De relschoppers die tijdens de nationale betoging in Brussel vernielingen hebben aangericht en de confrontatie aangingen met de politie waren goed georganiseerd en kwamen vooral uit extreemlinkse hoek. Dat blijkt uit onderzoek van de checkredactie van VRT NWS. Via sociale media werden de acties zorgvuldig gepland en werden politiebewegingen in 'real time' gedeeld. "Het gaat over verschillende kleinere groeperingen die internationaal vertakt zijn", zegt onderzoeker Annelies Pauwels.
Nationale betoging ontsierd door vandalisme en geweld: wie waren de relschoppers in Brussel?
De nationale betoging in Brussel werd ontsierd door vandalisme en gewelddadige confrontaties met de politie. Terwijl tienduizenden mensen op straat kwamen om op respectvolle manier hun grieven duidelijk te maken aan de regering, maakten enkele tientallen relschoppers van de gelegenheid gebruik om ravage aan te richten in onze hoofdstad.
Ze zeggen dat ze tegen fascisme zijn en opkomen voor het klimaat en de 'gewone mensen'
VRT NWS-journalist Marjan Temmerman sprak met enkele relschoppers
De relschoppers herkennen tijdens de betoging was niet moeilijk. "Het ging om jongeren - 18 tot 20 jaar ongeveer - die volledig in het zwart gekleed waren", vertelt VRT NWS-journaliste Marjan Temmerman, die de hele dag verslag uitbracht van de betoging.
De jongeren droegen sjaals en mondmaskers om hun gezichten te verbergen. Temmerman kon met enkelen van hen spreken. "Ze zeggen dat ze tegen fascisme zijn en opkomen voor het klimaat en de 'gewone mensen'."
Marjan Temmerman maakt de balans op van een nationale betoging die ontsierd werd door rellen
Wie waren die relschoppers?
De vakbonden benadrukken dat zij niks te maken hebben met de groepering achter de rellen. De politie bevestigt dat. Onderzoek zal moeten uitwijzen wie de relschoppers precies waren, maar de pamfletten die ze bij zich hadden en de grafittiboodschappen die ze achterlieten, doen vermoeden dat ze vooral uit het extreemlinkse milieu kwamen.
Uit onderzoek van onze checkredactie blijkt alvast dat grote groepen relschoppers door Franstalige extreemlinkse groeperingen werden aangestuurd. Het lijkt erop dat er niet één organisator achter die rellen zit, maar dat verschillende groeperingen de acties via sociale media hebben gecoördineerd.
De politie zet het waterkanon in om de relschoppers uit elkaar te drijven
'Handleidingen' voor relschoppers en 'hotline' voor juridisch advies
De afgelopen dagen werden al handleidingen rondgestuurd met 'handige tips' om om te gaan met de politie en de 'hotline' om legaal advies in te winnen wanneer je in de problemen zou komen, werd ook gretig gedeeld.
Onze redactie leert ook dat de verschillende groeperingen oefensessies hebben gehouden de voorbije dagen. Ze spelen dan concrete situaties na om te kijken op welke manier je het best kan ontsnappen aan de politie.
Ook tijdens de betoging maakten de relschoppers handig gebruik van moderne communicatiemiddelen. Via sociale media hielden ze elkaar constant op de hoogte van politiebewegingen.
Goed geïnformeerd
De groeperingen bleken ook opvallend goed op de hoogte te zijn van het aantal arrestaties en ziekenhuisopnames tijdens de rellen. "Voorlopig tellen we 2 gerechtelijke aanhoudingen. 19 personen bevinden zich ofwel in administratieve hechtenis, of nog in het ziekenhuis, of we zijn nog niet op de hoogte van hun vrijlating", lezen we in een Telegramgroep.
Dat amokmakers infiltreren in een betoging om rel te schoppen is geen nieuw fenomeen. Maar de acties tonen vooral aan dat groeperingen die betogingen willen misbruiken om chaos aan te richten steeds beter georganiseerd zijn.
Tijdens de betoging waren ook vlaggen van Antifa te zien. Dat is een verzamelnaam voor vaak radicaal-linkse mensen of groeperingen die zich verzetten tegen het fascisme en radicaal-rechtse ideologieën.
Welk wereldbeeld?
Volgens Annelies Pauwels, onderzoeker radicalisering bij het Vlaams Vredesinstituut, waren er wellicht verschillende kleinere groeperingen met internationale connecties aanwezig op de betoging in Brussel. "Je ziet vaak mensen uit andere landen die aanwezig zijn op zulke demonstraties", zegt ze in De Ochtend op Radio 1.
"De 'black bloc-tactiek' die ze toepassen, is eigenlijk een kat-en-muisspel met de politie. De bedoeling is echt om geweld uit te lokken. Er zijn mensen die naar zo'n betoging komen om geweld te plegen. Ze zijn daarop voorbereid en brengen gereedschap of stenen mee. Ze bespreken via sociale media hoe ze uit de handen van de politie kunnen blijven en zoveel mogelijk schade kunnen aanrichten."
Wat ze proberen te doen is om een specifiek thema mee te trekken in een breder antikapitalistisch wereldbeeld
Annelies Pauwels, onderzoeker bij het Vlaams Vredesinstituut
Wat drijft die extreemlinkse relschoppers? Inhoudelijk gaat het erg breed, zegt Pauwels. "Ze zoeken aansluiting bij verschillende thema's die de achterban kunnen vergroten. Het gaat dan over klimaatactivisme, maar ook over vrouwenrechten, dierenrechten, het conflict in Gaza, enzovoort."
"Wat ze proberen te doen, is om een specifiek thema mee te trekken in hun bredere wereldbeeld, het antikapitalistische wereldbeeld bijvoorbeeld. De bedoeling is natuurlijk om zoveel mogelijk mensen mee te krijgen."
Moeten we vrezen dat het van vandalisme gaat evolueren naar aanslagen? "Dat niveau van geweldpleging zien we voorlopig niet", zegt Pauwels. "Het geweld dat gepleegd wordt, is natuurlijk ook heftig. Maar het is toch nog van een ander niveau dan de georganiseerde terreuraanslagen van de jaren 70 en 80."
Beluister het gesprek met Annelies Pauwels in De Ochtend
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd:
