Slechts 55 van de 3.991 mensen die in 2024 euthanasie ondergingen, deden dat wegens ondraaglijk lijden dat veroorzaakt werd door een psychiatrische ziekte. Dat zegt professor palliatieve geneeskunde Wim Distelmans (VUB), die ook voorzitter is van de federale evaluatiecommissie euthanasie. "Onder hen waren er 5 jonger dan 30 jaar, van wie 2 slechts 21", verduidelijkt hij.
Slechts 55 van de bijna 4.000 euthanasiegevallen na psychiatrische ziekte: "Geen enkele arts gaat daar licht over"
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Samenvatting:
In 2024 kregen 3.991 mensen euthanasie in België, waarvan slechts 55 omwille van ondraaglijk psychisch lijden door een psychiatrische aandoening.
Onder deze 55 waren er 5 jonger dan 30 jaar, van wie 2 slechts 21 jaar oud waren.
"Geen enkele arts gaat daar licht over," zegt Wim Distelmans, professor palliatieve geneeskunde en voorzitter van de federale evaluatiecommissie euthanasie.
Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht op de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813, of op zelfmoordlijn1813.be.
Nood aan een gesprek? Dan kan je 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106. Je kan ook chatten via www.tele-onthaal.be .
Jongeren kunnen terecht bij Awel op telefoonnummer 102, of via chat op awel.be .
Heb je vragen over euthanasie? Bel dan de LEIFlijn 078 15 11 55 of surf naar www.leif.be .
De 25-jarige Siska De Ruysscher getuigde gisteren in De Afspraak over haar wens om euthanasie te ondergaan. Sinds haar 13e is ze al tevergeefs op zoek naar hulp voor haar mentale gezondheidsproblemen. Nu de datum voor haar euthanasie vastligt, zegt ze eindelijk rust te hebben gevonden.
Siska blijft met haar jonge leeftijd wel een uitzondering. "Het klopt niet dat jonge mensen steeds vaker euthanasie ondergaan", verduidelijkt professor Wim Distelmans (VUB).
Cijfers bevestigen dat ook. "Van de 3.991 mensen die in 2024 euthanasie ondergingen, deden er slechts 55 dat wegens ondraaglijk psychisch lijden door een psychiatrische ziekte. 5 van hen waren jonger dan 30, 2 zelfs maar 21."
Genezen of behandelen?
En die beslissing wordt niet licht genomen, zegt Distelmans. Een patiënt moet bovendien aan verschillende voorwaarden voldoen om euthanasie te mogen aanvragen. Daarbij spelen medische uitzichtloosheid en wilsbekwaamheid een belangrijke rol.
Wat die wilsbekwaamheid betreft, is het niet moeilijk. "Je bent wilsbekwaam, totdat het tegendeel bewezen is. Al ligt dat bij mensen met een psychische kwetsbaarheid wel moeilijker, omdat ze vaak een stukje realiteitszin missen." En ook leeftijd is van belang: "We zijn er pas achtergekomen dat je brein zich nog ontwikkelt tot je 25e. Dat maakt het ook nog wat moeilijker natuurlijk."
Soms lukt het niet om het lijden zodanig te verzachten dat het leven weer draaglijk wordt
Wim Distelmans, professor palliatieve geneeskunde en voorzitter van de euthanasiecommissie
Ook medische uitzichtloosheid is relatief makkelijk en objectief vast te stellen, al maakt Distelmans daar wel een bedenking bij. "Er is een verschil tussen genezen en behandelen. Een dokter kan vaststellen dat je ongeneeslijk ziek bent. Dan valt je ziekte niet meer te genezen, maar kan je eventueel wel nog behandeld worden."
Dat is ook de rol van een euthanasiearts. Hij of zij bekijkt of en welke behandelingsmogelijkheden er nog zijn, en bespreekt dat met de patiënt.
Bij die verdere behandeling is het belangrijk ook rekening te houden met leefbaarheid. "De arts kan beslissen over het medische aspect, maar soms lukt het niet om het lijden zodanig te verzachten dat het leven weer draaglijk wordt. Enkel de patiënt weet hoe het voelt, en dus ook hoe draaglijk die klachten zijn."
Wie beslist?
Het kan gebeuren dat alle behandelingsmogelijkheden uitgeput zijn en euthanasie voor een patiënt wel degelijk een optie is. En dan moet dat ook kunnen volgens Distelmans.
"De geestelijke gezondheidszorg (ggz) faalt, en dat zal niemand kunnen ontkennen", zegt hij. "Maar dat wil niet zeggen dat mensen geen euthanasie mogen krijgen. Als de ggz morgen plots uitstekend goed werkt, zullen er nog steeds patiënten zijn die je niet voldoende kan behandelen. Je zal dan nog steeds euthanasieaanvragen krijgen."
Hij vergelijkt het met de discussie rond palliatieve zorg toen de euthanasiewet gestemd werd zo'n 20 jaar geleden. "Toen moest de palliatieve zorg nog op punt gesteld worden, en dat was voor velen een reden om euthanasie af te keuren. Nu onze palliatieve zorg uitstekend werkt, zijn er toch nog steeds mensen die euthanasie willen ondergaan. Het ene sluit het andere niet uit."
Geen enkele arts zal licht over euthanasie van een twintiger gaan
Wim Distelmans, professor palliatieve geneeskunde en voorzitter van de euthanasiecommissie
Maar uiteraard is het slikken als een twintiger euthanasie wil, geeft Distelmans toe. "Geen enkele arts zal daar licht overgaan. Een tachtiger die uitbehandeld is, heeft al een heel leven achter zich. Een twintiger die ondraaglijk lijdt, heeft nog een heel leven voor zich en dat maakt het moeilijker."
Toch besluit hij met de vraag: wie zijn wij om te beslissen of iemand ondraaglijk lijdt? "Het is de patiënt die moet leven met de klachten, dus beslist hij of zij uiteindelijk ook hoe draagbaar en leefbaar het leven met een ongeneeslijke psychiatrische aandoening is."
