De Britse regering wil een digitaal identiteitsbewijs invoeren voor burgers en inwoners van het Verenigd Koninkrijk. Het bewijs is enkel nodig om legaal te kunnen werken en zal niet getoond moeten worden in het dagelijks leven. Premier Starmer wil er illegale arbeid mee tegengaan. Het voorstel krijgt veel kritiek van de oppositie en privacygroepen.
Verenigd Koninkrijk wil digitaal identiteitsbewijs invoeren, "maar enkel om legaal te kunnen werken"
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Volgens premier Starmer (Labour) moet de digitale ID illegale arbeid bemoeilijken, maar ook voordelen bieden voor burgers, zoals snellere toegang tot overheidsdiensten. Het document zou via een app op de smartphone beschikbaar zijn en bevat naam, geboortedatum, foto, nationaliteit en verblijfsstatus. Een National Insurance-nummer – dat vandaag vaak gebruikt wordt als bewijs van werkrecht – zal niet meer volstaan.
Starmer zegt dat zijn partij Labour "preuts" is geweest om illegale immigratie aan te pakken. Volgens hem is het "te makkelijk" om illegaal te werken in het Verenigd Koninkrijk. De digitale ID is volgens Starmer geïnspireerd is op gelijkaardige systemen in Denemarken, Estland, Australië en India. Het plan moet nu goedgekeurd worden door het parlement.
Waarom kent het VK geen identiteitskaart zoals België?
In het Verenigd Koninkrijk is een klassieke identiteitskaart zoals in België of andere Europese landen nooit ingeburgerd. Burgers bewijzen hun identiteit meestal met een paspoort of rijbewijs en er is geen wettelijke verplichting om altijd een ID bij zich te dragen.
Historisch gezien zijn ID-kaarten alleen ingevoerd tijdens uitzonderlijke periodes, zoals de Tweede Wereldoorlog, toen de overheid volledige controle over de bevolking nodig had. Daarna werden ze in 1952 afgeschaft vanwege hoge kosten en kritiek op het gebruik door de politie.
In de late jaren 1990 en vroege jaren 2000 probeerde de Labour-regering onder Tony Blair opnieuw een ID-kaart in te voeren, dit keer met biometrische gegevens zoals vingerafdrukken, deels om illegale arbeid en terrorisme tegen te gaan. De regering startte een proefproject, maar in 2010 werd het hele programma door de conservatief-liberale coalitie stopgezet, vanwege zorgen over privacy, kosten en inefficiëntie.
Oppositie kritisch
Op het plan van Starmer komt heel wat kritiek vanuit de oppositie. De Conservatieve Partij – de grootste oppositiepartij – is principieel terughoudend tegenover identiteitsbewijzen. Ze waarschuwt al langer voor een "ID-maatschappij" waar burgers zich overal moeten legitimeren.
Heel wat conservatieve politici noemen het voorstel een "politiek trucje" van premier Starmer om kritiek op zijn beleid af te leiden. Ze laten de deur wel op een kier: als het systeem effectief illegale arbeid kan tegengaan zonder dat burgers constant gecontroleerd worden, willen sommigen binnen de partij er wel over nadenken om het voorstel te steunen.
Ook de op één na grootste oppositiepartij, de centrumpartij Liberal Democrats, twijfelt sterk aan de meerwaarde van een digitale ID. Volgens hen zal het plan nauwelijks iets veranderen aan de migratieproblematiek. De partij wijst erop dat veel asielzoekers en mensen zonder papieren toch in de "schaduweconomie" terechtkomen, waar controles moeilijk zijn. De 'LibDems' vinden het plan vooral een verkeerde prioriteit op een moment dat het land ook andere uitdagingen kent, zoals druk op de gezondheidszorg en het openbaar vervoer.
Ook privacygroepen zoals Big Brother Watch en de Open Rights Group zijn bezorgd. Zij noemen het digitale ID‑systeem "Orwelliaans", omdat het burgers zou kunnen dwingen voortdurend hun identiteit te bewijzen en op die manier hun dagelijkse leven nauwlettend gevolgd kan worden. Ze waarschuwen bovendien dat een centrale opslag van gegevens het systeem kwetsbaar maakt voor hackers en misbruik.
Niet zomaar tonen
Minister van Cultuur Lisa Nandy tempert de kritiek. Volgens haar zal de digitale ID niet verplicht getoond moeten worden in het dagelijks leven. Ze benadrukt dat het enkel gaat om controles rond werk en verblijfsrecht. Het document zal ook gratis worden aangeboden. Voor mensen zonder paspoort of smartphone wordt nog een oplossing uitgewerkt.
