Grondwettelijk Hof vernietigt opnieuw deel van decreet over erkenning geloofsgemeenschappen

Verschillende vzw's van de islamitische eredienst halen daarmee hun slag thuis. Het arrest ligt in lijn met een eerder arrest uit 2023. 

Even terug naar 2021. Toen maakte een Vlaams decreet een einde aan een jarenlange impasse na de erkenningsstop voor lokale geloofsgemeenschappen die voormalig N-VA-minister Liesbeth Homans (N-VA) in 2017 had ingevoerd. Het decreet legde daarbij een aantal strikte voorwaarden vast voor de erkenning van een geloofsgemeenschap. Zo kwam er onder meer een verbod op buitenlandse inmenging en financiering.

Dat decreet werd in 2023 deels vernietigd. Het Hof oordeelde dat twee bepalingen van het Vlaamse erkenningsdecreet strijdig zijn met de vrijheid van godsdienst en eredienst. Het ging om het verbod van buitenlandse financiering die afbreuk doet aan de onafhankelijkheid van een lokale geloofsgemeenschap en het verbod op de bezoldiging door een buitenlandse instelling van bedieners van een eredienst. 

Volgens het Hof waren de voorwaarden onvoldoende precies. Bovendien was niet aangetoond dat die verboden in een redelijk verband van evenredigheid stonden tot de vrijwaring van de democratische rechtsstaat.

Het Vlaams Parlement kwam daarom in 2024 met een hersteldecreet op de proppen. Dat moest een aantal zaken, met name rond de buitenlandse beïnvloeding en financiering, preciezer formuleren. Dezelfde moslimvzw's die het oorspronkelijke decreet hadden aangevochten, trokken opnieuw naar het Grondwettelijk Hof en krijgen nu grotendeels gelijk. 

Een deel van het vernieuwde decreet blijft wel overeind. Zo wordt de verplichting voor lokale geloofsgemeenschappen om zich ertoe te verbinden de wedde van de bedienaars van de eredienst ten laste te laten nemen door de federale overheid niet vernietigd. Dat betekent concreet dat erkende lokale geloofsgemeenschappen geen bedienaars van de eredienst betaald door een buitenlandse overheid in dienst mogen hebben.

Het luikje over het feit dat de geloofsgemeenschappen geen buitenlandse financiering ('"rechtstreeks, noch onrechtstreeks") mogen ontvangen, sneuvelt opnieuw. Ook de nieuwe formulering van het decreet doorstaat de grondwettelijke toets niet. Volgens het hof komt ook de nieuwe formulering neer op "de concretisering van de vrijwaring van de democratische rechtsstaat" en dat is precies wat in het eerdere arrest uit 2023 werd vernietigd. 

"Volgens het Hof vormen die voorwaarde en die verplichting (rond de buitenlandse financiering, red. ) een onevenredige inmenging in de vrijheid van godsdienst en eredienst", luidt het.

Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits, die afgelopen zomer een beslissing nam in een hele stapel aanvraagdossiers van lokale geloofsgemeenschappen, laat weten dat ze kennis genomen heeft van het arrest.

"Het arrest zal verder grondig bestudeerd worden, waarna zal worden bekeken hoe kan worden tegemoetgekomen aan de opmerkingen van het Grondwettelijk Hof. Deze analyse wordt meegenomen in de geplande herevaluatie van de erkenningscriteria in de huidige regeerperiode", klinkt het in een eerste reactie.