Nu het Israëlische leger (IDF) zich terugtrekt uit delen van Gaza, verschijnen op sociale media waarschuwingen over dodelijke valstrikken die het IDF daar zou achterlaten. Zo zouden er zelfs explosieven gevonden zijn in kinderspeelgoed. Daarvan is voorlopig geen bewijs. De beelden die dat moeten aantonen, zijn al minstens zeven jaar oud.
Beelden van explosieven in Teletubbie-pop tonen geen Israëlische boobytrap: al minstens zeven jaar online en niet uit Gaza
Daan Nicolay
Gepubliceerd:
In het kort:
Wat? Nu het IDF zich terugtrekt uit delen van de Gazastrook, duiken geruchten op dat Israëlische soldaten boobytraps zouden hebben achtergelaten voor de terugkerende bevolking. Met explosieven in achtergelaten speelgoed, zoals een paarse Teletubbie-pop, lijken zelfs kinderen geviseerd te worden.
Maar? De beelden van de Teletubbie-pop hebben niets met de recente ontwikkelingen in Gaza te maken. Ze zijn al minstens zeven jaar oud en komen waarschijnlijk uit Jemen. Over achtergelaten boobytraps ontbreekt voorlopig elk bewijs.
Op 10 oktober begon het Israëlische leger met de terugtrekking uit delen van Gaza. Hierdoor konden honderdduizenden Gazanen weer naar hun huis in het noorden van Gaza, of wat daar van overblijft. Snel daarna gingen berichten viraal die beweerden dat dit niet zonder risico zou zijn.
Zo beweert een bericht dat in vier dagen tijd 3,7 miljoen keer bekeken werd, dat de Palestijnse overheid zou gewaarschuwd hebben voor achtergelaten ‘boobytraps’ of valstrikken. Het Israëlische leger zou in voorwerpen die mensen zeker zouden oprapen, zoals voedselrantsoenen, explosieven verstopt hebben.
Israëlische soldaten zouden zelfs explosieven in kinderspeelgoed hebben verstopt. Bewijs daarvoor moet komen van foto’s die een pop van de paarse Teletubbie ‘Tinky Winky’ tonen, waar iemand iets uithaalt wat op explosieven lijkt.
Waarschijnlijk uit Jemen
Om te achterhalen waar de beelden vandaan komen, voeren we een omgekeerde zoekopdracht uit op de foto. Dat levert al snel een Youtubevideo op uit juli 2018 . In het bijschrift van de video is sprake van landmijnen in Jemen. In de video horen we de mannen in beeld praten over de kinderen van Jemen en lijken ze de schuld te leggen bij Iran.
Bekijk in deze video hoe je zelf beelden kan factchecken
Door weer verder te zoeken op screenshots uit deze video, vinden we een nieuwsreportage van de Saudische nieuwszender Al Hadath, eveneens uit juli 2018, die de beelden ook gebruikt. Volgens het bijschrift zou deze pop met explosieven het werk zijn van de door Iran gesteunde Houthi-rebellen.
De beelden dragen ook telkens het watermerk "@SAUDI_POWER0". Dat is een X-account dat regelmatig bericht over de oorlog in Jemen, vanuit een pro-Saudisch perspectief. Dit zou dus de bron van de beelden kunnen zijn, maar we vinden de video bij het account niet meteen terug. Dat kan erop wijzen dat de beelden daar alweer verwijderd zijn of nog veel ouder zijn dan juli 2018.
Zeker niet recent
De exacte oorsprong van deze beelden vinden we dus niet terug. Maar in de meeste oudere berichten met dezelfde beelden, worden de Houthi-rebellen beschuldigd. Deze beschuldigingen komen wel vooral uit pro-Saudische hoek. Saudi-Arabië en de Houthi-rebellen zijn tegenstanders in de oorlog in Jemen.
Er zijn dus aanwijzingen dat het gaat om een valstrik geplaatst door Houthi-rebellen, maar dat valt niet met zekerheid te zeggen. Het kan ook om Saudische propaganda gaan. We weten zelfs niet helemaal zeker of de beelden wel uit Jemen komen en of wat we zien, wel degelijk werkende explosieven zijn.
Hoe dan ook: beelden die minstens zeven jaar oud zijn, kunnen niet gemaakt zijn na de recente terugtrekking van het Israëlische leger uit Gaza.
Niet-ontplofte explosieven
Er is dus op dit moment geen bewijs voor achtergelaten boobytraps in Gaza. Wel hebben de Palestijnse autoriteiten een waarschuwing uitgestuurd aan terugkerende Gazanen. Op 10 oktober plaatste het Palestijnse ministerie van binnenlandse zaken een bericht op Telegram waarin gewaarschuwd wordt "voor gevaarlijke voorwerpen, resten van wapens of niet-ontplofte explosieven".
Dat er in oorlogsgebieden nog veel niet-ontplofte explosieven te vinden zijn, is niet zo vreemd. Maar dat is niet hetzelfde als moedwillig achtergelaten valstrikken.
Conclusie:
Op sociale media gaan foto's rond die moeten aantonen dat het Israëlische leger terwijl het zich terugtrekt uit delen van Gaza, boobytraps achterlaat in speelgoed.
De foto's komen uit een video die al minstens sinds 2018 online staat en waarschijnlijk uit Jemen komt. Het is dan ook onwaar dat de beelden een Israëlische boobytrap tonen.
Er is vooralsnog geen bewijs dat het Israëlische leger boobytraps heeft achtergelaten bij de terugtrekking uit delen van Gaza.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
