In Duitsland heerst binnen de regering een hevige discussie over hoe het leger zijn troepenmacht de komende jaren moet opschalen tot 260.000 militairen. De sociaaldemocratische SPD is voorstander van een vrijwillige legerdienst, terwijl de conservatieve CDU/CSU gelooft dat een gedeeltelijke verplichting noodzakelijk is.
Vrijwillig, verplicht of via loting? Terugkeer van dienstplicht veroorzaakt discussie in Duitsland
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Net als in heel wat andere Europese landen is het Duitse leger - ook wel de Bundeswehr genoemd - in de jaren na de Koude Oorlog er een stuk op achteruitgegaan. Experten wijzen op een dalend aantal rekruten en ernstige tekorten aan wapens, munitie en artillerie.
De Russische invasie in Oekraïne heeft de Duitse regering echter wakkergeschud: er worden miljarden euro's vrijgemaakt om te investeren in defensie, want Duitsland wil tegen 2031 een van de sterkste legers van Europa opbouwen. Ook het aantal troepen moet sterk omhoog, tot 260.000 actieve militairen (waar er nu 180.000 zijn, red.) en 200.000 reservisten.
Momenteel hebben de Duitsers echter niet genoeg interesse in een carrière in het leger. Daarom werkt de regering van bondskanselier Friedrich Merz aan een plan om meer mensen aan te sporen richting de Bundeswehr te kijken.
Dienstplicht of niet?
Afgelopen zomer had de sociaaldemocratische minister van Defensie Boris Pistorius (SPD) een plan op tafel gelegd met een vrijwillige legerdienst, die volgens de berekeningen tienduizenden jonge mannen zou kunnen aantrekken. 18-jarigen zouden binnen dat plan een vragenlijst moeten invullen met enkele vragen over hun achtergrond, fysieke gezondheid en bereidheid om 6 maanden in het leger te dienen.
Aanvankelijk gingen alle partijen akkoord, maar binnen de conservatieve partij CDU/CSU zijn toch twijfels ontstaan over het vrijwillige aspect van het plan. De partij van bondskanselier Merz gelooft niet dat dat voldoende is om het gewenste troepenaantal te bereiken.
Daarom pleit CDU/CSU voor een verplicht onderdeel binnen het plan, bijvoorbeeld een vorm van dienstplicht die automatisch in werking treedt wanneer de nationale veiligheid in gevaar is. Een vroege versie van Pistorius' plan gaf aan dat de Bundeswehr jonge mannen kan oproepen "wanneer het defensiebeleid een snelle uitbreiding van het aantal troepen noodzakelijk maakt". De conservatieven vonden dat echter te vaag en vrijblijvend.
SPD en CDU/CSU proberen een compromis te bereiken, maar voorlopig lijkt dat niet te lukken. Zo is ook het idee van een dienstplicht-loting geopperd voor het geval de vrijwillige oproepen niet slagen, maar dat idee is ondertussen van tafel geveegd. Ondertussen geven beide partijen aan dat ze verder zullen blijven overleggen.
De Duitse dienstplicht is pas in 2011 afgeschaft. Dat gebeurde onder de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Jonge mannen konden kiezen tussen een tijdelijke functie binnen het leger of 'Zivildienst'. Bij die laatste optie moesten de mannen aan de slag bij civiele diensten, zoals zieken- of rusthuizen.
Volgens de laatste peilingen is 54 procent van de Duitsers voorstander van een hernieuwde dienstplicht, al is dat cijfer leeftijdafhankelijk. De grootste steun is te vinden bij 60-plussers, terwijl 63 procent van de 18- tot 29-jarigen tegen een vernieuwde dienstplicht is.
