De Belgische klimaatkosten kunnen tegen 2050 oplopen tot 4 à 8,5 miljard euro per jaar. Tenminste, als er geen verdere maatregelen uitgerold worden om de impact van regen, stormen en overstromingen te verzachten. Daarvoor waarschuwt het Federaal Planbureau vandaag. Dat zou niet alleen een stevige impact hebben op de economie, maar ook op de Belgische schuldgraad.
Klimaatverandering kan Belgische economie minstens 4 miljard kosten tegen 2050, elk jaar opnieuw
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Belgische klimaatkosten kunnen tegen 2050 oplopen tot 4 à 8,5 miljard euro per jaar, afhankelijk van hoezeer de klimaatopwarming oploopt.
Alleen al de chronische klimaatschade, grote rampen niet meegerekend, kan 2,8 tot 5 procent van het Belgische bbp bedragen.
Dat zou op zijn beurt gevolgen hebben voor de staatsschuld. Bij een opwarming van 3 graden kan de overheidsschuld met 15 procentpunt stijgen.
De studie leest als een pleidooi om aanpassingsmaatregelen zoals de Blue Deal verder te blijven uitrollen.
Het wordt steeds duidelijker hoeveel klimaatrampen ons kunnen kosten. De schade van de waterbom in de Vesdervallei in 2021 wordt bijvoorbeeld geraamd op 5,2 miljard euro. Bij een soortgelijke waterbom boven Vlaanderen zou het prijskaartje oplopen tot 8 miljard euro, bleek uit een raming die nadien gemaakt werd.
Maar 2021 was een uitzonderlijk rampjaar. Wat met de chronische schade die de klimaatverandering jaar na jaar veroorzaakt aan onze economie, in de vorm van langzaam omhoog kruipende temperaturen en verhevigende regen? Op vraag van het Belgisch Klimaatrisicocentrum CERAC blikte het Federaal Planbureau vooruit tot 2050. Het becijferde de kosten van productiviteitsverlies of schade aan publieke infrastructuur.
Omdat het vandaag nog niet duidelijk is hoever de opwarming van de aarde zal doorslaan, ging het Planbureau uit van 2 scenario's: een waarin de opwarming oploopt tot 2 graden Celsius in 2100 (de bovengrens van het klimaatakkoord van Parijs) en een waarbij het 3 graden wordt.
Op dit moment, bij het huidige beleid, stevent de wereld af op 2,7 graden Celsius. Dat zit dus ergens tussen de 2 scenario's in.
Kosten voor economie doen ook schuldgraad stijgen
Tegen 2050 dreigt de klimaatschade in België op te lopen tot 4 miljard (2 graden) à 8,5 miljard euro (3 graden), en dat elk jaar opnieuw. Dat komt overeen met 2,8 à 5 procent van het bbp, zeg maar de waarde van de hele Belgische economie.
Die "chronische", terugkerende klimaatkosten zouden op hun beurt gevolgen hebben voor onze staatsschuld. De overheid zou immers extra geld moeten bijlenen om de schade op te vangen. Bij een opwarming van 3 graden dreigt de Belgische overheidsschuld zo op te lopen met 15 procentpunt.
Stel dat de overheid echter geen geld wil bijlenen, om de schuldgraad gelijk te houden, dan zou dat onze economie 0,7 (2 graden) tot 1,4 procent van het bbp kosten.
Dat berekende het Federaal Planbureau op basis van internationale studies uit het verleden, die de economische kost van klimaatrampen becijferen.
Die cijfers gelden weliswaar alleen voor jaren zonder extreme klimaatrampen zoals de overstromingen in de Vesdervallei of, eerder, het stormjaar 1990. De schade van zulke uitzonderlijke klimaatrampen kan nog veel hoger oplopen, tot maximaal 12 procent van het bbp. Dat is omgerekend 73 miljard euro.
De onderzoekers erkennen dat er heel wat onzekerheid gemoeid is met hun berekeningen. Hoever de opwarming daadwerkelijk zal oplopen, hangt bijvoorbeeld af van de klimaatkeuzes die regeringen wereldwijd de volgende jaren zullen maken. Het is ook moeilijk te zeggen hoe de klimaatrisico's zullen toenemen naarmate het koolstofgehalte in de atmosfeer stijgt.
En het effect van mogelijke tipping points is ook niet ingecalculeerd. Dat zijn de kantelpunten die het klimaat helemaal kunnen ontwrichten, zoals het stilvallen van de Golfstroom of het smelten van de permafrost.
Volgens de onderzoekers zelf zitten hun schattingen daardoor eerder tegen de ondergrens. De kans is groot dat de reële kosten hoger uitvallen dan hun voorspellingen.
Blue Deal
De studie leest als een pleidooi om te blijven investeren in klimaatadaptatie, zeg maar aanpassingsmaatregelen. Die kunnen de toekomstige kosten immers (deels) opvangen.
Belangrijke nuance: de onderzoekers kozen ervoor om de toekomstige kosten te vergelijken bij de huidige stand van zaken. Maar het is niet echt waarschijnlijk dat we morgen plots zouden stoppen met nieuwe aanpassingswerken uitvoeren. "Waarschijnlijk zullen er met de tijd pro-actieve aanpassingsinspanningen volgen, en organische verandering in de economie."
Die veranderingen worden vandaag al doorgevoerd, denk maar aan vergroening van steden en meer ruimte voor water.
Maar het blijven vaak moeilijke keuzes voor overheden, zeker als het gaat om grotere (en dus duurdere) infrastructuurwerken. Zo strandt het totale budget voor de Blue Deal, het Vlaamse waterveiligheidsplan, op 430 miljoen euro voor deze legislatuur, en dat zelfs nadat minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) alsnog 100 miljoen euro extra uit de brand had kunnen slepen bij de recente begrotingsgesprekken.
Dat is minder dan onder de vorige Vlaamse regering, terwijl er volgens waterexperten net meer nodig is.
