Op 4 november trekken de inwoners van New York City naar de stembus om een nieuwe burgemeester te kiezen: wint de progressieve socialist Zohran Mamdani, of haalt de establishment-figuur Andrew Cuomo de sjerp? Wie het ook wordt, de uitslag kan mee bepalen welk pad de politiek verdwaalde Democraten buiten de 'Big Apple' zullen bewandelen.
Verkiezingen in New York kunnen de toekomst van de Democraten bepalen
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
In Amerika geldt het gezegde dat de burgemeester van New York de tweede zwaarste job van het land heeft, na de president. Dat klinkt misschien vreemd, maar het is niet moeilijk te begrijpen waarom.
In New York wonen 8,5 miljoen mensen op een oppervlakte die 39 keer kleiner is dan die van België. De burgemeester beheert een budget van 112 miljard dollar, staat aan het hoofd van 300.000 werknemers en moet beleid voeren in het economische hart van de Verenigde Staten. Daarnaast moet hij een antwoord bieden op alle problemen, gaande van criminaliteit en drugsproblematiek over huisvesting en parkingbeleid tot raciale spanningen en inkomensongelijkheid.
3 mannen geloven dat zij 'the best man for the job' zijn. De Republikein Curtis Sliwa hinkt hopeloos achterop met 15 procent in de peilingen, dus eigenlijk moet je slechts 2 personen in de gaten houden: de voormalige gouverneur Andrew Cuomo en de nieuwkomer Zohran Mamdani.
Cuomo komt officieel op als onafhankelijke kandidaat, maar is eigenlijk een Democraat. Hij verloor de voorverkiezingen van Mamdani, die een duidelijke meerderheid van de stemmen haalde in Brooklyn, Queens en Manhattan. Cuomo scoorde echter beter in Staten Island en The Bronx: hij geloofde in zijn kansen, dus besloot hij toch nog mee te doen aan de algemene burgemeesterverkiezingen.
De verkiezingen zijn echter niet alleen belangrijk voor New Yorkers, maar ook voor de gehele Democratische partij. Die is momenteel hopeloos verdeeld, slaagt er niet in op een betekenisvolle manier weerstand te bieden tegen Trump en zoekt een aanpak en centrale boodschap voor de midterms van 2026, die steeds dichterbij komen.
Cuomo en Mamdani representeren eigenlijk elk een fractie van de verdeelde partij. Mamdani staat voor een linkser en verdergaand progressief beleid, terwijl Cuomo de traditionele vleugel van de partij vertegenwoordigt. Die laatste fractie heeft al jaren de macht in New York en volgt een pragmatische centrumkoers, met nogal wat invloeden van de vakbonden en veel 'deal-making'.
Maar het gaat verder dan dat, want elke kandidaat (en elke fractie) heeft zijn voordelen en nadelen.
Zoektocht naar nieuwe generatie leiders
Zoals gezegd vertegenwoordigt Mamdani de linksere kiezers binnen de Democratische partij. Zijn campagne valt te associëren met jeugdigheid, optimisme en met een wens om New York voor alle inwoners betaalbaar te houden.
'Betaalbaarheid' is sinds het begin van zijn campagne het belangrijkste onderwerp: Mamdani belooft gratis bussen voor iedereen, een bevriezing van de huurprijzen, gratis kinderopvang voor kinderen tot 5 jaar en een minimumloon van 30 dollar per uur (tegenover 16,5 dollar nu) voor wie binnen de grenzen van de stad werkt. Daarnaast wil hij vanuit de stad een aantal supermarkten openen die voedsel tegen lagere prijzen verkopen, in de hoop dat private winkels die prijzen zullen volgen.
Zijn charisma en programma slaan aan bij een brede groep kiezers, gaande van jonge mensen over zwarte, Aziatische en Latijns-Amerikaanse kiezers tot de welgestelde inwoners van het Financial District in Manhattan, het hart van kapitalistisch Amerika.
Volgens de Democratische senator voor Michigan Elissa Slotkin vielen minstens 2 conclusies te trekken uit de voorverkiezingen in New York. "Net als in november 2024 zijn Amerikanen gefocust op de kosten die ze maken en hoe goed de economie het doet, maar ook op de zoektocht naar een nieuwe generatie leiders." En dat is niet gelogen: in juni gaf 62 procent van de Democraten aan dat ze naar nieuwe leiders snakken.
In dat opzicht is Andrew Cuomo zeker geen nieuwe figuur. Hij diende als gouverneur van New York tussen 2011 en 2021, toen hij besloot om af te treden na beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag door 13 verschillende vrouwen. In die tijd gaf hij toe dat sommige opmerkingen en gedragingen mogelijk te ver gingen. Nu beweert hij het slachtoffer te zijn van een politieke wraakactie en dat de vrouwen alleen maar geld zoeken.
