Voor het eerst ooit heeft Japan een vrouwelijke premier: wie is Sanae Takaichi?

In een nauwsluitende jeans en mouwloos vestje, en met een hand liefkozend op haar Kawasaki-motor, zo staat Takaichi op een foto uit de vroege jaren '80. Als motorfanaat, hobbyduiker en fan van Japanse heavymetal-bands als 'His Excellency Demon Kakka' and 'X Japan' wijkt ze sterk af van het Japanse 'ingetogen' vrouwelijke ideaalbeeld. Als student speelt ze zelf in een lokale heavymetal-band en het verhaal doet de ronde dat ze zo hard op de drums slaat dat ze altijd reserve drumstokken op zak heeft.  

Takaichi wordt in 1961 geboren in Nara, een eeuwenoude stad in de buurt van havenstad Osaka, bekend omwille van zijn park waar al eeuwenlang duizenden herten vrij rondlopen. Ze worden beschouwd als boodschappers van de goden. In tegenstelling tot de meeste andere Japanse toppolitici komt Takaichi niet uit een politieke dynastie: haar vader is een bediende en haar moeder werkt bij de politie. 

Als ze in 1993 voor het eerst wordt verkozen in het parlement, koopt ze met haar spaargeld een witte Supra 2.5GT Twin-Turbo Limited Toyota, waarmee ze 22 jaar rondrijdt, tot ze als minister een auto met chauffeur krijgt. Ook dan kan ze geen afstand doen van haar geliefde Supra en dus stalt ze hem in een lokale Toyota-garage. Daar is hij intussen een attractie geworden voor het grote publiek.  

Na haar studies trekt ze naar de Verenigde Staten, waar ze met een beurs terechtkomt op het kantoor van de Democratische en uitgesproken feministische volksvertegenwoordiger Patricia Schroeder. Midden jaren '80 is de relatie tussen de VS en Japan gespannen. Het zijn de jaren van het 'Japanse mirakel', waarin de economie boomt en de Verenigde Staten zich zorgen maken over het groeiende handelstekort door de massale invoer van goedkope Japanse wagens.

De jonge Takaichi wil begrijpen hoe de Amerikaanse politiek werkt en vanwaar de misvattingen komen over haar land. Patricia Schroeder is verwonderd over die interesse. "Veel Amerikanen weten er minder over!", schrijft ze in een e-mail. "Ze is enorm toegewijd en bijt zich vast in elk project dat ze voorgeschoteld krijgt."

Na anderhalf jaar komt Takaichi tot de conclusie dat Amerikanen bitter weinig weten over Japan en dat ze Chinezen, Koreanen en Japanners allemaal over dezelfde kam scheren. "Japan moet zichzelf kunnen verdedigen", besluit ze. "Anders zijn we voor altijd overgeleverd aan de genade van de oppervlakkige Amerikaanse opinie."

In 1996 wordt ze lid van de LDP, de Liberale Democratische Partij, die Japan bijna ononderbroken heeft geregeerd sinds de Tweede Wereldoorlog. In de Diet, het Japanse Lagerhuis, leert ze Shinzo Abe kennen, een ambitieuze volksvertegenwoordiger met wie ze levenslang bevriend zal blijven. Abe - wél een telg uit een oude politieke familie - behoort tot de conservatieve vleugel van de partij, en wil Japan na jaren van economische moeilijkheden opnieuw op de kaart zetten. 

In 2006 wordt Abe voor het eerst partijleider en dus ook premier, maar hij moet ontslag nemen wegens ziekte. In 2012 maakt hij een comeback en hij wint 3 opeenvolgende verkiezingen. Hij wordt zo de langstzittende premier van Japan. Hij maakt school met zijn 'Abenomics', een mengeling van een agressieve monetaire politiek, stimulerende overheidsuitgaven en structurele hervormingen om de economie concurrerender te maken.

Sanae Takaichi krijgt een plaatsje in zijn regeringen als een van de weinige vrouwelijke ministers. Ze is achtereenvolgens minister van Jongerenzaken en Gendergelijkheid en later van Binnenlandse Zaken en Communicatie. Naast Shinzo Abe is ook de voormalige Britse premier Margaret Thatcher een politiek voorbeeld. Takaichi bewondert haar omdat ze erin slaagde "harde maar noodzakelijke maatregelen" door te drukken. "Ik wil Japans Iron Lady worden", zegt ze letterlijk tijdens haar campagne. 

De afgelopen jaren schoof ze op heel wat vlakken op naar rechts om uiteindelijk terecht te komen bij de uiterst conservatieve vleugel van de LDP, ook als het gaat om vrouwenrechten. Zo vindt ze dat vrouwen na hun huwelijk de naam van hun man moeten aannemen. Ze is ook tegen een wetswijziging die het mogelijk moet maken voor vrouwen om de keizerlijke troon te bestijgen. De huidige keizerin van Japan, Masako, leed jarenlang aan depressies omdat ze alleen een dochter op de wereld had gezet.

Maar Takaichi zit ook in het ultra-nationalistische kamp. Zo is ze - net als haar politieke voorbeeld Shinzo Abe - een regelmatige bezoeker van het Yasukuni-schrijn in Tokio, dat Japans oorlogsslachtoffers eert, onder hen een aantal geëxecuteerde oorlogsmisdadigers uit de Tweede Wereldoorlog. Volgens Takaichi was Japans deelname aan WO II een antwoord op het Westerse kolonialisme, een mening die in Zuid-Korea en China veel woede oproept. 

Daarnaast heeft ze tijdens haar recente leiderschapscampagne ook opmerkelijke uitspraken gedaan over immigranten en toeristen. Zo beschuldigde ze buitenlandse toeristen ervan de heilige herten in haar geboorteplaats Nara te schoppen, iets wat te zien zou zijn in een virale video. Dat slaat aan bij Japanners die zich ergeren aan de recente toeloop van massa's slechtgemanierde toeristen. Maar de uitspraak kwam haar op kritiek te staan van de gematigde vleugel van de LDP. 

Pas na 2 eerdere pogingen lukt het Takaichi begin oktober om het leiderschap van de partij over te nemen, en dat zonder de steun van Shinzo Abe, die in 2022 omkomt in een aanslag. De LDP is fel verzwakt: sinds deze zomer is de partij - samen met haar eeuwige coalitiepartner Komeito - haar meerderheid in het parlement verloren, iets wat nog nooit eerder gebeurde. 

Takaichi moet dus een beroep doen op de oppositie om te kunnen regeren. Daarin zitten sinds de recente verkiezingen verschillende radicaal-rechtse partijen waarvan sommige politici zich letterlijk spiegelen aan de Duitse AFD. Ze willen dat de regering ondanks de torenhoge staatsschuld de belastingen verlaagt en (nog) minder immigranten binnenlaat. Op straat morren de Japanners: de inflatie is torenhoog door de sterke stijging van de rijstprijzen en de lonen stagneren.

De Japanse Iron Lady neemt de fakkel over op een bijzonder moeilijk moment. "Het is gedaan met de work-lifebalance", zei ze meteen na haar aanstelling als partijleider. "Vanaf nu is het werk, werk, werk."

Maar zoals de 'Asia Times ' schrijft: "Als ze faalt, zal de vergelijking met Margaret Thatcher snel vervangen worden door die met Liz Truss: nog zo'n leider-van-een-dag die ten onder ging aan de verdeeldheid binnen haar partij en niet waargemaakte verwachtingen."