In de VS dreigt alweer een zogenoemde 'government shutdown'. Als er tegen vannacht geen akkoord wordt gevonden over de begroting, dan zullen alle niet-essentiële overheidsdiensten op slot gaan. Gisteren was er nog een overleg tussen leiders van beide partijen en president Trump, maar dat heeft niets opgeleverd.
Het huidige federale overheidsbudget verloopt vannacht, dus moeten beleidsmakers tegen dan een akkoord hebben over een nieuwe begroting. Momenteel hebben de Republikeinen een nipte meerderheid in zowel het Huis van Afgevaardigden (219 - 212) als in de Senaat (53 - 47). Maar om de nieuwe begroting goed te keuren, is een speciale meerderheid van 60 senatoren nodig. Er moeten dus minstens 7 Democratische senatoren meestemmen met de Republikeinen om een shutdown te voorkomen.
Wat houdt dat eigenlijk in, een 'government shutdown'?
Een 'government shutdown' betekent in essentie dat de federale overheid op slot gaat. Het geld is op, dus komen de overheidsinstellingen stil te liggen.
Dat heeft verregaande gevolgen, want personeel van de federale overheid wordt niet uitbetaald zolang de shutdown duurt. Het gaat daarbij over ambtenaren, maar evengoed over soldaten en luchtverkeersleiders. Ook nationale parken, musea en andere federale instellingen moeten daardoor de deuren sluiten.
Ook voor de Amerikaanse economie is een shutdown dramatisch. In 2023 berekende investeringsbank Goldman Sachs dat de economische groei elke week met 0,2 procent afneemt zolang de overheid geen begroting bereikt.
Shutdowns komen de laatste 30 jaar vaker voor in de VS, vooral door krappe verkiezingsuitslagen. De meerderheden in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat zijn daardoor klein, wat vaker leidt tot politieke impasses.
De laatste en langste shutdown in de Amerikaanse geschiedenis vond plaats tijdens de eerste ambtstermijn van Donald Trump. Hij wilde de overheid niet heropenen zolang hij geen extra geld kreeg voor zijn grensmuur met Mexico. De Democraten hielden echter voet bij stuk. Trump heropende de overheid pas toen onbetaalde luchtverkeersleiders thuisbleven, wat leidde tot chaos in het vliegverkeer. Uiteindelijk duurde de shutdown 35 dagen, zonder dat Trump extra geld kreeg voor zijn muur.
De Democraten zeggen echter al weken dat ze de begroting alleen zullen goedkeuren als de Republikeinen een aantal sociale zorgsubsidies voor lage inkomens verlengen die binnenkort aflopen. Als die subsidies verdwijnen, dan zal voor veel Amerikanen hun zorgpremie heel wat duurder worden.
Wie houdt het langst vol?
De logica van shutdowns is dat de ene partij denkt de andere partij zoveel pijn te doen dat die uiteindelijk toegeeft. Maar op dit moment lijkt geen van beide partijen water bij de wijn te willen doen. Gisteren was er in het Witte Huis nog een overleg tussen president Trump en de Democratische oppositieleiders Chuck Schumer en Hakeem Jeffries om uit de patstelling te geraken, maar dat heeft niets opgeleverd.
Vorige week blies de president nog een overleg met Schumer en Jeffries af omdat dat volgens hem "geen zin" had en hun voorstellen "belachelijk en niet serieus" zijn. Ook zijn vicepresident J.D. Vance waarschuwde al dat de overheid "zeer waarschijnlijk" op slot zou gaan.
President Trump ziet de shutdown zelfs als een kans om zijn conservatieve beleidsagenda Project 2025 verder door te duwen, die drastisch wil snoeien in de federale overheid. Hij kan dan bijvoorbeeld functies en programma's schrappen die als "niet-essentieel" worden beschouwd, zonder goedkeuring van het Congres. Zijn begrotingschef Russ Vought verspreidde al een memo waarin staat dat de overheid alle niet-essentiële diensten permanent zou sluiten als er geen akkoord komt.
Democratisch oppositieleider in de Senaat Chuck Schumer noemt de dreiging bluf en "een poging tot intimidatie". "Als de Republikeinen de overheid sluiten, dan weet het Amerikaanse volk dat het hun verantwoordelijkheid is", zei Schumer na afloop van het overleg met president Trump gisteren. "Ze hebben het Huis, de Senaat en de president."
