Meester van de apocalyps (en van extreem lange zinnen): dit is Nobelprijswinnaar László Krasznahorkai

László Krasznahorkai (°1954) studeerde rechten en literatuur. In 1985 debuteerde hij met 'Satanstango', een donker en overweldigend verhaal van mensen in een verlaten collectieve boerderij die hopen op verlossing, maar verblind en doelloos blijven dwalen. De Hongaarse regisseur Béla Tarr heeft 'Satanstango' verfilmd: goed voor 7,5 uur zwart-witfilm.

Krasznahorkais 2e roman 'De melancholie van het verzet', over hoe dun het laagje beschaving is, werd ook verfilmd door Béla Tarr. Wanneer een mysterieus circus arriveert in een dorp en daar het karkas van een walvis neerlegt, breekt er geweld uit. Daarna volgde 'Oorlog en oorlog' en in 2016 publiceerde hij 'Baron Wenckheim keert terug'. Krasznahorkai schrijft ook novelles, korte verhalen en reisverhalen.

"De hedendaagse meester van de apocalyps" wordt hij wel eens genoemd. Zijn donkere thema's worden weerspiegeld in zijn stijl, met een woordenstroom van ellenlange zinnen. Maar er zit ook (zwarte) humor in sommige van zijn boeken. Krasznahorkai voelt zich naar eigen zeggen verwant met Franz Kafka. 

László Krasznahorkai, die in Duitsland woont, won in 2015 de Man Booker International-prijs voor zijn hele oeuvre. Zijn romans zijn in tientallen talen vertaald. Hij is de tweede Hongaar die de Nobelprijs voor Literatuur wint, na Imre Kertész in 2002.

Krasznahorkai zit volgens het Nobelprijscomité in "de Midden-Europese traditie die zich uitstrekt van Kafka tot Thomas Bernhard, gekenmerkt door absurdisme en groteske overdaad".  

Sombere literatuur, maar er is toch een lichtpuntje, volgens het Nobelprijscomité: 'De artistieke blik van Krasznahorkai kijkt zonder illusies dwars door de breekbaarheid van de sociale orde. Tegelijk gelooft hij standvastig in de kracht van kunst. Dat was onze motivatie om hem deze Nobelprijs toe kennen."

Remo Verdickt, literatuurwetenschapper aan de KU Leuven, interviewde Krasznahorkai enkele jaren geleden. "Zijn oeuvre is ongelooflijk hard en zwartgallig. Ook de humor is donker. Niet elk boek is doordrenkt van fysiek geweld, maar de heel pessimistische kijk op de menselijke natuur zit er altijd in."

"Het geweld speelt zich niet enkel in de tekst af, maar valt ook letterlijk af te lezen van de pagina," stipt Verdickt aan. "Het zijn monolitische teksten. De man heeft een hekel aan een punt. De laatste roman van hem die in het Nederlands vertaald is, 'Herscht 07769', is één lange zin van 420 pagina's. En ook in zijn andere werk zie je heel lange zinnen, verbonden met komma's. Hij noemt het zelf een lavastroom."

Auteur Johan de Boose heeft geen moeite met de lange zinnen van Krasznahorkai: "Ik vraag me af of er mensen zijn die niet in de ban van hem komen, als je eenmaal begint te lezen. Het is heel concreet, verhalend, plastisch, beeldend, met geweldige dialogen. Je kijkt natuurlijk naar een blok tekst, zonder alinea's of witregels. Maar als je eenmaal begint te lezen, dan is het onweerstaanbaar en word je meegenomen in die trein." 

Johan de Boose heeft Krasznahorkai verschillende keren ontmoet voor interviews en gesprekken. "Een bescheiden, bedachtzaam man. Maar als hij begint te praten, is hij niet meer te stoppen. Net als in zijn boeken. Hij heeft ook een groot gevoel voor humor en ironie."

Zijn oeuvre typeert De Boose als "een vrolijke apocalyps. Wat hij beschrijft, is de totale troosteloosheid van het menselijk bestaan, maar je lacht van het begin tot het eind. Zoals bij andere auteurs als Samuel Beckett, Franz Kafka of Nikolaj Gogol."