"Gemeenten kunnen toch niet terugkeren naar potlood en papier?": nieuw elektronisch stemsysteem blijkt niet voor meteen

"Het digitale stemsysteem heeft zijn betrouwbaarheid bewezen", zegt VVSG-voorzitter Wim Dries. "Het is efficiënt, transparant en sluit perfect aan bij de verwachtingen van burgers in een moderne democratie." De huidige raamovereenkomst loopt begin 2027 af, Dries roept minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) op om snel een overheidsopdracht op te starten voor de nieuwe generatie stemcomputers.

Die overheidsopdracht is in eerste instantie belangrijk voor steden en gemeenten die al werken met een elektronisch systeem, omdat veel stemcomputers verouderd zijn. "Helaas vernemen we dat de federale overheid niet happig is om een nieuwe opdracht op te starten", aldus de woordvoerster van VVSG, Nathalie Debast. "Dat is onaanvaardbaar, die gemeenten kunnen toch niet terugkeren naar potlood en papier?" 

In Brussel is het in principe zelfs niet mogelijk om terug te keren naar het oude systeem omdat je nu vooraf - anoniem, dus - moet aangeven voor welke taalrol je kiest. Een terugkeer naar potlood en papier zou hier betekenen dat je als kiezer het geheim van de stemming moet doorbreken omdat je vooraf een stembiljet in het Nederlands of het Frans zou moeten vragen. Dat is niet zonder belang, want als je voor de Nederlandstalige taalrol kiest, kan je ook voor het Vlaams Parlement kiezen.   

"Ook de steden en gemeenten die nog niet elektronisch stemmen, zullen zonder een nieuwe regeling geen overstap maken", legt Debast verder uit. "Het is goed dat zij op hun eigen ritme kunnen beslissen of zij al dan niet overstappen naar een elektronisch systeem, maar door niets te doen motiveer je geen enkele gemeente om die stap te zetten."

Vooral in Oost- en West-Vlaanderen wordt in veel gemeenten nog gestemd met potlood en papier. In Gent duurt de telling daarom vaak tot middernacht. "In ons kieskanton hebben we 180.000 kiezers en stemmen we alles manueel, dat vraagt een enorme organisatie", reageert bevoegd schepen Burak Nalli (Voor Gent).

De stad wil af van dat systeem, maar kan niet garanderen dat er bij de volgende verkiezingen kan overgestapt worden naar een elektronisch systeem. Gent, dat zelf stevig moet besparen, vraagt meer middelen van de federale regering om die overstap mogelijk te maken. 

De VVSG roept federale en regionale overheden verder ook op om bindende afspraken te maken met de gewesten over de financiering en technische standaarden. "Burgers verwachten een vlotte en moderne dienstverlening. Een terugkeer naar potlood en papier zou niet alleen een logistieke en administratieve stap achteruit zijn, maar ook de geloofwaardigheid van ons democratisch systeem ondermijnen."

Minister Quintin laat in een korte reactie aan persagentschap Belga weten dat er wordt onderzocht of de nodige middelen kunnen worden vrijgemaakt én of een firma bereid is een modern systeem te leveren dat voldoet aan alle garanties. In 2024 werden alvast geen alternatieve systemen uitgetest voor de verkiezingen van 2029.