Archeologen vinden tot eigen verbazing mummies van middeleeuwse paters in Duivelsteen Gent

"Het Duivelsteen is een bijzondere plek in het historische centrum. We wisten dat we hier dingen zouden vinden, dit hadden we echter niet verwacht", zegt Bart De Smaele van archeologiebedrijf Hembyse. Hij kreeg enkele dagen geleden een foto van de aannemer. "Ze hadden plots resten gevonden in de vloer van de eerste verdieping."

"Wij voerden opgravingen uit in de kelder. Deze bijzondere vindplaats, in een vloer, viel buiten onze opdracht. We hebben contact opgenomen met het Agentschap Onroerend Erfgoed én ook wel met de politie", zegt De Smaele.

"We dachten inderdaad ook eventjes dat we hier op een 'crime scene' stonden", beaamt Sam De Decker van het Agentschap. Het bleek echter al snel om eeuwenoude lichamen te gaan. 

Er werd een noodopgraving uitgevoerd om de vondsten zorgvuldig te bergen en de werf tegelijk ook geen vertraging te laten oplopen. "We vonden 3 kisten, op 20 centimeter diepte onder de vloer."

"Sommige houten kistplanken waren intact. De lichamen bleken in gemummificeerde staat. Plukjes haar, stukjes huid, textiel en heel wat gedroogde poppen van maden waren nog zichtbaar. Onder de kisten lagen nog botresten van een 4-tal personen." 

Er zijn werken aan de gang om het Geeraard Duivelsteen om te vormen tot kantoren en vergaderruimtes. Ook de jongerenwerking van vzw Broei krijgt er een vaste stek. De eigenaar bestelde een onderzoek  naar de rijke (bouw)geschiedenis. Er is 2 jaar aan gewerkt. De studie blijkt te matchen met de nieuwe archeologische vondsten. 

"Er lag vroeger een bocht in de Schelde, bij een woonkern. Het waterpeil was lager dan nu. Er werd vermoed dat er een oever was, waar handel gedreven werd. We zien die sporen effectief terug in de grondlagen. De oever is duidelijk aangevuld met materiaal om verder te gebruiken of om de bouw van de burcht voor te bereiden", bevestigt De Smaele. Het stenen stadspaleis is gebouwd rond 1225 door ridder Geeraard De Duivel. 

In de 15e eeuw kwam het gebouw in handen van de religieuze orde van de Hiëronymieten om het nabijgelegen klooster er uit te breiden. In de burcht kwam een kerk. Een eeuw later al verliet de verarmde orde het gebouw, na een brand. Het was een korte passage die wel heel bijzondere sporen naliet.  

"In de grote zaal aan de waterzijde, op de eerste verdieping, hebben we resten van een altaarsokkel gevonden. Het wijst op de aanwezigheid van de kerk. De kisten lagen aan de voet van het altaar. Het was gebruikelijk om geestelijken daar in een kerk te begraven, maar dat gebeurde dan wel in volle grond. Het is heel erg bijzonder dat ze hier in een vloer tussen de kelder en de verdieping liggen", zegt De Decker. 

De archeologen veronderstellen dat de 3 gevonden gemummificeerde lichamen van Hiëronymieten zijn. Een grafsteen in de buurt, met de naam van een broeder die ook in schriftelijke bronnen staat, lijkt dat te bevestigen.

Onder de 3 kisten lagen oudere skeletten, mogelijk zijn het paters die eerder overleden zijn. "We gaan het hout en de menselijke resten nu verder analyseren." De lichamen zijn nog vrij goed intact. De kelder onder de verdieping zorgde ervoor dat de resten nooit in contact kwamen met grondwater, bovendien zijn ze uitgedroogd door de luchtcirculatie.

"De eerste analyses wijzen er al op dat de mensen die hier begraven lagen een eiwitrijk dieet hadden. Dat duidt, in die periode, op welvaart. Alle skeletten zijn ook van oudere mannen, wat ook de these van de kloosterorde verder onderbouwt", stelt De Decker. 

Het Duivelsteen verandert de eeuwen erop voortdurend van functie. Het gebouw diende blijkbaar ook even als pottenbakkersatelier. Daar zijn voor het eerst ook sporen van gevonden. Het was lange tijd eigendom van de stad.

De burcht was een school, gevangenis, gekkenhuis en brandweerkazerne. Eind de 19e eeuw werd het gebouw aangepast, naar aanleiding van de wereldtentoonstelling in Gent. Ook daarna zaten er verschillende diensten. De laatste functie was die van rijksarchief.

Op banners langs de werf aan het Duivelsteen hangen QR-codes die verwijzen naar de website van het project , ook de rijke geschiedenis - die almaar meer ontsloten wordt - krijgt er toelichting. De werken gaan nog even door.

Als alles af is, zal een deel van het gebouw publiek toegankelijk worden. De eigenaar wil ook nadenken over een manier om deze bijzonder archeologische geschiedenis er een plaats te geven.