"Ik wil duidelijk maken dat veel zaken anders en beter kunnen en dat de hulpverlening niet op punt staat." Dat is de oproep van Siska De Ruysscher (25). Al meer dan 10 jaar is ze op zoek naar de juiste hulp voor haar zware depressieve stoornis. Maar mede door het gebrek aan de juiste mentale gezondheidszorg, kiest ze nu voor euthanasie. "In zekere zin heb ik rust gevonden, omdat ik weet dat het binnenkort stopt."
Siska (25) kiest voor euthanasie na jarenlange zoektocht naar mentale hulp: "Heb rust gevonden nu ik weet dat het stopt"
Samenvatting:
Siska De Ruysscher (25) kiest na jarenlange strijd met een zware depressieve stoornis en gebrek aan passende hulp voor euthanasie.
"Veel zaken kunnen anders en beter, de hulpverlening staat niet op punt", zegt De Ruysscher in De Afspraak.
Psychiater Kirsten Catthoor pleit voor meer middelen en efficiëntere geestelijke gezondheidszorg: "We moeten vrijheidsbeperkende maatregelen verminderen."
Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht op de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813, of op zelfmoordlijn1813.be.
Nood aan een gesprek? Dan kan je 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106. Je kan ook chatten via www.tele-onthaal.be .
Jongeren kunnen terecht bij Awel op telefoonnummer 102, of via chat op awel.be .
Op haar 13e zocht Siska voor het eerst hulp voor haar mentale gezondheidsproblemen. Een zoektocht die bijna de helft van haar leven zal duren, zonder de juiste oplossing te vinden. Na jaren tegen haar demonen en depressieve stoornis te vechten, kiest ze voor euthanasie, waar ze ook de goedkeuring voor krijgt.
De datum wanneer ze euthanasie zal ondergaan, staat al vast. Maar eerst wil Siska nog een duidelijke boodschap overbrengen naar onze samenleving. "Ik vind het belangrijk om duidelijk te maken dat - ongeacht mijn traject - veel zaken anders en beter kunnen", vertelt ze in De Afspraak op VRT CANVAS.
Door de jaren heen heeft ze heel wat verschillende behandelingen gekregen in de geestelijke gezondheidszorg. "En de toestanden verbeteren er met de jaren niet op. Veel mensen die ver afstaan van mensen met psychische zorg, hebben ook geen zicht op wat er in psychiatrische ziekenhuizen gebeurt en hoe hard de hulpverlening tekortschiet."
Zoektocht naar hulp
Op welk vlak schiet de hulpverlening dan te kort? "Dat is moeilijk te zeggen en ik wil ook niemand met de vinger wijzen. Het is ook een opeenstapeling van hoe ik ben, de zwaarte en donkerte die ik meedraag en waardoor ik in al die jaren niet geloof dat er beterschap komt, ongeacht welke therapie of behandeling."
Het moeilijkste waar je vrij snel op botst, is een therapeut of iemand anders vinden die bij je past
Siska De Ruysscher (25)
Al zijn er duidelijk enkele zaken die beter kunnen. "Het moeilijkste waar je vrij snel op botst, is een therapeut of iemand anders vinden die bij je past. Op jonge leeftijd ben ik op die limieten gebotst. Op mijn 13e had ik een eerste psychologe via het CLB van mijn middelbare school. Ik had er een goede klik mee, maar het CLB mag maar een beperkt aantal sessies geven."
"Mijn psychologe heeft een uitzondering gemaakt en me stiekem langer gezien. Van een sessie om de 2 weken ging het naar 2 sessies per week. Het werd heel intensief en ze gaf ook aan dat ze al te veel sessies had gegeven en dat mijn problematiek ook te groot werd voor haar om mij te helpen. Dan stopt het."
Wat zijn de regels rond euthanasie voor psychisch ondraaglijk lijden?
In ons land moet je een strenge procedure doorlopen om euthanasie te kunnen krijgen voor psychisch ondraaglijk lijden. Er zijn meerdere voorwaarden waaraan de patiënt moet voldoen.
Eerst en vooral moet het lijden het gevolg zijn van een ongeneeslijke aandoening. De patiënt moet dus in een 'medisch uitzichtloze toestand' verkeren.
Bovendien dient de patiënt wilsbekwaam te zijn, zowel op het moment van de vraag als bij de uitvoering van de euthanasie. Hij of zij moet dus zelfstandig beslissingen kunnen nemen. Het verzoek om euthanasie gebeurt schriftelijk.
