: BBC deed de studie voor de 2e keer en kon dus resultaten vergelijken. De chatbots deden het nog steeds slecht, maar in vergelijking met hun eerste onderzoek zijn de resultaten globaal genomen wel beduidend verbeterd.
Conclusie: controleer altijd zelf de bron
Als je een chatbot gebruikt voor nieuwsvragen, sluipen er nog al te vaak fouten in de antwoorden die je krijgt. Ook als een chatbot zegt dat hij zich op een bepaalde bron baseert, zoals VRT NWS, kan je er niet altijd zeker van zijn dat de chatbot de informatie uit het VRT NWS-artikel waarheidsgetrouw weergeeft. Je leest dus nog altijd beter het originele artikel.
