Zware besparingen op til voor Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren: "Een klap voor het Nederlands in Vlaanderen" 

Afgelopen zomer presenteerde de KANTL de vernieuwde Canon van de Nederlandstalige literatuur en begin oktober werd de 1e Nacht van het Nederlands gevierd, met de Grote Prijs Martine Tanghe, maar nu pakken donkere wolken samen boven de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren, gevestigd in Gent.

Minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) heeft beslist dat de werkingsmiddelen voor de KANTL vanaf 2026 met 180.000 euro (22 procent) zullen worden verminderd. Vanaf 2027 dreigt een bijkomende besparingsoperatie, die de totale vermindering op 360.000 euro (44 procent) zou brengen, haast een halvering van de middelen. 

“Een dergelijke besparing zou de werking en het overleven van de KANTL onmogelijk maken. De beslissing is ook niet gekoppeld aan een evaluatie of inhoudelijke motivatie,” reageert de Academie verbaasd. “De KANTL zal er alles aan doen om de bijkomende besparing vanaf 2027 af te wenden, zodat zij haar maatschappelijke opdracht kan blijven vervullen: pleitbezorger van het Nederlands, motor van leesbevordering en open huis voor taal, letteren, wetenschap en publiek.”  

De KANTL is een onafhankelijke multidisciplinaire denktank, met een handvol bestuursleden en medewerkers en voorts – onbezoldigde - leden: taal- en letterkundigen, schrijvers en journalisten. Haar doel is de positie van het Nederlands in al zijn varianten te versterken en te waken over de rijkdom van de literaire traditie. 

De KANTL werd in 1886 opgericht als pleitbezorger van het Nederlands in Vlaanderen en België. Ze vervult een brugfunctie tussen onderzoekers, schrijvers, beleidsmakers, scholieren en het bredere publiek. Zij verbindt universiteiten, hogescholen, erfgoedinstellingen, literaire organisaties en media rond taal, literatuur en samenleving. 

Nu de leesvaardigheid zorgwekkend daalt en de verengelsing verder toeneemt, investeert de KANTL in het Nederlands als een motor voor gelijke kansen en als gemeenschappelijke taal die mensen van verschillende achtergronden met elkaar verbindt. “Juist daarom wekt het verbazing dat de overheid deze essentiële werking niet voluit ondersteunt, maar integendeel inperkt.” 

De KANTL verdedigt zich tegen de nakende besparingen: "De KANTL reed de voorbije jaren een sterk en vernieuwend parcours. Ze evolueerde tot een open huis, waar inzichten uit taal- en literatuuronderzoek worden vertaald naar een breed publiek. De Academie groeide uit tot een maatschappelijk belangrijke speler die inzet op publiekswerking en educatie."  

Dat gebeurt met publieksevenementen in het Huis van Oombergen, de stek van de KANTL in Gent, of met de dynamische literaire canon, die een maatschappelijk debat stimuleert over Nederlandstalige literatuur. Met educatieve leermiddelen en het platform www.literairecanonindeklas.be  zet de KANTL actief in op de strijd tegen ontlezing, een van de grootste uitdagingen van onze samenleving.  

De KANTL organiseert colloquia waarbij inzichten uit de taal- en literatuurwetenschap (bijvoorbeeld over hertaling of AI) met een breed publiek worden gedeeld en allerlei andere activiteiten, en reikt ook literaire prijzen uit in verschillende genres.   

“De geplande besparingen zullen deze en andere initiatieven, die tot de decretale kerntaken van de KANTL behoren, ernstig bemoeilijken, zo niet onmogelijk maken." De KANTL heeft een eigen statuut en is decretaal verankerd. Het decreet van 2018 breidde haar opdracht uit met publiekswerking en canonvorming.