"Als je dreigt met Tomahawks, dan luistert Poetin", zei minister van Defensie Theo Francken (N-VA) gisteren nog in De Afspraak. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky hoopt vandaag een deal te sluiten met de Amerikaanse president Trump over het gebruik van die raketten. Maar wat zijn die Tomahawks precies en kunnen ze het verschil maken in de oorlog?
Groter, 'slimmer' en meer explosieven: wat zijn de Tomahawk-raketten waarop Zelensky aast?
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Oekraïne wil Tomahawk-raketten van de VS om Russische doelen te raken. President Zelensky probeert hierover een deal te sluiten met president Trump.
Tomahawk-raketten zijn "slimmer", kunnen verder vliegen dan veel andere raketten en zijn moeilijker te onderscheppen, zegt defensie-expert Patrick Bolder.
Volgens het Institute for the Study of War liggen minstens 1.900 Russische militaire doelen binnen bereik van de Tomahawk-raketten met een afstand van 2.500 km.
Eerder deze week gaf Trump nog aan dat hij overwoog Amerikaanse Tomahawk-raketten te leveren aan Oekraïne. Na een telefoontje met de Russische president Poetin gisteren, lijkt hij zijn houding daarin te hebben getemperd. "We hebben die raketten zelf ook nodig", vertelde Trump tijdens een persmoment in het Witte Huis.
Een woordvoerder van Poetin reageerde na het telefoongesprek dat Poetin "bij zijn standpunt blijft dat Tomahawks de situatie op het slagveld niet zouden veranderen". Wel zouden ze volgens het Kremlin "aanzienlijke schade toebrengen aan de betrekkingen" tussen Rusland en de Verenigde Staten.
Maar volgens Defensieminister Theo Francken maakt de mogelijke rakettendeal Poetin wel degelijk ongerust. "Als je dreigt met Tomahawks, dan luistert Poetin", zei hij gisteren bij de Afspraak.
Slimmere raket
"Eigenlijk produceert Oekraïne zelf ook langeafstandsraketten", zegt defensie-expert Patrick Bolder in De Ochtend op Radio 1. De Oekraïense Flamingo-raket bijvoorbeeld kan al doelwitten raken op een totale afstand van ruim 3.000 km. De Tomahawks, waarvan er twee varianten zijn, halen in principe een maximale afstand tussen 1.600 en 2500 km.
De BGM-109 Tomahawk Land Attack Missile, geproduceerd door het Amerikaanse wapenbedrijf RTX, is een met straalmotor aangedreven precisiekruisraket. Ze is sinds het begin van de jaren tachtig in gebruik. De geschatte prijs per raket bedraagt 1,1 miljoen euro.
Het grote voordeel van de raket? "Ze kunnen vooral beter voorbij verdedigingslinies vliegen, het zijn slimmere raketten", zegt Bolder. "Ze dragen ook meer explosieven met zich mee en zijn dus schadelijker."
Onlangs heeft de VS de raketten afgevuurd op Iraanse nucleaire installaties. Ze zijn ook al ingezet bij aanvallen op doelen van de Houthi-rebellen in Jemen. Met andere woorden: de raketten hebben hun nut al duidelijk bewezen.
Zo zien de Tomahawks eruit die president Zelensky zo graag wil
Rusland heeft, net als Oekraïne, een sterk luchtafweersysteem. Meestal kan het zulke raketaanvallen tegenhouden. Volgens defensie-specialist bij VRT NWS Jens Franssen zijn de Tomahawks daar beter tegen bewapend dan andere raketten.
"Oekraïne heeft langeafstandsdrones waarmee het al langer Rusland treft, maar belangrijk: de Tomahawks zijn vele malen sneller. Ze vliegen even snel als een commercieel vliegtuig", benadrukt Franssen.
En ook: "Ze vliegen zeer laag boven de grond, op amper 30 meter hoogte, en zijn zo minder snel te detecteren door radars. Door zijn slimme radarsysteem kan de raket ook autonoom doelwitten kiezen tijdens het vliegen."
Kortom: een slimme, sterke raket, met een enorm bereik. Minstens 1.900 Russische militaire doelen liggen binnen het bereik van de 2.500 km variant van de raket. Dat berekende het toonaangevende onderzoeksbureau The Institute for the Study of War (ISW).
Beluister het interview met defensie-expert Patrick Bolder in 'De Ochtend' op Radio 1
De raketten zouden Oekraïne toelaten om naast olie-raffinaderijen, die ze al een tijdje onder vuur neemt, ook wapeninstallaties en raketfabrieken te raken in het Russische binnenland. "Belangrijk om aanvoerlijnen van Rusland te hinderen", merkt Bolder op.
Precies om die reden kunnen de raketten een belangrijke pasmunt worden in mogelijke vredesonderhandelingen. Het zou volgens Theo Francken een van de redenen kunnen zijn dat Poetin nu bereid is om aan tafel te komen bij Trump. Ook Zelensky en Trump lijken beiden daarop aan te sturen, wat hun gesprek vandaag des te belangrijker maakt.
Daarnaast is er volgens Francken nog een reden waarom Poetin nu toch aan tafel wil. "Het feit dat nu ook Frankrijk een schip van de schaduwvloot tegenhoudt en die ondersteboven aan het halen is, wil zeggen dat ze in 'de squeeze' zitten. Dan is het niet ondenkbaar dat Poetin de bedenking maakt om toch even te luisteren."
Terreinwinst
De frontlijn in Oekraïne is al een aantal maanden min of meer stabiel. Toch boekt Rusland traag maar zeker terreinwinst. Dat heeft het land te danken aan zijn grotere troepenreserves en de vlotte toelevering van manschappen en middelen.
"Momenteel is de oorlog een typische 'war of attrition'", legt Franssen uit. "Het is een uithoudingswedstrijd tussen 2 economieën, die beide proberen om hun middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten."
Ondertussen bestookt Poetin Oekraïne voortdurend met drone- en luchtaanvallen. Maar als Oekraïne de infrastructuur achter het Russische leger kan raken, kan het terug een voordeel winnen op Rusland. "Er zal nooit één wapensysteem zijn dat plots de oorlog 'omkeert'", benadrukt Franssen.
"Toch zouden deze Tomahawks enorm nuttig zijn voor Oekraïne. Want het Oekraïense leger kan niet anders dan innovatieve oplossingen zoeken - aan soldaten en middelen komt ze stilaan te kort om de uitputtingsslag van Rusland te winnen."
