STEM-inschrijvingen dalen naar laagste peil in 10 jaar: "Cruciaal voor toekomst van economie en samenleving"

Afgelopen schooljaar volgde iets meer dan een derde van alle leerlingen in het middelbaar een STEM-richting. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Vlaamse overheid .

Daarmee daalt het aantal STEM-inschrijvingen voor het 4e jaar op rij. Ter vergelijking: in 2021 kozen nog bijna 4 op de 10 leerlingen voor een opleiding in STEM.

"We maken ons grote zorgen", zegt Frank Beckx van De Vlaamse Ondernemers (het samenwerkingsverband tussen Voka en een ruime groep sector- en werkgeversorganisaties). 

"Die voortgezette daling is een probleem voor het onderwijs én de maatschappij. Zonder voldoende technisch en wetenschappelijk talent verliest de Vlaamse economie zijn slagkracht."

De inschrijvingen in niet-STEM-opleidingen stijgen dan weer beetje bij beetje. Als we een kijkje nemen naar de absolute cijfers, blijkt dat 113.290 leerlingen zijn ingeschreven in een STEM-opleiding. Op een totaal van 319.212 inschrijvingen.

Nochtans doet de Vlaamse overheid al jarenlang inspanningen om dat cijfer op te krikken. Met het zogenaamde 'STEM-actieplan' wil de Vlaamse overheid STEM-opleidingen aantrekkelijker maken.

Het plan is opgesteld in 2012, en heeft de ambitie om het aandeel STEM-leerlingen te doen groeien naar 40 procent tegen 2030. "Maar daar zullen we niet geraken aan dit tempo", klinkt het vandaag.

Daarom roepen De Vlaamse ondernemers de Vlaamse regering op om een versnelling hoger te schakelen en te werken aan een ambitieus STEM-offensief, waarbij structurele keuzes worden gemaakt. 

"STEM-profielen zijn cruciaal voor de toekomst van onze economie, arbeidsmarkt en samenleving", zegt Beckx. "Vlaanderen heeft het talent, de bedrijven en de kennisinstellingen om bij de wereldtop te horen. Maar dan moeten we nu handelen."

Vooral het aantal meisjes in STEM blijft hopeloos achterop hinken. De Vlaamse overheid wil dat tegen 2030 minstens 1 op de 5 STEM-leerlingen een meisje is. Maar dat doel lijkt nog lang niet in zicht.

Al is er wel een kleine opsteker: het aandeel ingeschreven meisjes in voormalige tso-richtingen - sinds 2019 ondergebracht in hetzij de dubbele finaliteit, hetzij de doorstroomfinaliteit - stijgt al enkele jaren. "Tijdens het vorige schooljaar werd 15 procent van de inschrijvingen in STEM-richtingen binnen voormalige tso-opleidingen ingenomen door meisjes." Het hoogste niveau in jaren. 

Voorbeeld van een typische STEM-opleiding in de dubbele finaliteit is elektromechanische technieken. Voorbeelden uit de doorstroomfinaliteit zijn technologische wetenschappen en biotechnologische wetenschappen.

Minder rooskleurig zijn de cijfers voor de arbeidsmarktfinaliteit (het vroegere bso). Daar daalt het aandeel meisjes in STEM voor het vierde jaar op rij. Minder dan 5 procent van alle inschrijvingen was vorig schooljaar door een meisje. Ter vergelijking: in 2021 was dat nog 7 procent. 

Typische STEM-opleidingen in de beroepsfinaliteit zijn elektriciteit, mechanica, hout, of lassen-constructie.

In de hoop om STEM-opleidingen wat populairder te maken, komen de Vlaamse Ondernemers met een digitaal lessenpakket voor de leerlingen van het eerste middelbaar.

"Met dat lessenpakket willen we tieners laten zien welke jobs je met STEM allemaal kan doen", zegt Julie Beysens, onderwijsexpert bij Voka. "STEM zit overal, en dat is voor jongeren niet voldoende duidelijk."

Volgens Beysens werkt de sensibiliseringscampagne van de Vlaamse overheid niet voldoende. "Het is duidelijk dat STEM jongeren niet voldoende aantrekt." Daarom legt de koepelorganisatie Vlaamse Ondernemers 3 concrete beleidsaanbevelingen op tafel.

"In de eerste plaats vragen we meer investeringen in STEM-onderwijs, zodat scholen niet afhaken omwille van de kostprijs." Daarnaast roepen ze op tot een betere samenwerking tussen bedrijven en het STEM-onderwijs.

En tot slot willen ze dat de aantrekkelijkheid van STEM-richtingen erop vooruit gaat. "Maak opleidingen innovatief en multidisciplinair, zodat ze jongeren aanspreken die willen meebouwen aan oplossingen voor klimaat, gezondheid of digitale samenleving", klinkt het. "STEM is niet enkel voor 'techneuten'."