"Een serieuze last": 2 op de 1.000 mannen lijden aan verlammende onzekerheid over grootte van hun penis

In Short Dick Man toont documentairemaker Matthijs Janssens hoe zijn zelfbeeld compleet wordt beheerst door de overtuiging dat zijn penis te klein is. Hij vermijdt stranden, kleedkamers, zelfs openbare toiletten. Uroloog Piet Hoebeke herkent dit beeld: "Het wordt een obsessie. Iets wat bijna elk moment van de dag bepaalt."

Penile dysmorphic disorder is een specifieke vorm van body dysmorphic disorder (BDD): een stoornis waarbij iemand een vertekend en negatief beeld heeft van zijn of haar eigen lichaam. 1 à 2 procent van de mensen lijdt eraan en bij ongeveer 10 procent van de getroffen mannen is het geslachtsdeel de bron van de fixatie.

"Dat betekent dat 1 tot 2 op de 1.000 mannen zich intens ongelukkig voelt over zijn penis. En dat is niet zomaar iets. Het beïnvloedt hun dagelijks functioneren, hun sociale leven, hun relaties", legt Hoebeke uit.

Volgens Hoebeke is er wel degelijk een wetenschappelijke consensus over wat 'normaal' is. "De gemiddelde penislengte in erectie ligt rond de 13 centimeter. 95 procent van de mannen zit tussen de 10 en 16 centimeter."

Een penis die in erectie korter is dan 6 à 7 centimeter, valt onder wat men een micropenis noemt. "Dat komt voor bij ongeveer 0,3 procent van de mannen", aldus Hoebeke. 

Om de lengte betrouwbaar te meten, gebruiken artsen vaak de 'stretched length': de gestrekte lengte van de penis in slappe toestand, gemeten vanaf het schaambeen tot aan de top.

Volgens Hoebeke is onze preoccupatie met penisgrootte niet alleen cultureel bepaald, maar ook deels evolutionair te verklaren. "Antropologen vermoeden dat de mens zijn seksuele aantrekkingskracht deels haalde uit zijn penis", zegt hij. "In tegenstelling tot bijvoorbeeld een gorilla – die een heel kleine penis heeft maar zijn kracht toont via spieren – kon de mens zijn erectie letterlijk 'tonen' als een vorm van verleiding. Dat zit waarschijnlijk diep in ons brein geprogrammeerd."

Vandaag komt daar de beeldcultuur bovenop, vooral via porno: "In de pornowereld zie je enkel bovenmaatse penissen. Je slaagt daar niet voor een casting met een gemiddelde penis. Jongeren krijgen daardoor een compleet vertekend beeld van wat normaal is."

Ook de puberteit speelt een rol: "In de douche bij de sportclub zie je enorme verschillen tussen jongens die al ver in hun ontwikkeling zijn en zij die nog moeten beginnen. Die confrontatie kan leiden tot schaamte en onzekerheid."

Op de vraag of penisverlenging mogelijk is, antwoordt Hoebeke resoluut: "Nee, nee, het antwoord is nee." Veel mannen grijpen toch naar producten of ingrepen die een oplossing beloven, maar volgens Hoebeke werken penisverlengende behandelingen niet – en zijn ze vaak zelfs schadelijk.

"Je kan het ligament dat de penis aan het schaambeen hecht doorsnijden, waardoor die wat lager hangt en langer lijkt. Maar in werkelijkheid verandert er niks aan de lengte. Het ziet er misschien anders uit, maar voelt vaak slechter aan."

"Dan zijn er ook nog producten zoals injecties met vet of siliconen, maar die kunnen ernstige complicaties veroorzaken. Ik heb vreselijke dingen gezien in penissen."

De laatste jaren zijn er ook zorgen over de invloed van milieuvervuiling op de gemiddelde penisgrootte. "Sinds de jaren 1940 is de gemiddelde lengte met ongeveer een centimeter gedaald", zegt Hoebeke. "Dat heeft mogelijk te maken met oestrogeenvervuiling: chemische stoffen zoals PFAS en weekmakers die tijdens de zwangerschap inwerken op de hormonale ontwikkeling van de foetus."

Er is ook een sterke toename van aangeboren afwijkingen, zoals hypospadie (een afwijking van de plasbuis). "Dat is verdrievoudigd in 30 jaar tijd."

Wat als iemand echt lijdt onder een gevoel van tekortschieten? "Het begint met correcte informatie", zegt Hoebeke. "Ik leg uit wat normaal is. Als dat niet helpt, verwijs ik door naar een seksuoloog. Daar werken ze aan het zelfbeeld en leren ze dat seksualiteit veel meer is dan penetratie of lengte. Het draait om connectie, communicatie en emotie."