De gesprekken over de begroting zitten voorlopig vast. Dit weekend wordt enkel vergaderd door werkgroepen. Wanneer er opnieuw gezamenlijk overleg komt, is nog onduidelijk. Hoe moet het verder? 3 vragen aan Wetstraatjournalist Ivan De Vadder.
De federale regering moet het eens raken over maatregelen die minstens 10 miljard euro opleveren om zo het gat in de begroting te verkleinen. Dat het een zware uitdaging zou worden was van bij het begin duidelijk, maar na weken van gesprekken is er nauwelijks vooruitgang geboekt.
Gisteravond raakte bekend dat het kernkabinet dit weekend niet meer zal samenkomen. Omdat de gesprekken moeizaam verlopen, schakelde premier De Wever over op een-op-eengesprekken. Maar ook die gaan dus niet meer door. Intussen wordt in werkgroepen gesproken over losse eindjes uit het eerdere zomerakkoord.
Het begint er met andere woorden hoe langer hoe onwaarschijnlijker uit te zien dat de premier dinsdag zijn beleidsverklaring in de Kamer kan voorlezen. Daarmee wordt een tweede deadline niet gehaald, want de regering had al een week tijd gekocht.
Waarop loopt het vast?
"Men botst op de rode lijnen van de partijen", zegt Ivan De Vadder. "De belangrijkste is koopkracht. Premier De Wever heeft zijn zogenoemde klavertje vier naar voren geschoven, met een btw-verhoging en een indexsprong als belangrijkste elementen, naast ingrijpen in de groeinorm voor de gezondheidszorg en het aanpakken van langdurig zieken."
"Vooral die eerste 2 elementen werken op de koopkracht. En laat dat nu net een rode lijn zijn die zowel de Vlaamse socialisten als de Franstalige liberalen naar voren hebben geschoven in de verkiezingscampagne, maar ook tijdens de regeringsonderhandelingen."
"Vooruit zegt: 'We hebben de index gered tijdens de regeringsonderhandelingen'. Dus een indexsprong is nu gewoon niet aanvaardbaar. Maar het is vooral de MR die zich verzet tegen alles wat zowel met index als met btw te maken heeft, vanuit hetzelfde idee. Want in beide gevallen verliezen consumenten koopkracht."
"Daar ligt dus het kalf gebonden. Er is geen mogelijkheid om over die rode lijn heen te springen, in de eerste plaats bij de MR, waardoor de andere partijen zoals Vooruit iets makkelijker achterover kunnen leunen."
Waarom springen ze niet over die rode lijnen heen?
"Omdat het idee toch nog altijd bestaat dat je maatregelen kan nemen die 10 miljard recurrent (terugkerend) opleveren zonder te raken aan de heilige huisjes", antwoordt De Vadder.
"De MR zegt: 'Zoek het elders: in de overheidsuitgaven, bij de langdurig zieken, maar niet in de koopkracht'. Maar dan zegt Les Engagés: 'De groeinorm in de ziekteverzekering, dat is voor ons een rode lijn, daar gaan we ook niet aan raken'."
"Wat blijft nog over: de inkomsten. Vincent Van Peteghem (CD&V) heeft voorgesteld om systemen als flexi-jobs of managementvennootschappen te bekijken. Die zorgen ervoor dat er minder sociale bijdragen worden betaald. Je kan daaraan beginnen te morrelen, waardoor je weer meer inkomsten hebt, maar waardoor natuurlijk bedrijven en ondernemingen opnieuw meer gaan betalen."
Zolang partijen niet bereid zijn om hun veto's op te geven, ga je niet aan dat grote bedrag geraken
Ivan De Vadder
"Ze draaien in een vicieuze cirkel. Het is ook complexe materie: elke maatregel heeft weer consequenties. Maar zolang partijen niet bereid zijn om hun heilige koeien, taboes, rode lijnen, veto's op te geven, ga je niet aan dat grote bedrag geraken."
"Er is een dynamiek bezig, en dat is heel opvallend, waarbij er vooral wordt gegrepen naar de bilaterales, gesprekken van één partij met de premier. Er wordt heel weinig echt samengezeten."
"Dat is natuurlijk omdat de eerste minister al inzicht heeft in alle standpunten en pas rond de tafel wil gaan wanneer hij het idee heeft dat een compromis mogelijk is. Het feit dat dat niet lukt, is een veeg teken."
Wat als er dinsdag geen oplossing is?
"Dinsdag is eigenlijk geen echte deadline", stelt De Vadder. "Ik bedoel daarmee: de grondwet bepaalt dat op de tweede dinsdag van oktober het parlementaire jaar van start gaat, niet dat de eerste minister een regeerverklaring aflegt. Dat staat er nergens in."
"De echte deadline is dat het parlement de begroting voor 2026 moet goedkeuren voor het einde van het jaar. Maar het kost natuurlijk ook tijd om dat allemaal erdoor te krijgen. Daarom zou er toch in de komende weken een akkoord moeten gevonden worden. De tijdsdruk neemt wel toe."
Je kan zeggen dat het ook een stukje poker is, maar dan is het een gevaarlijk stukje poker
Ivan De Vadder
"Daarnaast heb je de politieke logica. Je zit samen in een regering, je moet tot akkoorden komen. En als je niet tot een akkoord komt, dan heb je virtueel een val van de regering. Vandaar dat nu gezegd wordt dat er een 'parfum de crise' hangt. Dat is de situatie waar we nu in zitten. Er komt een beeld in zicht dat men er echt niet uitgeraakt."
"Strikt genomen beginnen er nog geen grote alarmbellen te rinkelen, maar dat men nu al in deze situatie zit, is wel een slecht teken. De partijen blijven heel erg op hun standpunten staan. Je kan zeggen: dat is ook een stukje poker. Maar dan is het een gevaarlijk stukje poker in dit geval."
Rond de federale begrotingsonderhandelingen hangt een "parfum de crise": maar waar komt die uitdrukking vandaan?
