De grote stroomonderbreking die in april 50 miljoen mensen in Spanje en Portugal heeft getroffen, was het gevolg van overspanning op het elektriciteitsnetwerk. Dat blijkt uit een tussentijds rapport van de Europese netbeheerders. Het ging om de grootste stroomonderbreking in Europa van de afgelopen 20 jaar.
Black-out die 50 miljoen Spanjaarden en Portugezen trof was gevolg van overspanning op netwerk
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
Op 28 april viel op de middag het openbare leven op het Iberische Schiereiland (Spanje en Portugal) stil door een grote stroomonderbreking: verkeerslichten vielen uit, mensen zaten vast in liften en treinen konden niet meer rijden. De normale werking van infrastructuur, communicatie, luchthavens, treinstations, bedrijven en gebouwen lag urenlang plat. 50 miljoen mensen waren getroffen.
Volgens ENTSO-E, de Europese vereniging van hoogspanningsbeheerders, was de black-out de zwaarste in Europa van de voorbije 20 jaar. Initieel werd naar sabotage, een cyberaanval of zelfs "een zeldzaam atmosferisch fenomeen" gewezen als mogelijke oorzaak.
Die precieze oorzaak is nog niet bepaald, maar de grote stroomonderbreking is wel ontstaan door overspanning op het elektriciteitsnetwerk. Dat blijkt uit een tussentijds onderzoeksrapport van de Europese netbeheerders.
Hoe is de stroomonderbreking precies verlopen?
Het lijvige rapport van 264 pagina’s overloopt in detail hoe op korte tijd de elektriciteit kon uitvallen op het volledige Iberische Schiereiland. De stroomuitval was het gevolg van een snelle reeks gebeurtenissen die een kettingreactie hebben veroorzaakt die leidde tot de black-out.
Al voor de grote stroomonderbreking waren er 2 grote schommelingen op het stroomnetwerk: eentje rond 12.03 uur en eentje om 12.19 uur. Het is nog niet duidelijk wat deze schommelingen heeft veroorzaakt en of ze bijvoorbeeld een menselijke oorzaak hebben.
Die schommelingen werden gevolgd door eerste grote stroomverliezen rond 12.32 uur door het uitvallen van wind- en zonne-energie, goed voor 208 MW (Megawatt). Tegelijkertijd nam de belasting op het netwerk toe met 317 MW.
Dat heeft 57 seconden later geleid tot de eerste grote uitval. Een transformator in de omgeving van Granada viel uit doordat de overspanningsbeveiliging werd geactiveerd. Hierdoor ging 355 MW aan zonne-, wind- en thermische energie verloren.
Nog een 19 seconden later was er een tweede grote uitval. En viel nog eens 725 MW aan zonne-energie uit in de omgeving van Badajoz.
Minder dan een seconde later was er een cascade, een watervaleffect zeg maar, op het elektriciteitsnetwerk. Doordat veel centrales uitvielen, steeg de spanning op het netwerk snel en dat leidde tot een kettingreactie van verdere stroomonderbrekingen en uiteindelijk een volledige black-out.
Exacte oorzaak pas in 2026
Het gaat voor alle duidelijkheid nog maar om een tussentijds rapport dat weliswaar de gebeurtenissen voor en na de black-out gedetailleerd omschrijft, maar dus nog niet aangeeft wat de oorzaak van die overspanning precies is. Dat is voor een definitief rapport dat pas begin volgend jaar uitkomt.
Daarin zullen experts de grondoorzaken van de stroomonderbreking proberen vast te stellen. Het is volgens ENTSO-E voor het eerst dat een kettingreactie van het uitvallen door overspanning geleid heeft tot een grote black-out.
De experts zullen in het rapport tegelijk ook aanbevelingen doen om het elektriciteitsnetwerk in heel Europa te verbeteren, zodat grote stroomonderbrekingen in de toekomst zoveel mogelijk kunnen worden vermeden.