Wanneer je terminaal ziek bent, mag euthanasie pas uitgevoerd worden na de raadpleging van een 2de arts. Bij een ongeneeslijke psychiatrische aandoening ligt dat anders. Dan zijn er 2 andere artsen nodig die een advies moeten geven. 1 van die 2 andere artsen moet een psychiater zijn.
Ten slotte moet er minstens 1 maand wachttijd zijn tussen het verzoek tot en de uitvoering van de euthanasie.
In opname met drugsverslaafden en leven in isolatiecel
Ook de lange wachtlijsten bij psychologen of psychiatrische ziekenhuizen zijn al een lang bekend probleem. "Ik heb altijd ergens het 'geluk' gehad dat mijn situatie ernstig genoeg was voor een crisisopname en dat ik zo kon blijven voor een langdurige behandeling. Maar ik weet dat er ook andere mensen zijn die dringend hulp nodig hebben, die wel maanden moeten wachten."
Je moet in een isolatiekamer slapen, omdat er te weinig personeel is
Siska De Ruysscher (25)
En als je dan een langdurige behandeling krijgt in een psychiatrisch ziekenhuis, is de leefsituatie ook niet altijd optimaal. "Alle problematieken komen samen: zware depressieve stoornissen, mensen met zware anorexia, gedragsstoornissen of mensen uit de jeugdgevangenis die bij ons terechtkomen."
"Soms krijg je ook drugsverslaafden in je groep en jammer genoeg heb ik dan ook veel mensen in een centrum een slechter pad zien bewandelen. Gewoon omdat ze bij elkaar ideeën op doen. Ze beïnvloeden elkaar op een negatieve manier."
"Een isolatiecel voelt aan alsof je een crimineel bent"
Op haar 17e moest Siska in een psychiatrisch ziekenhuis enkele weken in een isolatiecel slapen. "Je bent daar eigenlijk om je plek en rust te vinden en je moet dan wekenlang in zo'n isolatiecel slapen. Je voelt je daar als een crimineel. Je bed is vastgeschroefd, je hebt geen kussens of dekens omdat dat onveilig zou zijn. De deur is op slot en je moet wachten tot ze je komen halen."
"Je hebt nabijheid nodig, maar ze hebben eigenlijk geen tijd om naar je te kijken. Je moet in een isolatiekamer slapen, omdat er te weinig personeel is en ze dus niet kunnen checken of jouw slaapkamer veilig genoeg is."
Rust gevonden
Na heel wat opnames, behandelingen en therapieën, ziet Siska geen uitweg meer. Door euthanasie zal ze binnenkort uit haar lijden verlost worden. "Dat is heel heftig, in de eerste plaats voor mijn omgeving."
"Maar de weinige energie en kracht die ik nog heb, gebruik ik om anderen op te roepen om ook naar buiten te komen met hun verhalen. Op die manier wordt het hopelijk iets groter en bereikt het de juiste mensen, zodat er op lange termijn iets mee kan gedaan worden en het de start wordt van iets anders."
In zekere zin heb ik wel rust gevonden, omdat ik weet dat het stopt en dat er een einddatum is
Siska De Ruysscher (25)
Terwijl de andere gasten in De Afspraak sprakeloos zijn, blijft Siska strijdvaardig en rustig haar verhaal doen. "Ik kan het gevoel niet omschrijven wat er nu door me heen gaat. In zekere zin heb ik wel rust gevonden, omdat ik weet dat het stopt en dat er een einddatum is."
Haar laatste weken zal ze vooral met familie en vrienden doorbrengen. "De dagen zijn nog steeds zwaar, maar ik heb nog ruimte om die laatste momenten te beleven, met mensen die dichtbij zijn. Dat vraagt te veel energie, maar er is die geruststelling dat het binnenkort stopt."
Psychiater Kirsten Catthoor: "Dit frustreert me, maar ik ben ook strijdvaardig"
Ook psychiater Kirsten Catthoor, voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie, zit in De Afspraak. Zij behandelde Siska niet, maar schuift mee aan tafel als expert. "Zo'n beloftevolle, mooie, jonge vrouw die haar leven niet meer kan leven. Persoonlijk vind ik dat verschrikkelijk. Als psychiater geeft me dat frustratie", reageert ze aangegrepen door Siska's verhaal.
"Maar ik ben ook strijdvaardig. We moeten meer pogingen doen om geestelijke gezondheidszorg te verbeteren, middelen efficiënter in te zetten en vrijheidsbeperkende maatregelen (isolatiecel, red.) te verminderen."
Catthoor hoopt dat in de toekomst ook langere behandelingen terugbetaald worden, want voorlopig is dat beperkt in de tijd.
Bekijk hier het volledige gesprek
