Nieuwe generatie, 'nieuwe Russen': Rusland heeft 200 kampen waar het kinderen uit Oekraïne 'heropvoedt'

Sinds het begin van de grootschalige invasie in 2022 heeft Rusland een uitgebreid netwerk van meer dan 200 kampen opgezet waar Oekraïense kinderen naartoe worden gestuurd. Dat blijkt uit een recent rapport van het Yale Humanitarian Research Lab.

In deze faciliteiten, verspreid over Rusland en bezet Oekraïne, worden kinderen onderworpen aan programma’s die patriottische indoctrinatie, gevechtstraining, paratroopertraining en zelfs lessen over het assembleren van drones zouden omvatten.

Michiel Driebergen, correspondent in Oekraïne, nuanceert het beeld van de kampen: "We moeten niet zozeer denken aan concentratiekampen, maar meer aan kampementen. Dat zijn plekken waar je bijvoorbeeld een zomerkamp of een winterkamp kunt organiseren."

De locaties variëren van sanatoria en scholen tot militaire bases. Het doel is duidelijk: van de nieuwe generatie 'nieuwe Russen maken'. Dat vertelt de correspondent in 'De wereld van Sofie' op Radio 1.

In de bezette gebieden wonen naar schatting 4 à 5 miljoen mensen, onder wie ongeveer 800.000 kinderen. "Ze hebben op school Oekraïense volksliedjes gezongen en Oekraïense poëzie uit hun hoofd geleerd. Als dit gebied bezet is, wil de bezetter dat natuurlijk veranderen."

Sinds deze maand moet iedereen in de bezette gebieden een Russisch paspoort hebben. "Het is misschien niet zo dat ze letterlijk onder de loop van een geweer gedwongen worden om naar de kampen te gaan, maar uiteindelijk is dit natuurlijk een nieuw, streng beleid en kun je daar toch ook heel erg moeilijk aan ontkomen", zegt Driebergen.

Een concreet voorbeeld is dat van Bohdan, een 13-jarige jongen uit Cherson die CNN interviewde. "Na 7 à 8 maanden keerde hij terug naar Oekraïne. Hij vertelde dat hij in het kamp Russische liederen moest leren, het volkslied moest zingen, en dat hen echt werd aangeleerd: je bent Russisch en de Russische wereld moet je verspreiden over de wereld."

Het rapport toont ook aan dat kinderen worden klaargestoomd voor militaire dienst. Ze leren over kalasjnikovs, militaire tactieken en eerste hulp voor militairen.

Deze militarisering is niet nieuw, legt Driebergen uit: "30 à 40 jaar geleden was het vrij gebruikelijk om kinderen op te voeden in een soort militaire traditie. In Oekraïne heeft men die gewoonte afgeschaft. In Rusland werd het echter opnieuw vormgegeven."

Belangrijk is dat deze militarisering niet beperkt blijft tot Oekraïense kinderen. "Ook Russische kinderen worden massaal gemilitariseerd. In Rusland sijpelt dit steeds meer door naar jongere kinderen, zelfs al vanaf de crèche."

Over de vraag of de Oekraïense kinderen daadwerkelijk worden ingezet tegen hun eigen land is Driebergen voorzichtig. "Het rapport vermeldt wel dat kinderen drones leren assembleren, maar de bronnen zijn anoniem. We hebben inmiddels weinig journalisten in Rusland. Ik denk dat je dit toch meer moet zien als een soort algehele militarisering die de hele samenleving inmiddels doordringt in Rusland."

De oorlog heeft beide kanten beïnvloed. Ook in Oekraïne krijgen kinderen een andere blik op de werkelijkheid voorgeschoteld. "Kinderen worden daar niet zozeer klaargestoomd, maar wel voorbereid: de Russen zijn de vijand, en het kan best zijn dat we er nog generaties lang tegen moeten vechten."