Op een rotswand, hoog in de Arabische Nefud-woestijn, heeft een internationaal team van archeologen 130 afbeeldingen van woestijndieren aangetroffen. De grotkunst is waarschijnlijk zo'n 12.000 jaar oud. Daarmee is het de oudste grotkunst uit de regio die tot nu toe bekend is.
Spectaculaire grotkunst ontdekt in Arabische woestijn: 12.000 jaar oude dromedarissen toonden waar water te vinden was
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
De Nefud-woestijn, in het noorden van Saudi-Arabië, was niet altijd een droge zandvlakte. Doorheen de geschiedenis verschenen er graslanden en meren die tijdens droge periodes opnieuw droog vielen. Maar tijdens de laatste IJstijd, zo'n 25.000 tot 10.000 jaar geleden, was het er zo guur dat aangenomen werd dat de mens er niet kon overleven.
Een nieuwe, spectaculaire ontdekking plaatst daar nu echter vraagtekens bij. Een team van archeologen is er op 130 afbeeldingen van woestijndieren gestoten, uitgekerfd in een rotswand op meer dan 30 meter hoogte.
In de buurt van de afbeeldingen vonden ze ook werktuigen die in een sedimentlaag vervat lagen. Met verschillende technieken, waaronder koolstofdatering, konden ze de leeftijd bepalen van die werktuigen. Afgaande daarop zijn de tekeningen, die er waarschijnlijk mee vervaardigd zijn, zo'n 11.400 tot 12.800 jaar oud.
Die afbeeldingen zijn niet gemaakt in één enkele stijl, maar in 4 verschillende stijlen. Dat betekent dat meer dan één prehistorische artiest zich tientallen meters hoog op een dunne richel tegen de rotswand heeft gewaagd, om daar een tijdloos kunstwerk achter te laten. Generatie na generatie vulden ze het werk zo verder aan.
Volgens de archeologen wijst het erop dat er een hele gemeenschap leefde, en dat duizenden jaren lang, in de meest barre omstandigheden.
Doorsteek naar het water
Dat leiden ze ook af van de dieren en de manier waarop de kunstenaars ze hebben afgebeeld. De meeste dieren, zo'n 90-tal, zijn dromedarissen. Die waren toen nog niet getemd door de mens, en dus wild. Maar er staan ook gazelles bij, wilde ezels, steenbokken en mensen. Ze zijn tot 1,80 meter hoog.
Opvallend: de dromedarissen dragen een stevige vacht en hebben een verdikking in de nek. Dat is typisch voor mannetjes in de winter, het paarseizoen. De winter was ook het regenseizoen. Volgens de archeologen wijst dat erop dat de tekeningen de weg moesten wijzen naar meren of waterputten, waar dieren en mensen elkaar vonden.
"De hele bergflank, aan de rand van een vallei, is bedekt met grotkunst", schetst archeoloog Maria Guagnin (Max Planck Instituut) in het online magazine Scientific American. Die vallei "blijkt eigenlijk een doorsteek naar de andere kant van de berg, waar er ook een meer is. Die verbindt je met de meest dichtbijzijnde bron, zonder dat je een omweg moet maken."
Verfijnd
De vondst "duwt de kalender enkele duizenden jaren terug", zegt Meinrat Andreae in het magazine National Geograpic. Hij is biogeochemicus aan het Max Planck Instituut en verder niet betrokken bij de studie. "Het meeste werk dat tot nu toe was aangetroffen, wees erop dat de neolithische culturen in de streek, en de grotkunst die erbij hoorde, 11.000 tot 10.000 jaar geleden ontstonden."
Hij is niet alleen onder de indruk van de ouderdom van de kunst, maar ook van de kwaliteit. "De meeste grotkunst op het Arabisch Schiereiland is vrij abstract en gebruikt eenvoudige beelden." Maar dat geldt niet voor deze bijna naturalistische afbeeldingen van dieren. Die komen in de buurt van "de verfijning van de grotkunst in het Europa van de oude steentijd", vindt hij - denk aan de magistrale schilderingen in de Franse grotten van Lascaux of Chauvet.
