Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen moet deze week maar liefst 2 moties van wantrouwen overleven in het Europees Parlement. Dat zal ook lukken omdat vooral de uitersten in dat parlement erom vragen. Maar hoe wint ze de steeds luider morrende medestanders weer voor zich?
Hoe wapent Von der Leyen zich tegen aanhoudend wantrouwen in het Europees Parlement ?
Samenvatting:
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, moet deze week 2 moties van wantrouwen in het Europees Parlement overleven.
Von der Leyen hoeft zich geen zorgen te maken: sociaaldemocraten, liberalen en groenen steunen de moties niet, waardoor ze geen meerderheid halen.
Onvrede blijft bestaan, ook bij het politieke centrum, over haar aanpak van handel, steun aan bedrijven en het klimaatbeleid.
De komende begrotingsonderhandelingen worden moeilijk, want meerdere fracties zijn ontevreden over haar voorstel en dreigen met blokkades.
Na haar beleidsverklaring half september was het voor uiterst links meteen duidelijk: de Commissie van Von der Leyen is zo ongeloofwaardig dat er een motie van wantrouwen moet volgen. Marc Botenga van PVDA noemt haar handelsbeleid ondemocratisch, Von der Leyens (gebrek aan) standpunt over de situatie in Gaza de druppel die de emmer doet overlopen.
Aan uiterst rechtse kant vonden ook de Patriots for Europe de nodige 72 handtekeningen om zo'n motie in te dienen. Voor onder meer Vlaams Belang en de partij van de Tsjechische verkiezingsoverwinnaar Babiš vallen de handelsakkoorden te zwaar en is het gebrek aan transparantie stuitend. De fractieleider van de Patriots Jordan Bardella toonde zich zelfs bereid om beide moties te steunen.
Chaos vermijden
Toch hoeft Von der Leyen zich geen zorgen te maken. De uiterste politieke families in het parlement zijn groter dan ooit, maar om haar tot ontslag te dwingen, moet er een dubbele meerderheid gevonden worden: een absolute meerderheid (361) van de parlementsleden moet instemmen en er moet een tweederdemeerderheid gevonden worden. Dat kan alleen als de uitersten voor elkaars moties stemmen en er ook ruime steun komt van de fracties die zich achter het beleid van de Europese Commissie scharen.
En waar ze in juli bij een eerste vertrouwensstemming de spanning nog opvoerden, maakten sociaaldemocraten, liberalen en groenen het nu op voorhand duidelijk: 'Wij steunen de moties niet'. "Zo’n motie is een sterk wapen, dat mag je niet licht inzetten en zeker niet als propagandamiddel. Wij willen chaos vermijden."
In de woelige wereld van vandaag aan je eigen poten zagen is het laatste wat je moet doen, is de boodschap. Er staat ook niemand klaar om Von der Leyen te vervangen. En wie zegt bovendien dat die het beter of anders zou doen?
Dan rest er een eenvoudige optelsom: de uiterste fracties tellen 158 leden. Zelfs met een druk op de groene knop van wat morrende parlementsleden van de 'meerderheid' betekent dat de moties worden weggestemd.
Opborrelend protest
Alleen verdwijnt daarmee de onvrede over de aanpak van Von der Leyen daarmee niet. En die is er ook in het centrum.
Sociaaldemocraten en liberalen zijn al langer boos over de makke houding waarmee de Commissie zich tegenover de Verenigde Staten en president Trump opstelt. De handelsdeal is een grote doorn in het oog. De Commissie gaat te weinig vanuit eigen kracht, heeft te veel toegegeven en uiteindelijk een ronduit slecht akkoord gesloten, klinkt het. Dus wil het parlement nog aanpassingen zien en die strijd is nog niet gestreden.
En waar blijft intussen de broodnodige steun die bedrijven steeds wanhopiger vragen? Vanmiddag komt de Europese Commissie met aangepaste tarieven om de invoer van goedkoop Chinees staal aan banden te leggen. De bevoegde commissaris Séjourné heeft dat vorige week beloofd aan vakbonden en industriebazen.
"Een kleine eerste stap, die al veel eerder had moeten komen", klinkt het vol onbegrip over de aarzelende houding. Ook al is handel een Europese bevoegdheid, de Commissie moet nu eenmaal ruggensteun zoeken bij de lidstaten. En landen met een grote auto-industrie zijn bang dat als je de invoer van goedkope producten beperkt, de prijzen omhoog gaan en bedrijven toch weer de dupe zijn.
En of het nu gaat over handel of over het klimaatbeleid dat volgens de groenen steeds meer op de achtergrond verdwijnt. Dat Von der Leyen zoveel rekening houdt met de lidstaten en veel minder naar het parlement kijkt en luistert, ligt gevoelig. Voorlopig krijgt de Commissie nog het voordeel van de twijfel. "Geef haar de tijd om uit te voeren wat ze aankondigde in haar beleidsverklaring." Al hebben veel parlementsleden het intussen wel gehad met de vele aankondigingen en willen ze daden zien.
Money talks
Tijdens de onderhandelingen over de meerjarenbegroting willen ze alvast de druk hoog houden. Tegen eind 2026 moet er een akkoord zijn over de middelen voor de periode 2028-2034. Dat is gezien de enorme investeringen in onder meer defensie nog moeilijker dan anders. En dus moeten er keuzes gemaakt worden. Von der Leyen stelde een begroting van 2.000 miljard voor, waarin ze van de 2 grootste uitgavenposten, landbouw en cohesie, een grote pot maakt.
Hoe het geld verdeeld wordt, mogen de landen beslissen. Dat voorstel valt heel slecht bij haar eigen Europese volkspartij, waar fractieleider Manfred Weber zich opwerpt als de hoeder van de Europese landbouwers.
Ook de sociaaldemocraten, liberalen en groenen gaan niet zomaar akkoord met de "besparingsoperatie" en dreigen ermee de onderhandelingen te blokkeren. Voorlopig houden ze het bij dreigen, maar Von der Leyen zal alle zeilen moeten bijzetten om het vertrouwen terug te winnen. En dat wordt moeilijker dan een motie van wantrouwen overleven.
