Na bijna 25 jaar te hebben geregeerd, geven groothertog Henri (70) en groothertogin Maria Teresa vandaag de fakkel door aan oudste zoon Guillaume (43) en zijn Belgische echtgenote Stéphanie. Maar wie zijn zij, en wat moet je weten over het serene Luxemburgse hof dat toch turbulente jaren kende?
Guillaume volgt groothertog Henri op: wat moet je weten over het Luxemburgse hof waar het al eens ferm rommelt?
Wie is Henri die afscheid neemt?
Groothertog Henri heeft een link met onze Belgische koninklijke familie. Hij is de zoon van groothertog Jean en groothertogin Josephine-Charlotte, de zus van koning Albert II en koning Boudewijn.
Hij is daarmee de neef van koning Filip. Koning Albert II is trouwens zijn peter.
Henri heeft de vrijwillige troonsafstand - een traditie in Luxemburg - welgemikt gekozen met een dubbel feest dit jaar: hij werd in april 70 en vierde in juni vervroegd zijn zilveren jubileum (officieel zit hij op 7 oktober 25 jaar op de troon).
Zo ging de troonswisseling in 2000, Henri omringd door zijn vrouw en 5 kinderen:
De monarch is best geliefd in eigen land. 82 procent van de Luxemburgers apprecieert Henri (onderzoek juni 2025).
Zijn sterkste punten worden zijn "discretie, waardigheid en vermogen om Luxemburg internationaal te vertegenwoordigen" genoemd.
De groothertog probeert een moderne stijl te hanteren en voert bij het paleis gendergelijkheid door (vrouwen worden sinds 2004 niet meer uitgesloten van de troon). Hij zet ook zijn handtekening onder de legalisering van het homohuwelijk.
Slechts 1 keer is hij terughoudend. De gelovige Henri weigert in 2008 zijn handtekening te zetten onder de euthanasiewet. Hij roept gewetensbezwaren in, zoals oom Boudewijn dat deed met de abortuswet.
De weigering veroorzaakt een politieke crisis die premier Juncker en het parlement via een creatief manoeuvre weten te omzeilen: ze wijzigen de grondwet.
Maar het beperkt voortaan de macht van de monarch. Wetten hoeven niet langer goedgekeurd te worden door de groothertog voor ze in werking treden.
Het leven stopt niet, hoor
Henri kijkt uit naar zijn pensioen met vrouwlief die graag door Europa wil reizen
Henri vindt nu dat zijn zoon er klaar voor is en laat de troon makkelijk los. "We zijn blij dat we dan weer wat meer vrijheid krijgen", klinkt het. Alsook: "Ik ga me niet bemoeien, maar als Guillaume advies nodig heeft, dan kan hij uiteraard altijd bij mij terecht."
Wie is de temperamentvolle Maria Teresa?
Tijdens zijn studies in Genève (Zwitserland) leert Henri de Cubaanse Maria Teresa kennen. Ze zijn stapelverliefd, maar schoonmoeder Josephine-Charlotte is minder enthousiast.
Hun karakters botsen. Josephine-Charlotte is erg gereserveerd, Maria Teresa temperamentvol, mondig en niet van adel.
Henri houdt voet bij stuk. Ze trouwen op Valentijnsdag 1981 en krijgen 5 kinderen.
In 2002 is er een heropflakkering van de vete waarbij Maria Teresa de media uitnodigt en vertelt over haar "tirannieke schoonmoeder die roddels en leugens verspreidt om haar huwelijk kapot te maken".
Qua imagoschade kan dat tellen voor Josephine-Charlotte en het Luxemburgse hof. De groothertogin reageert nooit op de beschuldigingen en de rust keert terug.
Wat ik het Luxemburgse hof heb bijgebracht? Mijn zuiders temperament
Maria Teresa antwoordt op persvragen tijdens haar staatsbezoek aan België
Een 2e schandaal dient zich aan in 2020 wanneer Maria Teresa van toxisch gedrag wordt beschuldigd door haar personeel. Premier Bettel vraagt een onderzoek aan.
Uit een intern vernietigend rapport blijkt er inderdaad een cultuur van angst en intimidatie te heersen met collega's die zich vaak ziek melden. De media bestempelen Maria Teresa als veeleisende 'dictator'.
