Er bestaat wel degelijk een gestandaardiseerd protocol dat zegt hoe je patrijzen moet tellen. En volgens onderzoek van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek zouden 13 wildbeheereenheden dat protocol niet correct hebben gevolgd. Die tellingen zijn belangrijk want er mag in een gebied maar gejaagd worden op de patrijs, als er voldoende patrijzen zijn geteld. "Maar wat sommige jagers geteld hebben, lijkt statistisch zeer onwaarschijnlijk", zegt Jelle Van Den Berghe van het INBO.
Gesjoemel bij patrijzentellingen? "Statistisch zeer onwaarschijnlijk wat sommige jagers geteld hebben"
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van onlinebedrog, desinformatie en misleiding. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Het jachtseizoen voor de patrijs is open. Dat seizoen loopt namelijk tussen 15 september en 14 november. In 31 Vlaamse gebieden mag er op dit moment gejaagd worden op de patrijs. Maar wildbeheereenheden van die gebieden moesten daarvoor wel aantonen dat er genoeg patrijzen in hun gebieden leven.
"Jagers tellen dus de patrijzen in hun jachtgebied om te kijken of er voldoende zijn", legt Jelle Van Den Berghe van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) uit.
"Volgens de wet moeten dat 3 koppels per 100 hectare open ruimte zijn." Dat werd in 2021 gestandaardiseerd door het INBO. "Er werden richtlijnen ontwikkeld zodat de jagers allemaal op dezelfde manier kunnen tellen. Zo kunnen we als overheid inschatten of er genoeg patrijzen zijn om de jacht te mogen openen."
De tellingen zijn dan misschien gestandaardiseerd, ze blijven toch het onderwerp van discussie. Dat bevestigt Van Den Berghe in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1.
Patrijzen zijn territoriaal
Elke wildbeheereenheid voert de tellingen zelf volgens het protocol uit. "We laten de jagers van anderhalf uur voor zonsondergang tot net na zonsondergang rondlopen. Dat moet samen, in een groep, dus ze mogen zich niet verspreiden." Daarbij laten ze op verschillende punten gedurende een minuut het geluid van patrijzen afspelen.
'Creeps' nemen stiekem foto's van vrouwen in supermarkten. En hoe tel je patrijzen? Luister naar de podcast van 'Het uur van de waarheid'
"Patrijzen zijn territoriaal en reageren op het afgespeelde geluid. Dat doen ze in dat tijdvak, op verschillende punten in het gebied. Op die manier krijg je een beeld van de hoeveelheid patrijzen in het gebied, ook omdat je de afstanden tussen de roepende mannetjes het best kunt inschatten."
Statistisch onwaarschijnlijk
Sinds dit jaar worden de tellingen onderworpen aan 3 extra controletesten om na te gaan of het telprotocol wel gevolgd werd. 13 wildbeheereenheden bleken de drempel van 3 koppels per 100 hectare toch niet te halen, blijkt uit het rapport van het INBO .
"Wat sommige jagers geteld hebben, lijkt statistisch zeer onwaarschijnlijk", bevestigt Van Den Berghe. Er duiken een aantal erg merkwaardige dingen op. "Op een van de kaarten zien we bijvoorbeeld dat de patrijzen mooi op lijntjes door het landschap heen zitten, op vaste afstanden. In een aantal tellingen werd ook 800 hectare op een dag geteld. Omdat je anderhalf uur voor zonsondergang tot net na zonsondergang moet tellen, kan dat in de praktijk gewoon niet."
We zien dat de patrijzenpopulaties in Vlaanderen al jaren sterk achteruitgaan
Jelle Van Den Berghe van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)
"Er was ook een wildbeheereenheid die alleen maar koppels rapporteerde. Dat is interessant om aan die 3 koppels per 100 hectare te komen, maar die kans is gewoon heel klein. Bij wildbeheereenheden waar de tellingen wél correct uitgevoerd zijn, is er een bepaalde verhouding tussen het aantal koppels en het aantal individuele vogels." Zijn die verhoudingen té scheef, dan is de kans groot dat de data niet betrouwbaar zijn.
Te optimistische tellingen zijn geen goed nieuws voor de patrijzen, omdat ze meer jacht mogelijk maken. Terwijl de patrijs al onder druk staat. "We zien dat de patrijzenpopulaties in Vlaanderen al jaren sterk achteruitgaan." Volgens cijfers van Vogelbescherming Vlaanderen is de patrijzenpopulatie sinds 2007 met 57 procent gedaald.
Belang van tellingen
Tellingen, en de correcte uitvoering ervan, zijn dus van groot belang. Het INBO brengt al langere tijd heel wat diersoorten in kaart. "Dat is interessant als we uitspraken willen doen over hoe het met onze vogels gaat. In het kader van de natuurherstelwet of de Europees beschermde natuurgebieden, moeten we daarover rapporteren."
Volgens Van Den Berghe zijn er verschillende methodes, maar komt het altijd op hetzelfde neer. "Het gaat over gestandaardiseerde methodes waarbij wetenschappers van INBO, maar ook vrijwilligers, tellingen uitvoeren op vaste punten in het landschap op vaste momenten in het jaar." Op basis van de tellingen op die punten wordt een totaalschatting gemaakt.
Het hele gebied tellen is duur
Maar is dat altijd accuraat? "De kans bestaat inderdaad dat we daarbij iets missen. Maar we kunnen niet alles gebiedsdekkend tellen: dat zou véél belastinggeld kosten en is weinig relevant. Met die gestandaardiseerde methode kunnen we statistische uitspraken doen."
Artificiële intelligentie en moderne technologische snufjes worden steeds vaker ingezet. Bij vleermuizen wordt bijvoorbeeld al akoestische monitoring gebruikt. Dat betekent dat geluiden van dieren worden opgevangen en geanalyseerd om ze in kaart te brengen. Voor vogels is dat nog niet helemaal accuraat, zegt Van Den Berghe. Maar in de toekomst zou AI de patrijzen zomaar een handje kunnen helpen.