Ik erken dat sommige dingen die ik heb gezegd verkeerd zijn geïnterpreteerd als ongewenst flirten: als iemand zich zo heeft gevoeld, spijt me dat oprecht
Andrew Cuomo als reactie op de beschuldigingen in 2021
Wat veel kiezers wel in Cuomo zien, is een raspoliticus. Het is Cuomo die het homohuwelijk in New York legaliseerde en het minimumloon verhoogde naar 15 dollar per uur. Hij startte ook verschillende infrastructuurprojecten op, zoals de Gov. Mario M. Cuomo Bridge ten noorden van de stad en een make-over van de LaGuardia-luchthaven. Tegenstanders van Mamdani wijzen op een gebrek aan ervaring: hij is pas in 2021 begonnen als lid van het staatsparlement.
'Defund the police' en 'globalize the intifada'
Enkele uitspraken uit het verleden blijven Mamdani ook hardnekkig achtervolgen. Op het toenmalige Twitter riep de politicus al op om de geldstromen voor de politie droog te leggen, omdat agenten "racistisch, homofoob en gewelddadig" zijn. Daar heeft hij zich ondertussen voor verontschuldigd.
Daarnaast is er zijn eerdere oproep om "de intifada te globaliseren". Voorstanders zien het als een oproep tot verzet tegen een Israëlische bezetting in Palestijnse gebieden, terwijl tegenstanders spreken over antisemitisme en een oproep tot geweld. Mamdani belooft de oproep niet langer te gebruiken, maar blijft kritisch voor Israël.
Mamdani is ook lid van de 'Democratic Socialists of America', dat enkele opvallende programmapunten nastreeft. Denk daarbij aan "vrijheid van beweging" (wat een einde aan grenscontroles en deportaties inhoudt) en aan universeel stemrecht (ongeacht de nationaliteit of immigratiestatus van de kiezer). DSA wil ook dat Amerika zich terugtrekt uit de NAVO, een einde maakt aan USAID en de relaties met Iran, Venezuela en Cuba onmiddellijk normaliseert.
Als je een specifiek standpunt niet op mijn website kan vinden, dan is dat geen standpunt dat ik nastreef
Zohran Mamdani over het programma van de Democratic Socialists of America
Mamdani blijft zich profileren als 'democratic socialist', al benadrukt hij dat zijn programma verschilt van de nationale beweging. "Als je een specifiek standpunt niet op mijn website kan vinden, dan is dat geen standpunt dat ik nastreef", is de uitleg.
Mamdani's tegenstanders gebruiken bovenstaande argumenten voortdurend om hem aan te vallen. Cuomo's website bevat een volledige pagina met de slogan 'Say No to Zo', die focust op de problemen die Mamdani als burgemeester zou veroorzaken. Of dat een efficiënte campagnetactiek is, valt te betwijfelen: de Democraten benadrukten in 2024 ook voortdurend welk gevaar Trump voor de democratie vormde.
Verdeelde Democratische steun
Voorlopig lijken de aanvallen weinig effect te hebben. De peilingen tonen Mamdani als de gedoodverfde winnaar, met telkens een voorsprong van 8 tot 24 procentpunten op Cuomo.
Hij krijgt ook steeds meer steun van Democraten: dat begon met progressieve namen als Bernie Sanders en Alexandria Ocasio-Cortez, maar ondertussen hebben ook traditionele figuren als gouverneur van New York Kathy Hochul en de leider van de Democraten in het Huis Hakeem Jeffries hun 'endorsement' gegeven.
Wie steunt Zohran Mamdani?
Vertegenwoordiger in het Huis van Afgevaardigden Alexandria Ocasio-Cortez.
De onafhankelijke senator voor Vermont Bernie Sanders.
De gouverneur van New York Kathy Hochul.
De Democratische leider in het Huis van Afgevaardigden Hakeem Jeffries.
Ook Cuomo krijgt steun van enkele grote namen. Dat zijn onder meer de voormalige president Bill Clinton, huidig burgemeester Eric Adams en de voormalige burgemeester en ex-presidentskandidaat in 2020 Michael Bloomberg. Ook de opinieredactie van The Washington Post ziet liever Cuomo dan Mamdani in City Hall: "Mamdani's overwinning is slecht voor New York en de Democratische partij" was de titel van een opiniestuk na de voorverkiezingen.
Critici vrezen dat een overwinning voor Mamdani de traditionele kiezers buiten New York zal afschrikken en de toorn van Trump over de stad zal uitroepen. Trump spreekt nu al over 'Mamdani the Commie' en dreigt federale geldstromen aan de stad droog te leggen als Mamdani wint.
Wie steunt Andrew Cuomo?
De voormalige president Bill Clinton.
De huidige burgemeester van New York Eric Adams.
De voormalige burgemeester van New York Michael Bloomberg.
Uit peilingen blijkt dat Mamdani's kiezers niet meteen geloven dat hij alle beloftes zal waarmaken, maar dat ze zijn energie en wil om verandering te brengen wel appreciëren. Ze denken ook dat het staatsparlement, de gouverneur en de stadsraad de grootste excessen van Mamdani zullen inperken.
Op 4 november zijn de stembussen open van 6 uur 's ochtends tot 21 uur 's avonds. De eerste resultaten zouden al snel na het sluiten van de stemkantoren verschijnen.
