"Zeg dat je het ook klote vindt": 4 tips van jeugdpsychiater Peter Adriaenssens om je puber op te voeden in onzekere tijden

Hoe voed je een tiener op die opgroeit in onzekere tijden? Dat is de vraag die kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens tracht te beantwoorden in zijn nieuwe boek 'De flexgeneratie'. 

Daarvoor nam hij hersenscans onder de loep. Wat opvalt, is dat het brein niet volgroeid is op 12-jarige leeftijd. En dat dacht men vroeger wel. Adriaenssens leerde het nog zo in zijn opleiding tot kinderpsychiater destijds.

Een puberbrein is niet anders dan vroeger, benadrukt hij, maar onze kennis over dat brein is wel "ontploft".  

"Het brein van een 12-jarige is voor slechts 40 procent volgroeid. Tussen 14 en 16 jaar stijgt dat naar 60 procent, en pas als je 25 bent is het volledig 'klaar'. Dat betekent dat je een jongere eigenlijk nog als kind moet zien, dat je vooral graag ziet." 

Dat blijft dus ook het belangrijkste advies: zie je puber graag. "Je kind graag zien is zo fundamenteel, maar het klinkt simpel natuurlijk. Soms kan het een uitdaging zijn", vertelt Adriaenssens in De Afspraak. 

Want daarvoor moet je je puber en zijn of haar gedrag van elkaar kunnen scheiden. "Je kind is vele uren een goed mens, maar soms ook niet. Dan stellen ze gedrag of emoties die je niet goedkeurt, maar je moet die los zien van je puber zelf. Dat is hun ontwikkeling." 

En die ontwikkeling gebeurt momenteel in zeer onzekere omstandigheden. "Jongeren groeien op in een wereld die stevig inbeukt op hen, met instabiliteit, oorlogen, de migratieproblematiek, de klimaatcrisis en ga zo nog maar door."

Daardoor kijken ze naar een lijst van problemen die volwassenen niet opgelost krijgen, en kijken ze dus kritischer naar die volwassenen, weet Adriaenssens. 

"Zo'n 70 procent van de jongeren voelt zich vrij om hun mening te delen. Vroeger was dat uit den boze, maar nu zeggen ze tegen hun ouders waar op het op staat. Is dat een gebrek aan respect? Ik vind van niet, want het respect van vroeger was eigenlijk angst. Het was afgedwongen respect."

Laat hen dus ook hun gedacht zeggen. Al mag je hen uiteraard wijzen op grenzen, en beleefde en correcte taal. 

En durf ook transparant te zijn: "Durf te zeggen dat we een probleem hebben, dat je je schaamt dat we de oorlogen niet opgelost krijgen. Zeg dat je het ook klote vindt, en dat er inderdaad veel volwassenen zijn die veel liegen. Neem de cocaïnecrisis in Antwerpen: als alle volwassen zeggen dat ze niet gebruiken, dan zou die crisis niet bestaan."

Loopt je puber toch eens tegen de lamp? Zoek dan samen naar een gepaste oplossing. 

"Zeg dat je het wil hebben over de fout die er gemaakt is. Kaart aan dat je zijn gedrag of reactie niet oké vindt en vraag hoe hij of zij dat ziet. Geef toe dat je ook fouten maakt en je samen naar een oplossing wil zoeken." 

Volgens Adriaenssens kan je daarbij zeker aangeven welke gevolgen jij ziet voor dat gedrag, maar geef hen de ruimte om hun ideeën ook te delen, benadrukt hij.

Daarbij zijn regelmatige momenten van verbinding in een gezin belangrijk. "Denk aan rituelen als verjaardagen of feestjes, maar ook samen rond de tafel zitten tijdens de maaltijd. Je deelt dan meningen, vraagt hoe het was op school en praat met elkaar. Je hebt hen gezien en gehoord, en zij jou ook."

Besef dat je rol als ouder steeds kleiner wordt naarmate je puber ouder wordt. "Wens hen dus goede vrienden toe", klinkt het bij Adriaenssens. 

En nodig die vrienden eens uit voor een bord spaghetti. "Als je altijd spaghettisaus in de vriezer hebt zitten, kan je de vrienden van je puber eens vragen om te blijven eten. Jij hoort en ziet dan als ouder hoe ze met elkaar omgaan."

Zij hebben jou dan ook eens gezien, besluit Adriaenssens. "Als je puber dan over zijn of haar irritante ouders klaagt tegen zijn of haar vrienden, dan kunnen zij zeggen dat dat best mee valt", lacht hij.