Het is iets typisch Vlaams: 'Ik wil (of kan) niet warm eten vanmiddag, want ik eet vanavond al warm', om daarna de boterhamdoos of een belegd broodje boven te halen. In veel andere culturen is dat heel anders en wordt er vaak 2 of zelfs 3 keer per dag warm gegeten. Waar komt onze broodcultuur vandaan? En is het effectief ongezond om vaker per dag een warme maaltijd te verorberen?
Slechts één keer per dag warm eten is typisch Vlaams, maar is het ook gezond?
Margaux Bogaert
Gepubliceerd:
Margaux Bogaert is reporter bij 'Goeiemorgen Morgen!' op Radio 2. Ze laat zich tijdens de uitzending ontvallen dat ze graag 2 keer per dag warm eet. Haar 'bekentenis' lokt een storm van reacties uit bij luisteraars.
Veel Vlamingen reageren met '1 keer warm eten is toch genoeg?'. Terwijl er ook veel luisteraars met een andere culturele achtergrond reageren dat 2 of 3 warme maaltijden ook heel normaal zijn.
Typisch Vlaams
"Onze broodcultuur is typisch Vlaams", zegt culinair historica Regula Ysewijn. "Het is sinds kort zelfs opgenomen als immaterieel erfgoed. Er zijn nergens meer warme bakkers dan bij ons. Belegde boterhammen of broodjes worden echt geassocieerd met België. Nederland heeft dat ook, maar veel minder."
Onze broodliefde ontstond lang geleden. "Een warm avondmaal was vroeger iets voor de rijken", zegt Ysewijn. "Enkel zij hadden geld voor vlees en groenten. De lagere klasse at vooral brood, soms met pap. Mensen aten vroeger sowieso minder, maar brood was altijd deel van de maaltijd."
Gezond: ja of nee?
In sommige Aziatische en Afrikaanse culturen is het gebruikelijk om meermaals per dag een warme maaltijd te eten. "Dat heeft verschillende redenen", zegt Regula. "In warme landen eten ze vaker gekookte maaltijden omdat het een afkoelend effect heeft. In sommige streken heeft het ook te maken met voedselveiligheid. Er zijn niet overal koelkasten, wat de bewaring bemoeilijkt. Iets koken of warm bereiden, doodt de bacteriën."
Michaël Sels, diëtist in het Universitair Ziekenhuis Antwerpen, kijkt naar de samenstelling van dat eetpatroon. "Warm eten hoeft niet zwaar te zijn. Een tajine met veel groenten lijkt qua voedingssamenstelling erg op een warme salade. In Aziatische landen eten ze maaltijdsoepen met veel groenten en een rijke bouillon. Dat zijn gezonde schotels, dat kan je niet vergelijken met de zware, klassieke maaltijden bij ons."
Andere culturen eten vaker warm
Het klopt wel dat wij als Belgen vaak zwaar eten als we warm eten. En als je dat elke dag doet, eet je ongezond. "Intussen is 1 op de 2 Belgen te zwaar. Obesitas blijft een groot probleem en heeft ernstige gevolgen, zoals diabetes, hart- en vaatziekten. Denk bij warme maaltijden ook eens aan een maaltijdsoep met veel groenten of een omelet met extra groenten."
Het gaat vooral over de balans van je eetpatroon. Of je nu warm of koud eet. "Eet je 's middags in het bedrijfsrestaurant vol-au-vent met frietjes en 's avonds thuis balletjes in tomatensaus met puree, dan is dat niet gezond. Het gaat over wat er op je bord ligt en niet over de temperatuur."
2 keer per dag boterhammen
Wat met 2 keer per dag boterhammen als volwaardige maaltijd? "Koolhydraten mogen zeker", zegt Sels. "Maar hou vooral de verhoudingen goed in de gaten. Eet je enkel 4 sneetjes met klassiek beleg, dan krijg je te weinig vezels, vitaminen en mineralen binnen."
Hij geeft de tip om naast je boterhammen ook groenten toe te voegen. "Groenten zorgen voor meer voedselvolume. Een goed gevulde maag zorgt ervoor dat je minder snel honger hebt. Om goed te zijn, eet je elke dag 500 gram groenten of fruit."
