Snapchat, TikTok, Instagram, X, YouTube, BeReal... Sociale media zijn niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Wat ooit begon als een magisch middel tot verbinding, is uitgegroeid tot een krachtig systeem dat ons gedrag en denken beïnvloedt. In de EDUbox 'Sociale media: De impact van onze digitale samenleving' ontdekken jongeren wat er écht achter hun scherm gebeurt en welke rol de grote technologiebedrijven daarin spelen.
Sociale media verbinden, inspireren en doen lachen. Maar achter elke like, scroll en swipe schuilt een wereld die draait op data, winst en beïnvloeding. Wat ooit begon als een geschenk van de digitale revolutie, heeft vandaag een donkere rand gekregen: internet 2.0, waar grote technologiebedrijven de touwtjes stevig in handen houden.
De EDUbox Sociale media: De impact van onze digitale samenleving helpt jongeren die touwtjes terug in eigen handen te nemen. Het is een digitaal lespakket voor leerlingen van het secundair onderwijs en combineert tekst, video’s, opdrachten en een interactieve tool. Leerlingen ontdekken hoe digitale technologie hun leven beïnvloedt en krijgen inzicht in de mechanismen achter algoritmes. Want wie de technieken kent, bepaalt zelf hoe technologie hun leven stuurt.
Hoe is de EDUbox Sociale media opgebouwd?
De EDUbox Sociale media bestaat uit vijf delen, die leerlingen in twee lesuren kunnen doorlopen.
Deel 1: Wie stuurt jouw online wereld?
Het eerste deel start met een blik terug in de tijd. In een video ontdekken leerlingen hoe de digitale wereld zich heeft ontwikkeld en hoe data daarin een steeds grotere rol spelen. Sander De Ridder, social media expert bij UAntwerpen, legt uit wat de digitale shift is en zoomt ook in op de rol van de grote technologiebedrijven, de big tech. De leerlingen staan stil bij de manier waarop data ons dagelijks leven doordringen en verkennen daarbij vier domeinen waar die invloed duidelijk zichtbaar is: geld en aankoopgedrag, informatie en waarheid, politiek en democratie, wereldbeeld en tolerantie.
Deel 2: Hoe word jij verleid?
In het tweede deel maken de leerlingen kennis met drie strategieën die sociale mediaplatformen gebruiken om hen te beïnvloeden: algoritmes, (slechte) gewoontes en verleiding & misleiding. VRT NWS-journalist Bram Vandeputte licht in korte video’s toe hoe deze strategieën werken. Bij elke strategie wordt bovendien ingezoomd op drie concrete technieken die ze dagelijks op hun eigen platformen kunnen herkennen.
Deel 3: Aan de slag
In het derde deel ervaren de leerlingen van binnenuit hoe beïnvloeding op sociale media werkt. In een interactieve tool zitten ze zelf aan de knoppen van een gloednieuwe social media app. Ze beslissen welke technieken ze inzetten en reflecteren achteraf over de gevolgen van hun keuzes.
Deel 4: Nieuwe spelregels
In dit deel denken de leerlingen na over mogelijke nieuwe regels voor sociale media. Tegelijk krijgen ze praktische tips om zelf bewuster om te gaan met hun online aanwezigheid.
Deel 5: Meer weten
Tot slot bundelen we een reeks verdiepende links, zorgvuldig geselecteerd voor jongeren die meer willen weten over het thema.
Laat je inspireren door enkele fiches uit de EDUbox:
Slide 4
Slide 14
Slide 19
Slide 34
Slide 36
Slide 50
Slide 56
Slide 58
Aan de slag met de EDUbox Sociale media
De EDUbox Sociale media is gratis beschikbaar in de catalogus als:
downloadbare pdf (voor zelfstandig groepswerk in de klas)
interactieve website (voor zelfstandig groepswerk in de klas)
Deze EDUbox is voorzien van een handleiding voor leerkrachten boordevol extra informatie, praktische tips, onderwijsdoelen en suggesties voor differentiatie.
Met de steun van sterke partners
De EDUbox Sociale media is het resultaat van een samenwerking van VRT met Kenniscentrum Data en Maatschappij , amai! , Universiteit Antwerpen , Mediawijs , imec , BELvue museum , Vlaanderen, Betternet en Europese Unie. Dankzij hun expertise biedt dit lesmateriaal jongeren een stevige basis om meer grip te krijgen op de impact van sociale media op de samenleving. De interactieve tool werd ontwikkeld door Tree company .
Leren over onze digitale samenleving
We leven in een digitale samenleving waarin technologie en schermen diep verweven zijn met ons dagelijks leven. Die digitale realiteit vormt het vertrekpunt voor twee nieuwe lespakketten: de EDUbox Sociale media en de EDUbox Digitale balans. Samen vormen ze een tweeluik dat jongeren inzicht geeft in de kansen én uitdagingen van onze digitale wereld.
De EDUbox Sociale media focust op de impact van de grote technologiebedrijven op de samenleving. Eind november volgt de EDUbox Digitale balans, die inzoomt op de impact van schermgebruik en technologie op ons persoonlijk leven.
De eerdere box rond sociale media heeft plaatsgemaakt voor een volledig nieuwe versie, afgestemd op de digitale realiteit van vandaag. Enkele handige tools uit de vorige box blijven wel beschikbaar in de handleiding.
Blijf op de hoogte
Een overzicht van alle bestaande EDUboxen vind je in onze catalogus . Op deze plek kan je alle EDUboxen gratis downloaden of meteen gebruiken.
Zit je met vragen en wil je meer informatie? Mail ons op edubox@vrtnws.be.
Benieuwd wat EDUbox in de toekomst brengt? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief NWS voor het Onderwijs en volg VRT voor leerkrachten via Instagram en Facebook .
