Veelbelovende bloedtest spoort kanker op voor symptomen verschijnen: "Hoopvolle stap, maar we zijn er nog niet"

Het Amerikaanse biotechbedrijf Grail is een stap dichter bij wat 'de heilige graal' van het kankeronderzoek wordt genoemd: een bloedtest om kankers in hun vroegste stadium op te sporen. Dat is precies wat de Galleri-test van het bedrijf belooft te doen, en wel voor meer dan 50 types kanker.

Uit een grote studie in de Verenigde Staten en Canada blijkt dat de test bij 216 van de 23.000 proefpersonen signalen van kanker vond in het bloed. Bij 133 mensen, ofwel 61,6 procent van hen, werd er binnen het jaar effectief kanker vastgesteld. In 99,6 procent van de gevallen kon de test correct uitsluiten dat iemand kanker had.

"Deze resultaten zijn echt wel veelbelovend", zegt kankeronderzoeker Filip Lardon (UAntwerpen). "Vroeger dachten we dat het nooit zou lukken om met een bloedtest kanker in een vroeg stadium op te sporen. We dachten dat er pas stukjes DNA van een tumor in het bloed zouden terechtkomen op het moment dat de kanker al vergevorderd was."

"Intussen weten we dat er al in een vroeg stadium DNA van de kanker in het bloed terechtkomt, zelfs nog voor er echt sprake is van een tumor. Op die manier kunnen we met een eenvoudige bloedtest kanker opsporen nog voor er symptomen zijn. En hoe sneller we kunnen starten met een kankerbehandeling, hoe groter de kans op genezing."

Uit de resultaten blijkt dat meer dan de helft van de opgespoorde kankers zich nog in een heel vroeg stadium bevond, op een moment dat er nog geen uitzaaiingen waren. In meer dan 90 procent van de gevallen kon de bloedtest ook aantonen in welk orgaan de tumor zich bevond. 

"Kankerscreening redt levens, maar in de VS screenen we vandaag maar op 5 types kanker. 70 procent van de mensen die aan kanker overlijden, sterft aan een kanker waar we niet op screenen en die vaak te laat wordt ontdekt", zegt professor en oncoloog Nima Nabavizadeh van de Amerikaanse universiteit van Oregon.

"De doeltreffendheid van deze test is al relatief goed en het is een hoopvolle stap dichter bij die zogenoemde 'heilige graal', maar we zijn er nog niet", zegt Lardon. "Het onderzoek moet nog verder worden uitgebreid naar meer proefpersonen (de proefpersonen waren allemaal 50 jaar en ouder, red.) en de test moet nog verder worden verfijnd. Het zal dus wel nog eventjes duren voor we zo'n bloedtest echt in de praktijk kunnen gebruiken." 

"Maar het ziet er allemaal wel veelbelovend uit en we zetten grote stappen vooruit, sneller dan verwacht. Zowat elk kankerlaboratorium wereldwijd is met dergelijke bloedtests bezig, ook in ons Centrum voor Oncologisch Onderzoek. Als we al die kennis kunnen samenbrengen, verwacht ik dat we binnen dit en 5 tot 10 jaar een goede bloedtest voor kanker beschikbaar hebben."

Toch denkt professor Lardon niet dat een bloedtest de bestaande screeningsprogramma's naar kanker op korte termijn kan vervangen. "Het zal wellicht een combinatie worden van een bloedtest en bijvoorbeeld een stoelgangstaal voor dikkedarmkanker."

Volgens het farmabedrijf kan de bloedtest, in combinatie met bestaande screeningsprogramma's naar onder meer borst-, baarmoeder-, darm- en longkanker, ervoor zorgen dat er 7 keer meer kankers worden ontdekt, zonder veel valspositieven (resultaten die ten onrechte positief zijn).