30 miljoen euro besparen in ouderenzorg zonder dat factuur voor bewoners woonzorgcentra stijgt: realistisch of droomwens van Gennez?

"Als je beknibbelt op de inkomensstroom en de uitgaven blijven dezelfde, ga je die inkomsten op een andere manier zoeken", zegt Johan Staes van Vlozo, de sectorfederatie van private zorgondernemers. Dat betekent volgens hem ofwel een hogere rusthuisfactuur, minder personeel of minder leefcomfort.  

Als het van minister Gennez afhangt, zal de rusthuisfactuur niet stijgen. "Als men die wil verhogen, heeft men toestemming nodig van de overheid", zegt ze in De Ochtend. "Reken maar dat we er heel nauwgezet op zullen toezien dat dit correct gebeurt. Dit is geen automatisme."

"Aan de ene kant begrijp ik de minister en is het te verdedigen dat de tering naar de nering wordt gezet. Maar het is niet verstandig om te beknibbelen op zorg", zegt gezondheidseconoom Dominique Vandyck (Universiteit Gent). "Het is natuurlijk óók zo dat de overheid niet alles kan financieren."

Op personeel besparen vindt minister Gennez al evenmin een goed idee. "De kwaliteit van onze woonzorgcentra wordt door de bewoners doorgaans als positief ervaren. Vaak is dat net door hun goede band met het personeel. Daar besparen lijkt mij absoluut geen optie."

Als je niet bespaart op personeel of op de zorgkwaliteit, hoe komt de sector dan wel aan die 30 miljoen die ze minder krijgt van de Vlaamse overheid? "Wij denken dat er efficiëntiewinsten te boeken zijn", zegt Caroline Gennez. "Van die 2,7 miljard die we jaarlijks aan de sector geven, wordt niet elke euro uitgegeven tot op de dag van vandaag. Heel wat voorzieningen hebben ook nog reserves. Daarnaast gaan we ook veel gerichter controleren op de kwaliteit, want er zijn ook een aantal voorzieningen die er de kantjes af lopen." 

"Tot 2 jaar geleden was het bedrag dat we doorstortten aan de woonzorgcentra hetzelfde als wat we vanaf morgen gaan doen", merkt de minister fijntjes op. "Hebt u de rusthuisfacturen de laatste 2 jaar iets zien dalen? Ik niet!" Gezondheidseconoom Dominique Vandijck is het hiermee niet eens: "De minister vermeldt hier niet dat de kosten de afgelopen 2 jaar ook zijn toegenomen"

Gennez blijft erbij: "Er is nog ruimte zodat woonzorgcentra niet elke euro aan hun bewoners hoeven door te rekenen."

Er kunnen ook middelen vrijkomen door te verhinderen dat er geld wegvloeit. "Ondernemers moeten winst maken, maar als het van mij afhangt niet op zorg. Daarom gaan we bekijken hoe we een verbod op winst op zorg kunnen installeren, zodat elke euro die de overheid financiert aan zorg in onze rusthuizen rechtstreeks naar de bewoners en het personeel kan gaan." Volgens Gennez is zo'n verbod juridisch perfect afdwingbaar.

"Ik ben blij met dit principe, maar vrees dat dit niet eenvoudig zal zijn", denkt gerontologe Christel Geerts (VUB), moeder van Vooruit-voorzitter Conner Rousseau. "We hebben het hier over grote spelers die constructies hebben opgezet met een vastgoed- en een zorgcomponent", legt ze uit. "Zij investeren in hun vastgoedcomponent, en dat wordt mee betaald door de zorgcomponent. Zo wordt winst gemaakt op zorg."

Vorig jaar raakte een gelijkaardig voorstel van Hilde Crevits (CD&V) - de voorganger van Caroline Gennez - niet door het Vlaams Parlement.

"Hier wordt naar de problematiek gekeken vanuit het perspectief van de patiënt", vindt gezondheidseconoom Dominique Vandijck. "Ik ben het ermee eens dat winstmaximalisatie geen voorrang mag krijgen, maar instellingen moeten natuurlijk wel financieel gezond zijn. Onder meer omdat de zorg steeds zwaarder wordt. En koken kost geld."

Grote spelers in België zijn Armonea (77 rusthuizen/groepen assistentiewoningen) Korian (117 woonzorgcentra) en Vulpia (46 woonzorgsites). "We hebben die capaciteit ook wel nodig met onze alsmaar verouderende bevolking", waarschuwt Dominique Vandijck.  

De problematiek van de ouderenzorg is trouwens genuanceerder. Zo hoopt Vandijck dat er ook extra middelen naar de ouderenzorg kunnen vloeien. "De Vlaamse regering heeft beslist om de zorgpremie significant te laten stijgen voor wie geen recht op een verhoogde tegemoetkoming heeft. Die extra inkomsten worden geschat op 130 à 140 miljoen euro. Ik kan alleen maar hopen dat dit geld wordt geherinvesteerd in de zorgcentra."

"Wie recht op een uitkering van de Vlaamse Zorgkas heeft, krijgt nu 140 euro per maand. Dat bedrag is nu al vaak ontoereikend voor de zorgnoden en bovendien is dat bedrag gedurende een aantal jaren niet meer geïndexeerd." 

Vandijck wijst ook op het belang van preventie. "Zo kan je soms voorkomen dat mensen zware zorg in een woonzorgcentrum nodig hebben door in te zetten op thuiszorg."

Hiermee is Caroline Gennez het eens. "We moeten heel de sector tegen het licht houden en op lange termijn moeten we naar structurele hervormingen. Dat kan bijvoorbeeld door meer mensen langer thuis te laten en het zorgpersoneel daar proberen te krijgen. Woonzorgcentra zullen daar ook een rol in spelen."