Beeldend kunstenaar Mark Manders pakt op sublieme wijze het museum Voorlinden in Den Haag in. Wie zich overlevert aan zijn fantasie, verlaat het museum als een ander mens.
Ik bracht een namiddag in Museum Voorlinden door en vergat waar ik was
Samenvatting:
Museum Voorlinden in Den Haag toont tot 18 januari 2026 meer dan 80 werken van beeldend kunstenaar Mark Manders onder de titel 'Mindstudy'.
Manders werkt al 4 decennia aan zijn ruimtelijk kunstproject 'Zelfportret als gebouw' en kreeg internationale erkenning; hij woont en werkt sinds 20 jaar in Ronse.
"Bezoekers reageren vaak heel emotioneel op mijn werk", zegt Manders op Klara, waarbij zijn sculpturen en installaties inspelen op thema's als verdriet, taal en bewustzijn.
Op zijn 18e besliste Mark Manders (Volkel, Nederland, 1968) dat hij schrijver wilde worden. Maar in de plaats van woorden zou hij objecten bezigen. Met sculpturen, schilderijen, tekeningen, boeken, meubelen en installaties werkt hij al 4 decennia aan een ruimtelijk boek dat ‘Zelfportret als gebouw’ heet.
Het bracht hem internationale erkenning, met tentoonstellingen in de allergrootste musea. Manders opereert al 20 jaar vanuit Ronse en is officieel Belg. Museum Voorlinden pakt nu uit met meer dan 80 werken van hem, onder de titel 'Mindstudy'. Het is de trip naar Den Haag om meer dan 1 reden waard.
Manders werk doet iets met je hoofd
Wie ooit oog in oog kwam te staan met een van Manders’ enorme mensenhoofden, houdt dat beeld levenslang bij. De gesloten ogen en de grote formaten geven ze de allure van een sfinx. Manders maakt ze uit brons dat hij op zo’n manier beschildert dat ze soms de indruk wekken nog uit natte klei te bestaan.
Ik stond aan de grond genageld bij een beeld waarvan ik vorig jaar een kleine versie zag en dat nu ‘Monument’ heet. Om de hals van een vrouw zit een band die een brok klei bijeenhoudt. Die krop in de keel staat symbool voor alle vormen van onverwerkt en onzichtbaar verdriet. Zoals het verlies van een kind.
Het overkwam Manders’ eigen moeder.
Bezoekers reageren vaak heel emotioneel op zijn werk, vertelde Manders op Klara. Ik denk dat het iets te maken heeft met de schoonheid die je ervaart door te kijken naar beelden die in de tijd bevroren lijken. En wat die uiteindelijk met je eigen hoofd doen.
De titel van de tentoonstelling verwijst niet naar het leven van Mark Manders zelf. Het gaat over een studie van de geest van de bezoeker. Van ons dus.
Je valt van de ene verbazing in de andere
Het helpt als een van de belangrijkste private musea van het land zoveel werk van je in huis heeft. Bezieler en eigenaar van Museum Voorlinden Joop van Caldenborgh bezit een dozijn werken van Manders. Je treedt ze al tegemoet in het prachtige door Piet Oudolf aangelegde park van Museum Voorlinden.
Eenmaal binnen val je van de ene verbazing in de andere.
Manders mocht het museum naar hartenlust vertimmeren en gaf iedere kamer een ander karakter.
Je wordt even uit balans gebracht als je ‘Room with Three Dead Birds and Falling Dictionary’ wil bekijken. De vloer bestaat uit repen schilderslinnen en voelt verdacht zacht aan. Je houdt halt. Je stapt traag.
Je wil ook niet op een van die dooie vogels trappen die Manders eronder verbergt.
Op de muren zie je vallende woordenboeken. Manders schilderde ze op collages van zelfgemaakte kranten die alle bestaande Engelse woorden bevatten. Niet zoals in een woordenboek, maar nonsensicaal door elkaar gehusseld.
Hier komt zijn obsessie met taal naar boven. En de zoektocht naar betekenis voorbij de woorden.
Hij noemt zichzelf graag een mislukte dichter. Maar hij creëert instant poëzie door absurde verbanden te leggen tussen slechts een aantal woorden.
Dit is een tentoonstelling in een tentoonstelling
Dat gebouw van Manders krijgt er almaar meer kamers bij. De grootste ruimte in Voorlinden lijkt op een atelier. Manders doet hier alsof hij een tentoonstelling voorbereidt die enkel uit landschappen bestaat. Op een zelfgemaakte etagère plaatste hij kleine en grote werken. Van foto’s, boeken tot sculpturen in hout en brons. En een derde van een typemachine.
Een tentoonstelling in een tentoonstelling dus.
Dat geldt ook voor de kamer met skiapodes, een mythisch wezen dat slechts éen been heeft en zijn voet als parasol gebruikt. Er bestaan historische verwijzingen naar. Uit vele contreien. Maar Manders eigent zich de skiapode helemaal toe. Hij geeft de eenbenige een tweede leven in onze eeuw en gaat zover in de fictie dat hij skiapodes laat opduiken in het werk van beroemde kunstenaars.
Heerlijke deep fakes! (Er bestaan tattooversies van. Ik loop sinds mijn bezoek rond met een skiapode op mijn linkerhand. Gekocht in de shop van Voorlinden.)
Verder in de tentoonstelling zien we een bad, een keukenmeubel met eindeloos stromend water en een tweepersoonsbed dat aan één kant vol objecten ligt. Manders noemt het een stilleven van het bed van een persoon die aan verzamelwoede lijdt.
Zo anders maar toch verwant aan het prachtige stilleven wat verderop van Giorgio Morandi, specialist in het schilderen van kannen en kruiken.
Wie zich overlevert aan Manders fantasie, verlaat het museum als een ander mens
Ik bracht een namiddag in Museum Voorlinden door en vergat waar ik was. Ook omdat je Manders’ werk in de tijd noch in de ruimte kan situeren.
Soms doet zijn werk denken aan archeologische artefacten, dan weer waan je je voor het werk van een Indonesische kunstenaar.
Sommige ruimtes zijn statisch, andere vibreren door de vele vierkante meters plastic die de beelden omringen.
Zijn werk lijkt aan alle eeuwen en culturen te raken.
Gaandeweg wordt duidelijk dat Manders ons meevoert naar de diepste krochten van ons bewustzijn. Daar waar we tuimelen over onze eigen gedachten, neuroses en obsessies.
Ik word doorgaans heel stil van die zo mysterieuze wereld. Maar ook uitgelaten. Want wie zich overgeeft aan die ongebreidelde fantasie, verlaat als een ander mens het museum.
Wie weet op één been en een parasolletje. En met een tattoo.
'Mark Manders - Mindstudy' in Museum Voorlinden (Wassenaar) loopt nog tot 18 januari 2026.
