Een cel van 9 vierkante meter en 2 bezoekjes per week: hier zit oud-president Nicolas Sarkozy opgesloten

Vorige maand werd Nicolas Sarkozy veroordeeld tot 5 jaar cel – waarvan 2 jaar effectief – voor criminele samenzwering in een zaak rond illegale campagnegiften uit Libië. De presidentscampagne van Sarkozy uit 2007 werd illegaal gefinancierd door het regime van de toenmalige Libische leider Khadaffi. Het voormalige staatshoofd blijft echter zijn onschuld volhouden en heeft beroep aangetekend. Dat proces zal naar verwachting in maart volgend jaar plaatsvinden. 

Dat Sarkozy zijn beroep niet thuis mag afwachten, komt doordat de rechter beslist heeft dat de straf onmiddellijk moet worden uitgevoerd. Dat kan in Frankrijk enkel in uitzonderlijke gevallen, zoals bij zeer ernstige feiten, vluchtrisico of om "de geloofwaardigheid van justitie te bewaren". Vooral dat laatste was voor de rechter een reden om Sarkozy geen enkelband te geven. 

Zodra hij opgesloten is, kunnen zijn advocaten wel een verzoek tot vrijlating aanvragen. Daar moet het Parijse Hof van Beroep dan binnen de maand over beslissen. De kans is groot dat hij tot aan dat proces dan thuis mag blijven, maar tot die beslissing valt, moet hij naar de cel.

En dus moet Sarkozy zich vandaag aanmelden bij de gevangenis La Santé, in het zuiden van Parijs. Daar zitten ongeveer 800 gevangenen, 100 meer dan de voorziene plaatsen. Sommige gevangenen slapen er daarom met een matras op de vloer. 

De oud-president hoeft niet op de grond te slapen, want hij krijgt een privécel in de zogenaamde 'vipafdeling' van de gevangenis. Daar zitten wel vaker hooggeplaatste figuren hun straf uit. In 1992 werd de Panamese dictator Manuel Noriega er nog tijdelijk opgesloten.

De cellen in die vleugel zijn ongeveer 9 vierkante meter groot en hebben naast een bed ook een eigen douche, toilet, een tafeltje en een stoel. Voor 7,50 euro per week kan je ook een koelkast huren en voor 14,50 euro zelfs een televisietoestel. 

Dat Sarkozy niet in een gewone cel zit, heeft te maken met veiligheidsoverwegingen. De gevangenisdirectie zegt dat de veiligheid van de oud-president niet gegarandeerd kan worden als hij zich tussen andere gevangenen bevindt. De Franse minister van Justitie (en Sarkozy's voormalige woordvoerder) Gérald Darmanin deelt die bezorgdheid en zegt dat hij Sarkozy een bezoekje zal brengen. 

Op andere vlakken zal Sarkozy wel behandeld worden als andere gevangenen. Zo moet hij bij aankomst een naaktfouillering ondergaan en moet hij al zijn persoonlijke bezittingen afgeven. 

Twee keer per week mag de voormalige president bezoek ontvangen en met zijn advocaten mag hij onbeperkt contact hebben. Om contact te houden met zijn familie, is er ook een vast telefoontoestel beschikbaar. 

Daarnaast mag Sarkozy 1 keer per dag naar buiten, tijdens de middag. Dan kan hij een wandelingetje maken op de binnenkoer van de gevangenis, onder begeleiding van 3 bewakers.

De rest van de tijd kan hij doden met lezen en schrijven. Gevangenen mogen elke week 3 boeken zonder harde kaft hebben."Voor de eerste week neem ik twee delen mee van 'De Graaf van Monte-Cristo' en de biografie van Jezus", zegt Sarkozy in een interview met de Franse krant Le Figaro. Hij kondigde ook al aan een boek te willen schrijven over zijn ervaring in de gevangenis. 

De oud-president mag ook zelf koken. "Goed, want ik heb gehoord dat het gevangeniseten oneetbaar is", grapt hij. Keukengerei en een klein fornuis meenemen is toegelaten, maar messen mogen enkel een ronde punt hebben. Opvallend: het is strikt verboden een kompas mee te nemen. 

Sarkozy had naar eigen zeggen al een intakegesprek met een gevangenismedewerker. "Hij vroeg me of ik drugs nam en daardoor afkickverschijnselen zou hebben", vertelt de oud-president. "Ik heb nooit gerookt, nooit gedronken, nooit drugs gebruikt en zelfs nooit een slaappil genomen", verduidelijkt hij. Volgens Sarkozy kreeg hij ook de raad om oordopjes mee te nemen. "'s Nachts hoor je geschreeuw en gekerm."  

Het is niet de eerste veroordeling voor Sarkozy, maar wél de eerste waarvoor hij daadwerkelijk naar de gevangenis moet. In 2021 werd de oud-president al veroordeeld tot 1 jaar gevangenisstraf voor financiële fraude bij zijn herverkiezingscampagne in 2012. Die mocht hij thuis uitzitten met een enkelband. 

In datzelfde jaar werd hij ook veroordeeld in een afluisterschandaal dat te maken heeft met de zaak waar hij nu voor veroordeeld is. Sarkozy had via een geheime telefoonlijn onder de schuilnaam Paul Bismuth contact met een magistraat over de zaak van de Libische financiering. Hij zou de betrokken magistraat ook hebben proberen om te kopen.

De rechter veroordeelde Sarkozy daarvoor tot 3 jaar gevangenisstraf, waarvan 1 jaar effectief. Maar de voormalige president tekende cassatieberoep aan tegen het vonnis, waardoor hij nog niet naar de cel moest. Een uitspraak in de zaak wordt eind dit jaar verwacht. 

Zelf lijkt Sarkozy zich niet al te fel te verzetten tegen zijn (waarschijnlijk tijdelijke) toekomst achter de tralies: "Mijn leven is een roman en deze beproeving maakt daar deel van uit", besluit hij. "Ze willen me doen verdwijnen, maar dat doet me herboren worden."

Vorige week hield Sarkozy samen met zijn vrouw – zangeres Carla Bruni -  en zijn kinderen nog een afscheidsborrel in hun buitenverblijf in Boulogne voor familie en vrienden. Maar ook uit politieke hoek krijgt Sarkozy steun. François Fillon, die premier was onder Sarkozy, bracht de oud-president een bezoekje en sprak zijn verontwaardiging uit over het vonnis. Voormalig first lady Bernadette Chirac stuurde hem een handgeschreven brief.

Ook van RN-boegbeeld Marine Le Pen kreeg hij een persoonlijk telefoontje. "Ze zet de partijpolitiek aan de kant. Dat waardeer ik", zei Sarkozy daarover. Le Pen is onlangs zelf veroordeeld voor corruptie in een zaak rond de financiering van parlementaire medewerkers. 

"Het einde van dit verhaal is nog niet geschreven", besluit Sarkozy. "Laat justitie maar verantwoording afleggen voor wat ze me aandoen. Laat de Fransen zelf oordelen."