"Zaak-Dutroux heeft veel veranderd": waarom we vandaag minder liften dan vroeger

Langs de weg met opgestoken duim om een lift vragen: we doen het tegenwoordig amper nog. Toch was het een aantal decennia geleden nog best populair. En nu de Vlaming Cor Goethals uit Zaventem het wereldrecord voor liften heeft gevestigd, rijst de vraag: waarom liften we niet meer zoveel?

"De tijden zijn veranderd", legt Jan Klussendorf uit, oprichter van initiatieven zoals Taxistop en Airstop, die zich al jaren inzet om minder auto’s op de baan te hebben vanwege hun schadelijke effect op het milieu. "Er heerst enerzijds een perceptie van minder veiligheid, anderzijds zijn vandaag heel wat handige alternatieven op de markt."

Zo doen steeds meer mensen aan carpoolen. Ook het openbaar vervoer wordt populairder. Toch blijft liften volgens hem zinvol en een onderbenut alternatief voor het nemen van de auto.

"De zaak-Dutroux heeft een blijvende indruk achtergelaten bij mensen", vertelt Klussendorf. "Veiligheid werd voor iedereen belangrijker, al is die aandacht volgens mij overdreven."

Volgens hem is het onveiligheidsgevoel rond liften vooral een kwestie van perceptie: "In de realiteit ligt het risico niet zo hoog. Zeker als je voor een systeem zorgt waarin mensen verzekerd zijn."

Toen Klussendorf in de jaren 70 het bedrijf Taxistop oprichtte en wereldnieuws maakte, was die verzekering precies de kern van het concept. "Je ging met een kentekenbordje langs de weg staan om een lift te regelen. Als lid was je verzekerd en je betaalde een kleine kilometervergoeding aan de chauffeur."

Het sloeg meteen goed aan: in 1978 waren er al enkele duizenden leden en lifters werden doorgaans snel opgepikt. "Ook vandaag kan je dat veilig organiseren, bijvoorbeeld met behulp van een app, waarin mensen de nummerplaat van hun liftgever kunnen uploaden alvorens ze instappen."

Toch vindt Klussendorf vandaag dat het concept gefaald heeft. "Het lukte destijds niet om ook automobilisten te overtuigen hun eigen wagen eens te laten staan en zélf de rol van lifter op te nemen", vertelt hij.

En dat is precies het probleem volgens hem. "Als je alleen de bestaande lifters bedient en mensen weghaalt bij het openbaar vervoer, verandert er maatschappelijk gezien weinig."

Klussendorf denkt dat de drempel te hoog lag bij het initiële concept. Daarom zette hij zich later ook in voor alternatieve concepten. Zo richtte hij deelwagenbedrijf Cambio op, dat in 2023 nog een eigen record haalde met 1 miljoen ritten op 1 jaar tijd.

Ook carpoolen vindt hij een belangrijk alternatief. "Ongeveer evenveel mensen doen aan carpoolen als aan het gebruik van het openbaar vervoer. En hoewel er dan nog steeds auto’s worden gebruikt, het is toch al een hele winst."

Als het van Klussendorf afhangt, mag er terug wat meer gelift worden. Toch erkent hij dat er veel goede alternatieven bestaan. "Vandaag is het openbaar vervoer beter georganiseerd, het systeem van deelwagens is van de grond en mensen nemen bovendien ook vaker de fiets."