Hulporganisaties in Gent kreunen onder groeiend aantal dak- en thuislozen: "Systeem barst uit zijn voegen"

Volgens de laatste tellingen zouden in Gent 2.490 mensen dak- of thuisloos zijn, onder wie meer dan 600 kinderen. Hulporganisaties schatten echter dat het aantal intussen sterk gestegen is, naar zo'n 3.000 dak- en thuislozen.

De 38-jarige Alexandra is een van hen. Zij is samen met haar vriend Kristof ondertussen al 4 jaar thuisloos. Ze verblijven telkens enkele weken of maanden op een andere plaats.

"Een tijdje geleden hebben we 3 maanden op hotel gewoond, maar dat was duur. We betaalden zo'n 1.600 euro per maand, dus er bleef niet veel geld over. Daarna had een vriend gezegd dat we bij hem mochten blijven, daar wonen we nu nog steeds."

Toch is het niet ideaal om bij een vriend in te wonen, zegt Alexandra. "Het is moeilijk om een job te bemachtigen als je bij iemand verblijft, want je weet niet hoe lang je kan blijven. Wat als ik weer naar de nachtopvang moet?"

"Ik wil via het OCMW wel starten met een werkervaringstraject. Dan kan ik beginnen met wat vrijwilligerswerk en een paar dagen per week werken, om op die manier verder op te bouwen." 

Om de kosten te drukken, blijft Alexandra ondertussen een beroep doen op vrijwilligersorganisaties. Zo gaat ze naar De Rode Lotus vzw aan de Meibloemsite, waar mensen die het niet breed hebben gratis knipbeurten kunnen krijgen. "Het was heel mooi gedaan de vorige keer", zegt ze met een glimlach. "Ik heb toen veel complimentjes gehad van vrienden.

Het zijn net zulke hulporganisaties die onder enorme druk staan. Hoewel de stad Gent nog geen nieuwe cijfers heeft vrijgegeven over het aantal dak- en thuislozen, merken zij een duidelijke stijging. "Er zijn enkele kanaries in de steenkoolmijn die de stijging duidelijk maken". Dat zegt Gilles Guillaume van de Gentse Wooncoalitie.

"We zien dat onze organisaties meer aanvragen te verwerken krijgen. Die komen van mensen met een vluchtelingenstatuut, maar ook van mensen die al hun hele leven in België wonen. Het aantal vragen voor basishulp is opvallend gestegen tegenover vorig jaar."

Ook Kathleen Torfs ziet een duidelijke stijging van het aantal dak- en thuislozen. Zij is beleidsmedewerker bij Gent Samen Solidair. "Er is een toevloed van vragen bij OCMW 's, CAW's en burgerorganisaties."

"Onze vrijwilligers zijn voorbereid op laagdrempelig hulpwerk, zoals het vergemakkelijken van een integratieproces via ontmoetingsactiviteiten", vertelt Torfs. "De laatste 2 à 3 jaar gaat bijna alle aandacht en hulp echter naar mensen die in noodsituaties verkeren. Vaak zijn dat mensen die dak- of thuisloos zijn."

"Die mensen moeten eerst noodopvang vinden, maar er is een plaatsgebrek bij de reguliere diensten. Dat betekent dat sommige ouders met kinderen in de auto of op straat slapen. Als er noodopvang is, moet je zoeken naar een woning. Dat is al moeilijk voor mensen met een gewoon inkomen, laat staan voor mensen in een noodsituatie."

Ook Guillaume krijgt dagelijks mails van maatschappelijk werkers en OCMW's die op zoek zijn naar woningen voor daklozen. "De aanvragen komen ook van de stadsdiensten die net de oplossingen zouden moeten bieden. Dan merk je dat het systeem uit zijn voegen barst."

Ook besparingen van de overheid zetten de hulporganisaties onder druk. Zo schrapte de federale regering 65.000 euro voor winteropvang in 5 grote steden, ook in Gent. Het blijft voor verschillende organisaties ook afwachten of de besparingen bij de Stad Gent ook op hen invloed zal hebben.

Daarnaast gelooft Torfs dat de beperking in tijd op de werkloosheiduitkeringen negatieve gevolgen zal hebben. "Meer mensen zullen in precaire situaties terechtkomen. Daardoor zullen ze beroep doen op de bevoegde diensten én hulpinitiatieven, waardoor de druk opnieuw ook naar ons verschuift."

Daarom vragen de Gentse Wooncoalitie en Gent Samen Solidair meer investeringen in sociale huisvesting. "De 6 miljard euro die nu wordt vrijgemaakt door de Vlaamse overheid, is alleen toereikend om het bestaande aanbod op peil te houden", legt Guillaume uit. "Een groot deel van dat geld gaat naar renovatie, dus het is te weinig om het huidige patrimonium uit te breiden."

"We willen ook meer inzetten op 'housing first': eerst een dak, dan de rest. Gent doet het goed, maar ook hier is het aanbod te klein. De wachtlijst is nu al zo lang, dat het nu te moeilijk is om 'housing first' waar te maken. We vragen om meer in te zetten op tijdelijke wooneenheden, want hoe langer je dakloos bent, hoe meer chronische problemen zich opstapelen."

Ook Alexandra en Kristof hopen alvast snel een nieuwe woning te vinden. Ze staan op de wachtlijst voor een sociale woning, maar voorlopig hebben ze nog geen oplossing gevonden. "We zijn ondertussen aan het zoeken op de private markt, maar alles is zo duur. We zoeken ook in andere regio's, zoals Oudenaarde en Ronse, maar het is niet altijd makkelijk om daar te geraken om een huis te bezichtigen."

"Onze situatie duurt al 4 jaar, maar ik hoor ook van mensen die al 9 of 10 jaar dakloos zijn. Het maakt mij bang dat het nog lang zal duren voor we een thuis vinden. Ik hoop dat we snel iets vinden. Misschien kunnen onze kinderen dan terugkomen en kunnen we alles heropbouwen."