Ook zijn de geldstromen niet helemaal transparant: wordt er publiek geld gebruikt voor privékosten? De regering belooft toezicht te houden en Henri belooft hervormingen door te voeren.
Detail daarbij: in een uitzonderlijk scherp en emotioneel communiqué zegt Henri zijn vrouw onvoorwaardelijk te steunen. Hij prijst haar toewijding voor Luxemburg en als moeder.
We blijven jullie dienen
Henri en Maria Teresa stappen niet op na een vernietigend rapport
Maria Teresa blijft zich intussen focussen op de job, met onder meer haar stichting Stand Speak Rise Up! die strijdt tegen verkrachting als oorlogswapen. Ze noemt zichzelf een "banneling die moest vechten om geaccepteerd te worden".
Wie is Guillaume, de nieuwe groothertog?
Erfgroothertog (de kroonprins in Luxemburg, red.) Guillaume staat eigenlijk al een jaar aan het roer. Hij is sinds oktober 2024 'luitenant-vertegenwoordiger', wat betekent dat hij de dagelijkse taken heeft overgenomen van vader Henri.
Het was een eerste stap richting troonswisseling. Veel verandering plant Guillaume niet. "Een nieuwe generatie binnen een monarchie betekent niet meteen een revolutie", laat hij weten.
De reputatie van Guillaume is onberispelijk. Volgens sommigen zelfs saai. Er is werkelijk geen controverse rond de man. Op zijn 43e is hij wellicht een van de best opgeleide troonopvolgers.
Hij zat op kostschool in Gstaad en Genève (Zwitserland), volgde een militaire opleiding aan Sandhurst (Engeland), studeerde filosofie, antropologie, literatuur en internationale politiek aan gerenommeerde instellingen in Londen (Verenigd Koninkrijk), Angers (Frankrijk) en Fribourg (Zwitserland).
In 2011 bekent hij in een interview dat hij een vriendin heeft. Het gaat om de Belgische gravin Stéphanie de Lannoy. Een jaar later maakt het hof de verloving bekend.
Guillaume trouwt met Stéphanie in oktober 2012. De opvolging lijkt verzekerd, maar een zwangerschap laat op zich wachten.
Het uitblijven van een baby is jaren goed voor speculaties, van mogelijke vruchtbaarheidsproblemen tot Stéphanie die de 'nieuwe Fabiola' wordt genoemd in een krant (naar onze koningin die kinderloos bleef waardoor koning Boudewijns broer Albert op de troon belandde).
Eind 2019 is er dan de zwangerschapsaankondiging. "Een immense vreugde. We hebben lang naar dit moment uitgekeken", klinkt het. Na zoontje Charles volgt 3 jaar later ook nog François.
Wie is Stéphanie uit Henegouwen?
De aanstaande groothertogin is van adel: gravin Stéphanie groeide op in een katholiek gezin tussen 7 zussen en broers in het kasteel van Anvaing, in het Belgische Henegouwen.
Stéphanie loopt school in Ronse, Courset (Frankrijk) en Brussel, brengt een jaar door in Moskou waar ze de Russische taal en literatuur bestudeert en behaalt haar master Germaanse filologie aan de KU Leuven. Een echte talenknobbel.
Een oud-lerares en -directrice omschrijven de gravin als "lief, intelligent en goedlachs" en "niet de typisch stijve prinses van adel" in Het Laatste Nieuws.
Via gemeenschappelijke vrienden in Duitsland leert ze Guillaume kennen. Ze ontmoeten elkaar 2 jaar lang stiekem. Bij haar huwelijk ruilt ze de Belgische nationaliteit voor de Luxemburgse in.
De verhuizing verloopt vlot. "Ik voelde me niet al te gedesoriënteerd, want België heeft veel geschiedenis gemeen met Luxemburg", zegt ze daarover in het blad Paris Match.
Ik ontdekte een nieuwe cultuur en vooral taal; Luxemburgs is niet zo makkelijk
Stéphanie over haar leven in het groothertogdom
Sinds haar huwelijk heeft ze cultuur tot een van haar prioriteiten gemaakt. Ze promoot moderne kunst en is gepassioneerd door klassieke muziek en biologische landbouw.
Maar bovenal vormt ze een hechte tandem met haar man Guillaume. De meeste activiteiten doen ze samen. "Twee breinen, 2 keer zoveel ideeën en tijd voor alles", legt ze het voordeel uit.
