Een nieuw persoonlijkheidstype duikt op in het publieke debat: de otrovert. Niet introvert, niet extravert, maar iets daartussenin — iemand die hunkert naar echte verbinding, maar niet houdt van oppervlakkigheid. Al moeten we volgens psycholoog Gina Rossi (VUB) wel voorzichtig omspringen met die zogenoemde labels. "Persoonlijkheid is dynamisch en contextafhankelijk."
Geen introvert en ook geen extravert, ben je dan een 'otrovert'?
De term 'otrovert' is bedacht door de Amerikaanse psychiater Rami Kaminski en voor het eerst voorgesteld in 'The New Scientist' . Volgens hem gaat het om mensen die sociaal vaardig zijn, maar zich niet noodzakelijk identificeren met een groep. Ze zoeken authentieke verbinding, maar vermijden oppervlakkige interacties.
Het OCEAN-model
Psycholoog Gina Rossi (VUB) nuanceert de term. In 'De wereld van Sofie' op Radio 1 legt ze uit dat wetenschappers persoonlijkheid doorgaans verklaren aan de hand van het 5-factorenmodel, ook bekend als OCEAN.
"Dat model is goed onderbouwd, omdat je op basis van iemands positie op die dimensies bepaalde gedragingen kunt voorspellen", aldus Rossi.
Elke letter van OCEAN verwijst naar een persoonlijkheidsdimensie:
O – Openheid: hoe open iemand staat voor nieuwe ervaringen
C – Consciëntieusheid: de mate van plichtsbesef en organisatie
E – Extraversie: of iemand energie haalt uit sociale contacten of net uit rust en introspectie
A – Aangenaamheid: vriendelijk en empathisch versus afstandelijk of competitief
N – Neuroticisme: de mate van emotionele stabiliteit of gevoeligheid voor stress
"Iedereen bevindt zich ergens op elk van die 5 schalen", legt Rossi uit. "Niemand is puur introvert of extravert. Het gaat altijd om gradaties, en gedrag hangt bovendien af van de context."
Niemand is puur introvert of extravert
Gina Rossi, psycholoog (VUB)
Persoonlijkheid is dynamisch
Volgens Rossi is persoonlijkheid geen vaststaand gegeven. "Je positie op die schalen evolueert doorheen je leven. Iemand die heel introvert is, zal niet plots extreem extravert worden, maar er is wel beweging mogelijk binnen je comfortzone."
Levensgebeurtenissen – zoals een eerste job of het stichten van een gezin – kunnen die evolutie beïnvloeden. "Ook emotionele stabiliteit neemt vaak toe met de leeftijd. Bovendien gedragen mensen zich vaak verschillend naargelang de situatie: Iemand kan zich introvert voelen in een grote groep, maar extravert onder vrienden. Dat is volkomen normaal."
Labels: houvast of hokje?
Eén label plakken op iemands persoonlijkheid kan volgens Rossi beperkend zijn. "Het wordt problematisch als je jezelf erin opsluit: 'Ik ben alleen maar dit.' Dan verlies je het dynamische aspect van je persoonlijkheid. Maar labels kunnen ook houvast bieden – een manier om jezelf te begrijpen of te communiceren met anderen."
Veel mensen herkennen zich in het idee van otrovertie. Toch vraagt Rossi zich af of het concept wetenschappelijk vernieuwend is. "De behoefte aan verbinding is universeel en niet nieuw. Als het gaat om een gezonde gerichtheid op de ander, zonder jezelf te verliezen, bevinden we ons in het domein van empathie en altruïsme – en dat valt binnen de factor 'aangenaamheid' van het OCEAN-model."
Om van een nieuwe term te spreken, is een duidelijke definitie nodig
Gina Rossi, psycholoog (VUB)
"Om van een nieuwe term te spreken, is een duidelijke definitie nodig", besluit ze. "Pas dan kan onderzocht worden of otrovertie werkelijk iets toevoegt aan wat we al kennen."
Beluister: Psycholoog Gina Rossi over persoonlijkheidstypes
