In de VS gaat de 'shutdown', een gedeeltelijke stillegging van de overheid, voort. Sinds 6 uur (middernacht lokale tijd) moeten heel wat overheidsdiensten de deuren sluiten. Ook bij 2 nieuwe stemmingen in de Amerikaanse Senaat vandaag is het niet gelukt om de begroting goed te keuren.
Amerikaanse overheid in 'shutdown' na mislukt begrotingsoverleg: Amerikanen blijven voor gesloten deuren staan
In het kort:
In de Amerikaanse Senaat is geen begrotingsakkoord bereikt. Er is dus geen geld.
Door de shutdown zitten honderdduizenden ambtenaren verplicht thuis en ontvangen geen loon.
De laatste shutdown dateert van 2018 en duurde 35 dagen.
Republikeinen en Democraten geven elkaar de schuld. De Democraten wilden alleen akkoord gaan als in ruil de subsidies voor de gezondheidszorg zouden worden verlengd. Maar dat weigerden de Republikeinen.
Daardoor zullen de Amerikanen binnenkort opgezadeld worden met torenhoge gezondheidskosten, zegt de Democratische fractieleider Chuck Schumer.
De Republikeinen verwijten de Democraten dan weer de overheid te "gijzelen". "Democraten moeten stoppen met het saboteren van ons land", aldus Karoline Leavitt, woordvoerder van het Witte Huis.
Vanavond zegt vicepresident Vance dat hij denkt dat de 'shutdown' niet lang gaat duren omdat "de Democraten een beetje aan het kraken zijn".
De Republikeinen en Democraten beschuldigen elkaar van de shutdown
Wat houdt dat eigenlijk in, een 'government shutdown'?
Een 'government shutdown' betekent in essentie dat de federale overheid op slot gaat. Het geld is op, dus komen de overheidsinstellingen stil te liggen.
Dat heeft verregaande gevolgen, want personeel van de federale overheid wordt niet uitbetaald zolang de shutdown duurt.
Het gaat daarbij over ambtenaren, maar evengoed over soldaten en luchtverkeersleiders. Ook nationale parken, musea en andere federale instellingen moeten daardoor de deuren sluiten.
Ook voor de Amerikaanse economie is een shutdown dramatisch. In 2023 berekende investeringsbank Goldman Sachs dat de economische groei elke week met 0,2 procent afneemt zolang de overheid geen begroting bereikt.
Shutdowns komen de laatste 30 jaar vaker voor in de VS, vooral door krappe verkiezingsuitslagen. De meerderheden in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat zijn daardoor klein, wat vaker leidt tot politieke impasses.
De laatste en langste shutdown in de Amerikaanse geschiedenis vond plaats tijdens de eerste ambtstermijn van Donald Trump. Hij wilde de overheid niet heropenen zolang hij geen extra geld kreeg voor zijn grensmuur met Mexico.
De Democraten hielden echter voet bij stuk. Trump heropende de overheid pas toen onbetaalde luchtverkeersleiders thuisbleven, wat leidde tot chaos in het vliegverkeer.
Uiteindelijk duurde de shutdown 35 dagen, zonder dat Trump extra geld kreeg voor zijn muur.
In de loop van vandaag hield de Senaat nog 2 stemmingen, maar opnieuw werd de begroting niet goegekeurd. De impasse gaat dus verder, al weten we niet hoe lang ze deze keer zal duren.
Trump dreigt ambtenaren te ontslaan
President Donald Trump heeft al gezegd dat dit de Democraten wel eens duur kan komen te staan.
"Hij kondigt aan dat de niet-essentiële werknemers die vanaf vandaag zonder werk zitten, niet meer hoeven terug te keren. Met andere woorden: ze worden ontslagen", zegt VRT NWS-correspondent Thomas De Graeve in De Ochtend (Radio 1).
"Dat past net in Trumps hele efficiëntieoefening om de overheid slanker te maken."
"Er zullen veel mensen getroffen worden", zegt Trump
"Deze shutdown kan dus grote gevolgen hebben", besluit De Graeve. "Zullen die ontslagen gesmaakt worden door het Amerikaanse publiek? En het is de vraag of de president dit zomaar kan doen. Het kan ongetwijfeld tot rechtszaken leiden."
De impact voor Europa zal klein zijn
VS-correspondent Thomas De Graeve
Zullen Europeanen impact voelen? De Graeve spreekt eerder van een minimale impact.
Voor toeristen kan het door de shutdown bijvoorbeeld moeilijker worden om een visum te krijgen. De Graeve: "Misschien zullen er langere wachtrijen aan de luchthavens staan. Wie een reis gepland heeft langs de nationale parken, kan mogelijk niet binnen."
Wie krijgt de schuld?
Hoe is dit zover kunnen komen? De Republikeinen hebben een (nipte) meerderheid in het Congres: zowel in het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat. Alleen is om een begroting goed te keuren een meerderheid van 60 op 100 senatoren nodig. Voor een akkoord hadden de Republikeinen 8 Democratische stemmen nodig.
Volgens De Graeve was er al langer een roep van de Democratische achterban om "de rug te rechten" en terug te vechten. "De Democraten hebben ook niet veel kans om stokken in de wielen te steken. Dat speelt mee", aldus De Graeve.
Maar of dit de beste strategie is, valt te betwijfelen. "Die shutdowns zijn heel onpopulair en veroorzaken hinder. Als het publiek vindt dat er te veel politieke spelletjes worden gespeeld op de rug van de Amerikaanse burger, kan dat zuur opbreken aan de stembus."
"Als de Republikeinen de schuld in de schoenen van de Democraten kunnen schuiven, kan dit Trump goed uitkomen", denkt De Graeve.
Thomas De Graeve ziet politieke spelletjes in De Ochtend:
