Eerste minister Bart De Wever is de hele week in New York geweest om er de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties bij te wonen. Daardoor schenen de afgelopen week de schijnwerpers volop op de Vlaamse regering die haar begroting voorstelde. Maar uiteindelijk hebben de partijen aan de uitersten van het politieke spectrum, Vlaams Belang en de PVDA, de beste zaak gedaan: in een peiling van Het Laatste Nieuws en VTM staan ze weer volop in de belangstelling.
De extreme partijen zijn terug van nooit weggeweest
Samenvatting:
Eerste minister Bart De Wever had in New York gesprekken met internationale leiders en bedrijven en benadrukte: "Ik doe mijn werk en probeer de situatie van élke burger in ons land te verbeteren."
Vlaams Belang in Vlaanderen en PVDA in Franstalig België zijn volgens een nieuwe peiling opnieuw de grootste partijen aan de uitersten van het politieke spectrum.
Het vertrouwen in Vlaamse en Franstalige regeringsleiders is gedaald sinds juni; Bart De Wever zakt van 45% naar 38% vertrouwen.
1. De extreme partijen zijn terug van nooit weggeweest
De collega’s van Het Laatste Nieuws, Le Soir, VTM en RTL hebben afgelopen weekend de resultaten van een nieuwe peiling bekendgemaakt. 2.600 Belgen, verdeeld over de drie gewesten, zijn daarvoor ondervraagd, waardoor natuurlijk elk resultaat onderhevig is aan een foutenmarge. De peiling levert wel een paar boeiende inzichten op.
In de eerste plaats is het vertrouwen in de Vlaamse regeringsleiders tijdens de vakantie – de vorige peiling vond plaats in juni- gedaald. In juni genoot Bart de Wever nog het vertrouwen van 45 procent van de Belgen, nu 38 procent. Mathias Diependaele zakt van 38 procent naar 33 procent.
De Franstalige regeringsleiders zitten nog een stuk lager, een kwart van de Walen vertrouwt de Waalse regeringsleiders Adrien Dolimont, en nauwelijks 16 procent heeft vertrouwen in de minister-president van de Franse Gemeenschap, Elisabeth Degryse. Maar in vergelijking met juni zijn ze nauwelijks verder weggezakt.
Opvallend is dat Raoul Hedebouw voortaan de populairste politicus in Wallonië én in Brussel is, op basis van de vraag “door wie voelt u zich het beste vertegenwoordigd?”. In de 2 gewesten staat Sophie Wilmès op de tweede plaats, het liberale boegbeeld dat zich verstopt heeft in het Europees Parlement. “La Sainte Sophie” teert nog altijd op die periode dat ze waarnemend eerste minister was tijdens de coronaperiode, een populariteit waarvan ze alleen geniet in het Franstalige landsgedeelte.
Nog opvallend is dat de PVDA/PTB in het Brussels Gewest voortaan de grootste partij is, voor de PS. De MR van David Leisterh, die de verkiezingen won aan Franstalige zijde in 2024, is weggezakt naar de derde plaats. In Wallonië rukt de PVDA op naar een derde plaats, na de PS en de MR. Maar de PTB is er wel net iets groter dan Les Engagés. In Vlaanderen is Vlaams Belang opnieuw de grootste partij, met een betere score dan bij de verkiezingen in juni 2024.
De conclusie is dat de partijen aan de uitersten van het politieke spectrum terug zijn. Zowel de PVDA in Franstalig België als Vlaams Belang in Vlaanderen zijn terug van nooit weggeweest. Het betekent dat in een tekening van alle Belgische partijen naast elkaar, van links naar rechts, de twee torens aan de uitersten van het spectrum weer boven het centrum uittorenen.
Volgens de berekening van de Franstalige politicoloog Pascal Delwit, die de resultaten van de peiling heeft omgerekend naar een zetelverdeling, behalen de twee uiterste partijen samen 45 van de 150 zetels. Dat wil zeggen dat ze bijna één derde van alle parlementsbanken bezetten.
Daarmee keren we (alvast in de peilingen) terug naar het politieke beeld van voor de verkiezingen. Ook toen waren de twee uiterste partijen dominant in de peilingen. Maar bij de verkiezingen, als het hemd de kiezer nader is dan de rok, hebben veel burgers dan uiteindelijk toch een andere keuze gemaakt. Het is nu wachten tot de verkiezingen van 2029 om te kijken wie er standhoudt en wie niet.
2. Als een kind in een bollenwinkel
Laat u niet misleiden. De eerste minister voelde zich bij de Verenigde Naties in New York als een vis in het water, of nog als een kind in een bollenwinkel. Op een persmoment in New York, liet eerste minister Bart De Wever zich volgens Het Laatste Nieuws ontvallen: “Ik kan alleen maar zeggen: ik doe mijn werk en probeer de situatie van élke burger in ons land te verbeteren.”
En daarvoor biedt de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een prima moment. Dat moest hij, volgens De Tijd ook toegeven. “Je kan dit natuurlijk een praatbarak noemen, maar de waarde van deze Algemene Vergadering is dat de hele wereld hier nog altijd door de gangen loopt. En dat je gesprekken kunt hebben die in 5 minuten naar de essentie gaan.”
“Als je iemand moet ontvangen in Brussel, dan duurt die meeting minstens een uur, want je ontvangt niemand voor 5 minuten”, legt De Wever in Het Laatste Nieuws uit. “De hoeveelheid informatie die je hier op korte tijd vertrouwelijk kan uitwisselen met je homologen uit andere landen is gigantisch. Als je dat in Brussel moet doen, duurt het minstens een maand.”
En dus had de eerste minister contacten met onder meer de presidenten van Ecuador, Peru, Vietnam, Oezbekistan en Kirgizië, en een lunch met de Congolese president Tshisekedi. Hij sprak ook met de CEO van defensiegigant Lockheed Martin – over hoe een nieuwe bestelling van F-35-gevechtsvliegtuigen ook bij ons economisch kan opleveren. Maar ook farmabedrijven Johnson & Johnson en Pfizer, grote werkgevers in ons land, wilden hem zien.
En in de toespraak die De Wever op donderdag gaf, probeerde hij de Amerikaanse president toch wat tegen te spreken. Zonder hem bij naam te noemen. “Internationale organisaties staan onder druk. Het internationaal recht staat onder druk. Het respect voor soevereiniteit staat onder druk. Geopolitiek komt vaak neer op pure egopolitiek.” Een woordspeling die trouwens terug te vinden is in het recente boek van David Criekemans, professor geopolitiek.
3. Van mensen en dingen...
Er duiken in de interviews in de weekendkranten enkele merkwaardige passages op. Zo krijgt Raoul Hedebouw, de voorzitter van de PVDA, in De Morgen de vraag of hij kinderen zou onterven mochten ze later liberaal worden. “Goh, neen”, is het antwoord. Op de vraag of dat ook geldt wanneer ze fan van Georges-Louis Bouchez (MR) zouden worden, antwoordt Hedebouw zonder aarzelen. "Daar zou ik het toch wel moeilijk mee hebben.” Er zijn dus, volgens de PVDA, liberalen en… Georges-Louis Bouchez.
Hedebouw vindt trouwens Bart De Wever de meest gedroomde tegenstander. "Ik debatteer graag met hem. Ik geniet volop van die strijd, want hij staat ideologisch en intellectueel sterk in zijn schoenen. Hij is geen eerste minister die wegduikt of ontwijkend antwoordt. Onze maatschappij heeft een hevig debat nodig. Ik geloof er niet in dat het, voor de lieve vrede, grijs en saai moet zijn.”
Minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) vindt in De Morgen de Vlaamse begrotingsoefening maar niks. “Het is goed dat daar naar een evenwicht werd gewerkt. Maar een boekhoudersmentaliteit die mensen geen perspectief biedt, dat wil ik liever vermijden. Het gaat om de lange termijn, niet enkel om de rekening van volgend jaar te doen kloppen.”
Ook de CD&V, de partij van Van Peteghem, heeft zich dus laten leiden door een boekhoudersmentaliteit. Nieuwsgierig of de federale regering meer doet dan de rekeningen doen kloppen. Van Peteghem is er gerust op: “Mijn band met De Wever is goed. We zullen de komende tijd een goeie tandem moeten vormen om de begrotingsoefening tot een goed eind te brengen."
De premier zelf tenslotte keek in New York geamuseerd terug op zijn eigen verleden: “15 jaar geleden had ik zwaar overgewicht, dronk ik te veel alcohol en bewoog ik niet. Ik ben het levende bewijs dat mensen kunnen veranderen.” Waarvan akte.
